Το Λούβρο και τα πετροδόλαρα

Λάδι στην ήδη φουντωμένη φωτιά ρίχνει η έκθεση που διοργανώνει το παρισινό μουσείο με μερικά μόνο από τα εκθέματα τα οποία θα φιλοξενηθούν στο παράρτημά του  το 2015 στο Αμπου Ντάμπι οδηγώντας πολλούς να μιλούν για ξεπούλημα της επωνυμίας του

Παιχνίδια διπλωµατίας µε φερετζέ πίνακες των Πικάσο, Μανέ και Μοντριάν; Πολιτιστική διείσδυση στην Ανατολή ή λεηλασία της αφρόκρεµας της τέχνης που υπάρχει στη Γαλλία µε αντάλλαγµα πετροδόλαρα; Ουδείς µπορεί να απαντήσει µε βεβαιότητα. Η αλήθεια είναι πάντως ότι τόσο η γαλλική όσο και η διεθνής κοινότητα της τέχνης δεν αντιµετωπίζουν ως «αθώα» την επέκταση του Μουσείου του Λούβρου στο Αµπου Ντάµπι, εγχείρηµα που θα κοστίσει συνολικά ένα δισ. ευρώ.

Κι αν οι φωνές αντίρρησης ακούγονταν έντονα, αλλά σποραδικά, τώρα πλέον που το όλο εγχείρημα φαίνεται να βρίσκεται στην τελική ευθεία οι αντιδράσεις όλο και διατυπώνονται εντονότερα, ενώ λάδι στην ήδη φουντωμένη φωτιά ρίχνει και η έκθεση που φιλοξενεί το Λούβρο με τα εκθέματα που θα παρουσιασθούν στο αραβικό παράρτημά του όταν αυτό θα είναι έτοιμο – Θεού θέλοντος και Αλλάχ επιτρέποντος – τον Δεκέμβριο του 2015.

Περισσότερα από 160 αντικείμενα παρουσιάζονται κάτω από την πυραμίδα του γαλλικού μουσείου, υπό τον τίτλο «Η Γέννηση ενός Μουσείου». Αντικείμενα που αποτελούν μέρος της μόνιμης συλλογής του νέου παραρτήματος, το οποίο θα στεγαστεί στο 64.000 τ.μ. κτίριο που σχεδίασε ο γάλλος διακεκριμένος αρχιτέκτονας Ζαν Νουβέλ, σε μια από τις πιο αναβαθμισμένες περιοχές της πρωτεύουσας των Ηνωμένων Αραβικών Εμιράτων, στο νησί Αλ Σααντίγιατ.

Τα συγκεκριμένα εκθέματα ωστόσο δεν είναι παρά μέρος των συνολικά 600 αντικειμένων που έχουν επιστρατευθεί να συγκεντρώσουν γάλλοι ειδικοί για να στήσουν τη μόνιμη συλλογή του παραρτήματος. Και για να τα καταφέρουν δεν αρκούνται μόνο στις αποθήκες του Λούβρου, ούτε σε ακριβές αγορές μέσω δημοπρασιών – εκτιμάται ότι για τον σκοπό αυτόν διατίθενται περισσότερα από 200 εκατ. ευρώ – αλλά και «διαμαντάκια» από τα μουσεία Ροντέν και Ορσέ, και το Κέντρο Πομπιντού.

Οσοι είναι υπέρ της λειτουργίας του παραρτήματος στο Αμπου Ντάμπι υποστηρίζουν ότι το μουσείο θα μεταφέρει τις αρχές του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού στον Περσικό Κόλπο. Οι πολέμιοι, πάλι, εκτιμούν ότι όλο αυτό είναι μια προδοσία μέσω της διπλωματίας, καθώς έργα που έπρεπε να εκτίθενται στη Γαλλία εξάγονται προς έκθεση στον αραβικό κόσμο.

