«Εχω διαολοστείλει πολλούς ρώσους υπουργούς»

Οψηλόλιγνος άντρας υπέμενε καρτερικά τον εξονυχιστικό έλεγχο στο προξενείο των Ηνωμένων Πολιτειών και απαντούσε χαμογελώντας σε ερωτήσεις: «Είστε τρομοκράτης; Είστε ομοφυλόφιλος; Εχετε πόρνες στην Αμερική;» ή «Τι σας είπαν αυτοί που σας έδωσαν τα εκρηκτικά;». Το έχει συνηθίσει αφού έχει δηλώσει πολλάκις ότι είναι αναρχικός και αυτές οι ανοιχτές πολιτικές τοποθετήσεις του τον έχουν κάνει κόκκινο πανί για τις «δημοκρατικές χώρες», όπως ειρωνικά τις αποκαλεί.

O ίδιος άνθρωπος άκουσε με ευλάβεια την Ακολουθία της Ανάστασης το Πάσχα στο Αγιον Ορος και ένιωσε την απόλυτη ευτυχία, όπως λέει. Απειρες τέτοιες εικόνες συνθέτουν την προσωπικότητα και τη ζωή του αρχιμουσικού Θεόδωρου Κουρεντζή. Αυτές οι αντιθέσεις, οι διαφορετικοί πόλοι του Καλού και του Κακού, αποτελούν τις βασικές πηγές της δημιουργίας.

Βρίσκεται στην Αθήνα για να παρουσιάσει το «Χειμωνιάτικο ταξίδι» του Σούμπερτ – χθες και σήμερα – σε μεταγραφή του Χανς Τσέντερ για τενόρο και μικρό σύνολο. Η ορχήστρα που αυτή τη φορά θα διευθύνει ο διεθνούς φήμης μαέστρος είναι το Kyklos Ensemble. Πριν από τη στάση του στο Μέγαρο Μουσικής βρέθηκε πριν από λίγες ημέρες στο Παρίσι για το μιξάρισμα της «Ιεροτελεστίας» του Στραβίνσκι που ηχογράφησε με τη Musica Aeterna, την ορχήστρα του, και θα παιχτεί με τον Ρομέο Καστελούτσι. Διαδικασία που ίσως θα μπορούσε να αποφύγει για να ελαφρύνει το βαρύ πρόγραμμά του. «Δεν εμπιστεύομαι να το κάνει κάποιος άλλος. Είναι μια δουλειά πολλών ετών και οι ισορροπίες που πρέπει να αποτυπωθούν έχουν ένα ιδιαίτερο χρώμα. Ηθελα να αποδώσω αυτό που είχα μέσα μου. Είναι δύσκολο όταν αποπειράσαι να το προσεγγίσεις “απ’ έξω”. Η τέχνη μας είναι να ονειρευτούμε σωστά τα πράγματα και μετά να επιχειρήσουμε να τα υλοποιήσουμε. Η δυσκολία είναι να αποδώσεις αυτή την πραγματικότητα η οποία θα δώσει φως στην ανθρωπότητα και στον εαυτό σου».

Ο «ΚΑΚΟΣ» ΧΡΟΝΟΣ. Για τον πολυβραβευμένο σταρ του πόντιουμ η μουσική μπορεί να παίξει αυτόν τον ρόλο. Σε αυτό το σημείο εντοπίζει το ζήτημα της μαεστρίας που απαιτείται για να ξεγλιστρά κανείς από τα κακά συμβάντα του χρόνου και κατά πόσο μπορεί να χτίσει ένα μέλλον, το οποίο είναι υπό αμφισβήτηση. «Ο χρόνος είναι το δεκανίκι μας. Ο άνθρωπος έχει δημιουργήσει συνθήκες για ένα τέλειο ον το οποίο θα μένει στάσιμο και πιστό σε ορισμένες θέσεις. Αυτός ο άνθρωπος δεν υπάρχει. Ο Τσοράν (Εμίλ) έλεγε ότι πρέπει να αλλάζουμε όνομα κάθε εβδομάδα».

Η σχέση του με τον χρόνο είναι μάλλον συγκρουσιακή. «Αλήθεια είναι αυτό» παραδέχεται. «Το μισό κομμάτι του καλλιτέχνη έχει συμφιλιωθεί με τον χρόνο και έχει μάθει να δημιουργεί μέσα από αυτές τις πληγές. Ο θάνατος, για παράδειγμα, έχει μια πολύ μεγάλη ρίζα και οικογενειακή φλέβα στη συγκίνηση. Είναι το ευθύγραμμο τμήμα. Υπάρχει όμως και η άλλη πλευρά του καλλιτέχνη που είναι το άπειρο, το ανέφικτο, που ακροβατεί στα σύννεφα της φαντασίας». Αυτή η αιώρηση για τον εκκεντρικό μαέστρο είναι πιο γοητευτική αφού, όπως λέει, «έχω συνηθίσει να εργάζομαι με τις πληγές μου και οι καλλιτέχνες πωλούν αυτές τις πληγές σαν κοσμήματα σε μουσεία και ναούς».

