Αταξία, η απόλαυση της φαντασίας

«Είναι απαραίτητο οι εικόνες να εναλλάσσονται χωρίς την παραμικρή διακοπή. Πρέπει όλα να είναι σε μια ατμόσφαιρα προσωρινότητας, κίνησης, προχειρότητας, μη συνοχής, αυτοσχεδιασμού μέσα σε ενθουσιασμό! Με στιγμές επιτυχίας, αν είναι δυνατόν, πού και πού, αφού ακόμα και η αταξία δεν πρέπει να γίνεται μονότονη. Η τάξη είναι η ευχαρίστηση της λογικής, αλλά η αταξία είναι η απόλαυση της φαντασίας».

Εν είδει θεατρικού μανιφέστου ο Πολ Κλοντέλ δίνει σκηνικές οδηγίες στον πρόλογο του έργου «Tο ατλαζένιο γοβάκι». Οδηγίες που η σκηνοθέτις του έργου Εφη Θεοδώρου – είναι η πρώτη παράσταση που σκηνοθετεί μετά την ολοκλήρωση της θητείας της ως αναπληρώτριας καλλιτεχνικής διευθύντριας του Εθνικού Θεάτρου στο πλευρό του Γιάννη Χουβαρδά το διάστημα 2007-2013 – δεν προσπέρασε αλλά διάβασε προσεκτικά, επεξεργάστηκε, ανέλυσε. Και εν τέλει με έναν τρόπο εφάρμοσε στην παράσταση που ετοίμασε για το κοινό του Φεστιβάλ Αθηνών.

Οχι για να μην παραβεί τα «θέλω» του συγγραφέα και ποιητή, αλλά γιατί αν τη ρωτήσεις πού θεωρεί πως βρίσκεται η δύναμη της παράστασης, σου απαντάει πως θα ήθελε πολύ να βρίσκεται εκεί. «Σε αυτό το πνεύμα της αταξίας μέσα στην απόλυτη τάξη, της προσωρινότητας και του αυτοσχεδιασμού μέσα στον συντονισμό. Στη συλλογική αντιμετώπιση του έργου από ένα σύνολο ηθοποιών που αφηγείται μια παραβολή για την κατάκτηση του κόσμου ενώ ταυτόχρονα από κάτω κρύβονται οι προσωπικές εκμυστηρεύσεις του ποιητή».

Γραμμένο στις αρχές του 20ού αιώνα – εκτυλίσσεται στην Ισπανία της Αναγέννησης και πραγματεύεται τον έρωτα, την αμαρτία, την ηθική, τους κατακτητικούς πολέμους και το Θείο -, «Το ατλαζένιο γοβάκι» είδε τα φώτα της σκηνής πρώτη φορά το 1943 στην Κομεντί Φρανσέζ. Ο σκηνοθέτης του τότε Ζαν-Λουί Μπαρό συνεργάστηκε με τον συγγραφέα για μια πολύ συντομότερη «σκηνική εκδοχή» του έργου, μόλις τεσσάρων ωρών (η κανονική παράσταση διαρκεί 11 ώρες). Στην Ελλάδα έχει ανεβεί μόνο μία φορά, το 1964, επίσης σε σύντομη «σκηνική εκδοχή», από τον Αλέξη Σολομό στο Εθνικό Θέατρο, σε μετάφραση Παντελή Πρεβελάκη.

Η ΠΡΟΚΛΗΣΗ. Πρόκειται για ένα έργο-εγκώμιο στις δυνατότητες του θεάτρου που επιστρατεύει όλες τις φόρμες του – από το ρομαντικό δράμα ως το μπουρλέσκ – και που εναλλάσσει το λυρικό και το επικό στοιχείο, το δραματικό και το κωμικό, με όχημα μια ποιητική γλώσσα σε ελεύθερο στίχο. Αυτό για τη Θεοδώρου είναι ενδιαφέρον και ταυτόχρονα προκλητικό. Οχι μόνο εξαιτίας της ακραίας μετάπτωσης από το ένα είδος στο άλλο αλλά και της διαφορετικής τοποθέτησης των προσώπων πάνω στο ίδιο δράμα. «Ο θεατής βλέπει πολυπρισματικά το έργο. Αρχικά από την πλευρά ενός ήρωα, στη συνέχεια από τη σκοπιά ενός άλλου που το σχολιάζει διαφορετικά, για να καταλήξει στο τέλος σε έναν τρίτο ή ακόμη και έναν τέταρτο που γκρεμίζει το υπάρχον οικοδόμημα. Αυτά φυσικά είναι όλα μέσα στη φόρμα του έργου, δεν είναι δικές μου εφευρέσεις».

Το θρησκευτικό συναίσθημα του καθολικισμού είναι έντονο στο «Ατλαζένιο γοβάκι». «Εγώ στη ζωή μου όμως δεν είμαι πιστή με την κλασική έννοια του όρου ούτε ακολουθώ τα τελετουργικά της Εκκλησίας» εξηγεί η σκηνοθέτις. «Βαθιά μέσα μου πιστεύω σε κάτι ανώτερο από εμάς που μας καθοδηγεί και μας στηρίζει. Δεν ξέρω όμως αν μπορώ να το ονομάσω χριστιανικό Θεό ή κάτι άλλο».

Info
Η παράσταση
«To ατλαζένιο γοβάκι», σε διασκευή και σκηνοθεσία Εφης Θεοδώρου. Παίζουν (με αλφαβητική σειρά): Κωνσταντίνος Αβαρικιώτης, Κωνσταντίνος Ασπιώτης, Τζωρτζίνα Δαλιάνη, Μαριάννα Δημητρίου, Μάξιμος Μουμούρης, Δημήτρης Παπανικολάου, Μαρία Σκουλά, Γιώργος Τζαβάρας, Πηνελόπη Τσιλίκα, Χάρης Φραγκούλης, Γιώργος Φριντζήλας, Νικόλας Χανακούλας. Στην Πειραιώς 260, Κτίριο Δ, σήμερα και αύριο στις 21.00. Εισιτήρια: 5-20 ευρώ.