Ενα δεύτερο σημείο τριβής ανάμεσα στους υπέρμαχους και τους αντιπάλους στη δημιουργία του παραρτήματος είναι η λογοκρισία. Οι πρώτοι διατείνονται ότι το νέο μουσειακό ίδρυμα θα αποτελεί το πρώτο οικουμενικό μουσείο του αραβικού κόσμου και πως έχει καταφέρει να συνδυάσει στοιχεία της χριστιανικής, της μουσουλμανικής και της εβραϊκής παράδοσης. Οι δεύτεροι, από την πλευρά τους, προβάλλουν τις συντηρητικές ιδέες των Αράβων και εξηγούν ότι δεν είναι δυνατόν να καταρτισθεί σωστά μια συλλογή όταν άξονας για τη διαμόρφωσή της είναι οι περιορισμοί και η αυστηρή λογοκρισία.

Οι υπεύθυνοι εκ μέρους του Λούβρου, ωστόσο, υποστηρίζουν ότι δεν έχουν δεχθεί πιέσεις και στη συλλογή έχουν συμπεριλάβει έργα τέχνης που απεικονίζουν γυμνά ανθρώπινα σώματα, και ότι ανάμεσα στα επιλεγμένα γλυπτά βρίσκεται και ένα του Χριστού.

Τι περιλαμβάνει τελικά όμως αυτή η έκθεση που γίνεται στην καρδιά του Λούβρου και είναι εμπλουτισμένη σε σχέση με εκείνη που πραγματοποιήθηκε πέρυσι στο Αμπου Ντάμπι; Το πρώτο απόκτημα του νέου μουσείου, έναν πίνακα του Πιετ Μοντριάν υπό τον τίτλο «Σύνθεση με μπλε, κόκκινο, κίτρινο και μαύρο» (1922), που αγοράστηκε σε δημοπρασία των Κρίστις στο Παρίσι το 2009 και προέρχεται από τη συλλογή του Ιβ Σεν Λοράν, καθώς είναι εκείνο που αποτέλεσε την έμπνευση για τον μόδιστρο να δημιουργήσει το διάσημο φόρεμα Μοντριάν το 1965.

Ενα αγαλματίδιο ηλικίας 4.000 ετών από την Κεντρική Ασία, γνωστό ως η Πριγκίπισσα της Βακτριανής. Πίνακες με διάσημες υπογραφές, όπως των Μανέ, Γκογκέν, Μαγκρίτ και Πικάσο. Δύο μνημειακών διαστάσεων γύψινα προπλάσματα γλυπτών του βενετού καλλιτέχνη Αντόνιο Κανόβα. Με δυο λόγια, αντικείμενα που «διηγούνται» την ιστορία της ανθρωπότητας από την Εποχή του Χαλκού έως σήμερα, καθώς το πιο πρόσφατο απόκτημα της συλλογής είναι εννέα από τις τελευταίες σειρές πινάκων που ολοκλήρωσε ο Σάι Τόουμπλι τρία χρόνια πριν από τον θάνατό του το 2011.

Συμφωνεί ή διαφωνεί κάποιος με την πολιτική του Λούβρου, φαίνεται ότι το χρήμα είναι επαρκές κίνητρο ώστε το μεν μουσείο των 10 εκατ. επισκεπτών ετησίως να δηλώνει επισήμως ότι κάνει άνοιγμα στην Ανατολή με το αζημίωτο – εισπράττοντας 965 εκατ. ευρώ για την παραχώρηση του ονόματός του επί 30 χρόνια -, τα δε Ηνωμένα Αραβικά Εμιράτα να ευελπιστούν να γίνουν (και) ένας πολιτιστικός προορισμός του 21ου αιώνα, σε μια προσπάθεια να ανταγωνιστούν το γειτονικό Κατάρ που λατρεύει εξίσου την επίδειξη και επιδιώκει προσέγγιση με τη Δύση μέσω της τέχνης, αγοράζοντας ορισμένα από τα ακριβότερα έργα που κυκλοφορούν στην αγορά.

Info
Η έκθεση «Η Γέννηση ενός Μουσείου» θα φιλοξενείται στο Μουσείο του Λούβρου, στο Παρίσι, έως 28 Ιουλίου.