Τα τελευταία χρόνια ο Θεόδωρος Κουρεντζής ζει και εργάζεται στη Ρωσία αποσπώντας διακρίσεις, βραβεία, φανατικούς θαυμαστές αλλά και επικριτές. Εχει δηλώσει ότι η Ρωσία είναι μια μαγική χώρα αλλά δεν μπορεί παρά να σκεφτεί κανείς πώς ένας δημιουργός, κατά δήλωσή του αναρχικός, γοητεύεται από ένα καθεστώς με νόμους που καταδικάζουν την ομοφυλοφιλία. «Είμαι αναρχικός, δεν είμαι φίλος καμιάς χώρας. Ζω στη Ρωσία και κάνω αντίσταση από μέσα. Εχω διαολοστείλει πολλούς ρώσους υπουργούς πολιτισμού. Αλλά αυτό απέχει πολύ από το να υποστηρίζουν ότι στη Ρωσία σκοτώνουν τους ομοφυλόφιλους στον δρόμο. Δεν θα ζούσα σε μια τέτοια χώρα. Εχουν πατήσει την μπανανόφλουδα οι περισσότεροι Ευρωπαίοι, οι οποίοι έχουν πέσει θύματα μιας προπαγάνδας μέσω τηλεόρασης. Ειδήσεις δηλαδή που κατασκευάζει και  διοχετεύει η CIA. Υπάρχει απλώς μια λάθος διατύπωση του νόμου που λέει: “Απαγορεύεται η προπαγάνδα για τους ομοφυλόφιλους σε ηλικίες κάτω των 16 ετών”. Αυτοί οι ηλίθιοι νομοθέτες ας απαγόρευαν γενικά τη σεξουαλική προπαγάνδα στους ανηλίκους».
Ο Θεόδωρος Κουρεντζής δεν αρνείται ότι αυτή η ανάκαμψη του νομοθετικού αυτισμού που μαρτυρά οπισθοδρομικότητα, δυστυχώς αγγίζει και τα πεδία της τέχνης: «Εχουν απαγορεύσει τις βωμολοχίες στην όπερα. Ηθελαν να μου βάλουν πρόστιμο επειδή υπήρχαν στα λατινικά τέτοια στιχάκια. Αλλά αν ένας νέος μπορεί να καταλάβει βωμολοχίες στα λατινικά, σημαίνει ότι διαθέτει μια τέτοια προσωπικότητα που σίγουρα δεν μπορούν να τον επηρεάσουν».
Αναρωτιέται όμως πώς είναι δυνατόν να απασχολούν τέτοια μακρινά και διαστρεβλωμένα γεγονότα τους πολίτες μιας χώρας οι οποίοι έρχονται αντιμέτωποι με πιο σοβαρά προβλήματα που αφορούν την καθημερινότητά τους. «Την Ελλάδα την έχουν βάλει κάτω και τη σφάζουν, δεν μπορεί να αγωνιά για τους ομοφυλόφιλους στη Ρωσία». Αυτή η τοποθέτησή του είναι η γέφυρα για να αναπτύξει τις απόψεις του για τις εξελίξεις της πατρίδας του. «Αν είχαμε έναν σωστό κοινωνικό ιστό, δεν θα υπήρχε η άνοδος αυτών των τρελών και ψυχοπαθών και σίγουρα η Χρυσή Αυγή δεν θα έβγαινε τρίτο κόμμα. Αλλά μοιάζει σχεδόν σαν φυσική εξέλιξη αυτό, όταν ο κόσμος έμεινε απαθής στις βίαιες αλλαγές στη ζωή του τις τελευταίες δεκαετίες». Η κριτική του επεκτείνεται και στον πνευματικό κόσμο της Ελλάδας και αναρωτιέται: «Ποια ιδεολογία φέρει στην τέχνη ο Ελληνας σήμερα; Πού είναι οι Σαχτούρηδες, οι Ξενάκηδες, οι Ελύτηδες;». 

ΕΠΑΝΑΣΤΑΣΗ. Μέσα σε αυτό το οξυμμένο και ταυτόχρονα θολό πολιτικό και πνευματικό περιβάλλον ο αιρετικός αρχιμουσικός εναποθέτει τις ελπίδες του σε μια επανάσταση που θα έχει κυρίως τα χαρακτηριστικά της πνευματικής και ηθικής αφύπνισης. Μια επανάσταση είναι για εκείνον και ο έρωτας και παραδέχεται ότι «υπήρξα πάντα θύμα του».
Συνάντησε άραγε ποτέ την απόλυτη ευτυχία; «Ναι, φέτος στην Ανάσταση στο Αγιον Ορος – έστω και αν είμαι κακός χριστιανός. Οι μοναχοί εκεί έχουν δομήσει μια πραγματικά αναρχική κοινωνία». Αλλη μια αντίφαση που έχει όμως την εξήγησή της: «Δεν είμαι αναρχικός κατά τον Μπακούνιν και τον Κροπότκιν. Είμαι εναντίον της απάνθρωπης εξουσίας και υπέρ των θεσμών που σέβονται τον άνθρωπο».
Οι σκοτεινές του σκέψεις εξαφανίζονται όταν αρχίζει να μιλάει για τη συνάντησή του με το αθηναϊκό κοινό στο Μεγάρο Μουσικής. «Για μένα είναι πιο σημαντικό να παίζω στην Ελλάδα, απ’ ό,τι να εμφανίζομαι στην αίθουσα της Φιλαρμονικής του Βερολίνου. Δεν με ενδιαφέρει το κοινό της κλασικής μουσικής, με την αυστηρή έννοια του όρου. Με ενδιαφέρουν οι άνθρωποι που πάνε σε μια συναυλία επειδή τους έχει ερεθίσει ένα έργο από τον κινηματογράφο, εκείνοι που ψάχνονται. Η κλασική μουσική είναι ένα στάδιο όπου έρχεσαι έπειτα από μεγάλη αναζήτηση».