Η ελληνική ταυτότητα ως ασπίδα προστασίας

Σε τι συνίσταται η «ελληνική ταυτότητα» των Βυζαντινών, η οποία ανακόπτεται μάλιστα από την Αλωση;

Εκείνη την περίοδο κυριαρχούν ο Πλήθων Γεμιστός και οι ακόλουθοί του, κυρίως ο Λαόνικος Χαλκοκονδύλης, οι οποίοι πιστεύουν ότι μόνο το ελληνικό παρελθόν παρέχει στο Βυζάντιο τα πνευματικά και ιδεολογικά εχέγγυα για να γλιτώσουν από τον (ισλαμικό) αφανισμό. Ο Πατριάρχης Γεννάδιος Β’, ωστόσο, που έβλεπε την οθωμανική κατάκτηση ως τη μόνη δυνατότητα να ξεφύγουν οι Βυζαντινοί από τους κινδύνους της λατινικής Εκκλησίας, χρησιμοποίησε τον όρο «Ελληνας» όχι μόνο για να διαφοροποιήσει τους Βυζαντινούς από τους Λατίνους, αλλά και για να τονίσει πως όλοι πλέον έμπαιναν σε μια νέα φάση  της ιστορίας τους. Ωστόσο, και αυτός ο όρος αντικαταστάθηκε  γρήγορα από τη λέξη «Ρωμιός» που προτιμούσαν οι Ελληνες υπό την οθωμανική διοίκηση.