Στερεότυπα για τα παιδιά, νέοι κώδικες για τους εφήβους

Μερικές ενδιαφέρουσες παρατηρήσεις για τη βιβλιοπαραγωγή του 2013 έκαναν οι κριτικές επιτροπές των Λογοτεχνικών Βραβείων του «Αναγνώστη» (πρόκειται για μετεξέλιξη των βραβείων «Διαβάζω»), ανακοινώνοντας τις μικρές λίστες των υποψηφίων σε όλες τις κατηγορίες.

Στην ποίηση και την πεζογραφία «είναι ιδιαίτερα δυναμική και ενδιαφέρουσα η παρουσία των νέων, πρωτοεμφανιζόμενων συγγραφέων, που ανανεώνουν την ποίηση και την πεζογραφία μας με τόλμη, πρωτοτυπία και σπάνιο συγγραφικό ήθος».

Στο παιδικό και εφηβικό βιβλίο, ενώ μειώθηκε κάπως η παραγωγή, «αυξήθηκαν οι αυτοεκδόσεις, οι απευθείας εκδόσεις ηλεκτρονικών βιβλίων για παιδιά, ως επί το πλείστον ερασιτεχνικές, καθώς και οι νέοι εκδοτικοί οίκοι κυρίως από την επαρχία». Εχει επίσης εδραιωθεί η τάση των functional books με θέματα που αφορούν τα μικρά παιδιά, όπως οι φόβοι, ο θάνατος και η απώλεια, η υγιεινή, ο σχολικός εκφοβισμός.

Ενα από τα χρόνια προβλήματα του παιδικού βιβλίου, ο διδακτισμός και τα στερεότυπα, «είναι παρόντα σε πολλά υπό κρίση βιβλία τόσο στα κείμενα όσο και στην εικονογράφηση». Ταυτόχρονα παρατηρήθηκε ότι «εμφανίστηκαν ελάχιστοι νέοι εικονογράφοι».

Σημαντικές, ωστόσο, φαίνεται να είναι οι εξελίξεις στο μυθιστόρημα για εφήβους. «Οι νέες τεχνολογίες αλλά και οι νέοι τρόποι και κώδικες  ηλεκτρονικής επικοινωνίας και κοινωνικής δικτύωσης διεισδύουν με τρόπο πραγματικά εντυπωσιακό στη θεματολογία, την πλοκή, τη γλώσσα,  ακόμη και την ίδια τη μορφή των εφηβικών βιβλίων. Η ηλεκτρονική εποχή μέσα στην οποία ζουν οι νεαροί ήρωες των παιδικών – εφηβικών βιβλίων εγγράφεται στη μυθοπλασία με όλες τις παραμέτρους της και την ιδιαίτερη κουλτούρα της. Οι συγγραφείς ενσωματώνουν πειστικά τη γλώσσα και την ιδιόλεκτο του  Διαδικτύου και των μέσων κοινωνικής δικτύωσης στην αφήγηση, ενώ σε ορισμένες περιπτώσεις εισάγουν έντεχνα στην αφήγηση QR code μαζί με πυκνές παραπομπές και αναφορές στην κουλτούρα του Παγκόσμιου Ιστού. Διαμορφώνονται έτσι νέοι τρόποι πρόσληψης και ανάγνωσης του βιβλίου, καθώς η παραδοσιακή γραμμικότητα της αφήγησης και της αναγνωστικής διαδικασίας ανακόπτεται και η εμπειρία της ανάγνωσης καθίσταται πολυτροπική. Τα θέματα που θίγονται είναι πολλά, ποικίλα και αιχμηρά, όπως συνθήκες ζωής του οικονομικού μετανάστη, trafficking, νευρική ανορεξία, σύγχρονο έγκλημα κ.ά.», καταλήγει η κριτική επιτροπή παιδικού βιβλίου του βραβείου.

Οι μικρές λίστες των βραβείων του ηλεκτρονικού περιοδικού «Αναγνώστης» ανακοινώθηκαν σε ειδική εκδήλωση χθες στον Ιανό από τον διευθυντή του περιοδικού Γιάννη Μπασκόζο και από τους Αριστοτέλη Σαΐνη, Μαρίζα Ντεκάστρο, εκπροσώπους των κριτικών επιτροπών βιβλίων για ενηλίκους και νέους, αντίστοιχα.