Τουρκία, η επόμενη ημέρα: «Στοχεύει σε αμερικανικού τύπου προεδρία, χωρίς έλεγχο»

«Ο Ταγίπ Ερντογάν έχει στο μυαλό του μια προεδρία αμερικανικού τύπου, χωρίς όμως τις δικλίδες ασφαλείας για τον έλεγχο που προσφέρει το αμερικανικό σύστημα», υποστηρίζει ο τούρκος οικονομολόγος Αχμέτ Ινσέλ που θεωρεί ότι ο ηγέτης του ΑΚΡ επιχειρεί μια «φυγή προς τα εμπρός». Αρθρογράφος της εφημερίδας «Ραντικάλ» και διευθυντής του περιοδικού «Μπιρικίν», ο Ινσέλ είναι μια ηγετική φυσιογνωμία της τουρκικής διανόησης.
Γιατί ο Ερντογάν, παρά τις μεγάλες διαδηλώσεις την άνοιξη του 2013 και τις κατηγορίες για διαφθορά, παραμένει δημοφιλής;
«Οι ψηφοφόροι προτιμούν την ασφάλεια. Γνωρίζουμε τι έχει κάνει – η χώρα έχει ενισχυθεί οικονομικά τα τελευταία χρόνια. Ο Ερντογάν κραδαίνει την απειλή της επιστροφής στην πολιτική αστάθεια. Οι κατηγορίες διαφθοράς αφήνουν αδιάφορο μεγάλο τμήμα της κοινής γνώμης όπως είδαμε και σε άλλες περιπτώσεις. Το ηθικό ζήτημα που προτάσσει η αντιπολίτευση δεν βρίσκει ανταπόκριση στην πλειοψηφία. Ο Ερντογάν παίζει το ισλαμικό χαρτί και το συντηρητικό, μουσουλμανικό κομμάτι του εκλογικού σώματος, που θεωρεί ότι βρισκόταν έως τώρα στο κοινωνικό περιθώριο και το περιφρονούσε η ελίτ των κεμαλιστών, βλέπει περισσότερο από ποτέ σε αυτόν την εγγύηση ότι δεν θα χάσει τα όσα κέρδισε αυτά τα τελευταία 12 χρόνια».
Τι έδειξε η προεκλογική εκστρατεία;
«Η Τουρκία παραμένει βαθιά διχασμένη και ο πρωθυπουργός υποδαυλίζει αυτή την πόλωση. Οι τρεις υποψήφιοι, ο Ερντογάν, ο Ιχσάνογλου που είχε την υποστήριξη των κεμαλιστών και των εθνικιστών, των δύο βασικών δυνάμεων της αντιπολίτευσης, αλλά και ο Σελαχατίν Ντεμιρτάς, η ελπίδα των Κούρδων και της ριζοσπαστικής Αριστεράς, είναι φορείς τριών εντελώς διαφορετικών αντιλήψεων. Ο πρώτος εκπροσωπεί μια αυταρχική, ανελεύθερη δημοκρατία όπως στη Ρωσία ή στην Κίνα. Ο δεύτερος εκπροσωπεί ένα μοντέλο συντηρητικής δημοκρατίας α λα ευρωπαϊκά. Το νέο στοιχείο σε αυτή την προεκλογική εκστρατεία ήταν ο Ντεμιρτάς, που έκανε λόγο για συμμετοχική δημοκρατία. Ηταν ο μοναδικός σε αυτή την περίοδο που έκανε αναφορά στην οικολογία, την ισότητα ανδρών – γυναικών, την ισότητας Τούρκων και Κούρδων, σουνιτών και αλεβιτών»
Η καθιέρωση μιας προεδρικής δημοκρατίας αποτελεί κίνδυνο για τη δημοκρατική πορεία της χώρας;
«Βραχυπρόθεσμα, ο Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν θα ενισχύσει τις προεδρικές εξουσίες όπως αναφέρονται στο Σύνταγμα που κληρονομήσαμε από το στρατιωτικό πραξικόπημα του 1980. Ο πρόεδρος της Δημοκρατίας έχει το δικαίωμα να προεδρεύει στο υπουργικό συμβούλιο, κάτι που ποτέ δεν τηρήθηκε. Oμως εκείνο που θα κρίνει την κατάλληλη στιγμή ο ηγέτης του ΑΚΡ θα είναι πότε θα προκηρύξει πρόωρες βουλευτικές εκλογές προκειμένου να έχει επαρκή πλειοψηφία για να αλλάξει το Σύνταγμα, ή τουλάχιστον να διοργανώσει δημοψήφισμα. Είναι ξεκάθαρο ότι ο στόχος του είναι μια προεδρία όπως στις ΗΠΑ, χωρίς όμως τους ελέγχους που προβλέπει η αμερικανική δημοκρατία. Η Τουρκία δεν είναι ομοσπονδιακό κράτος και το Συνταγματικό Δικαστήριο αντιμετωπίζει πιέσεις, όπως άλλωστε και το σύνολο της δικαστικής εξουσίας. Ο Ερντογάν επιδιώκει να μπορεί ο πρόεδρος της Δημοκρατίας να παραμένει αρχηγός κόμματος. Και η εκτελεστική εξουσία να κυριαρχεί πάνω στη νομοθετική.
Αυτό προκαλεί ανησυχίες σε μεγάλο μέρος της κοινής γνώμης καθώς και του κυβερνώντος κόμματος ΑΚΡ, όπου πολλοί βουλευτές του αντιτίθενται σε μια τέτοια μεταρρύθμιση. Η σύγκρουση του Ερντογάν με τη δικαιοσύνη και την αστυνομία δύσκολα γεννά αισιοδοξία. Η Τουρκία φαίνεται να οδεύει προς όλο και μεγαλύτερο αυταρχισμό».