Παιχνίδια πολέμου

Το πεδίο της μάχης μπορεί να είναι στημένο σε κάποιο γραφείο ή μεγάλο τραπέζι. Το σκηνικό βασίζεται σε ιστορικά στοιχεία και μπορεί να περιλαμβάνει ευέξαπτους πατριώτες, διεφθαρμένους μονάρχες, ανόητους τρομοκράτες, φιλοχρήματους κυβερνήτες και φυσικά τα πιόνια, τους μαχητές του κάθε σώματος, που όπως και στην πραγματική ζωή έχουν τις μεγαλύτερες απώλειες. Εχουν επίσης στη διάθεσή τους, ανάλογα με την εποχή στην οποία αναφέρονται, την τελευταία λέξη της τεχνολογίας σε πολεμικό εξοπλισμό – και αυτό πρέπει να αποδεικνύεται όταν είναι παραταγμένα τα στρατεύματα. Από τόξα και μαχαίρια, ασπίδες, Ιππικό, ελέφαντες, πυροβόλα και αυτόματα όπλα έως μηχανοκίνητα και μεταλλικά άρματα, όλα με σκοπό την κατατρόπωση του αντιπάλου. Το έδαφος μπορεί να είναι στρωμένο από φελλό ή μοκέτα, αλλά έχει ποτάμια, λόφους, κάστρα, φρούρια, δεκάδες δέντρα και σπίτια έτοιμα να καταστραφούν, ανάλογα με τα ιστορικά ντοκουμέντα που αναφέρονται στη συγκεκριμένη σύρραξη. Το πεδίο της μάχης ελέγχεται από τους παίκτες-στρατηγούς οι οποίοι μπορούν να έχουν στη διάθεσή τους πολλούς στρατιώτες και εξοπλισμό υποστήριξης.

Πρόκειται για μια δραστηριότητα η οποία συνδυάζει μοντελισμό, Ιστορία, προσεκτική έρευνα, σκηνοθεσία και πολύ μεράκι, καθώς δεν αρκεί να αγοράσει κάποιος τους στρατιώτες. Θα πρέπει μετά να τους βάψει, να τους δώσει ζωή. Και όταν έρχεται η ώρα της αντιπαράθεσης πάνω στο τραπέζι όπου έχει στηθεί το πεδίο της μάχης, το παιχνίδι στρατηγικής αποδεικνύεται πολυπλοκότερο από το σκάκι.

Ενα ακόμη βασικό στοιχείο είναι ότι οι παίκτες δεν είναι υποχρεωμένοι να κάνουν πιστή αναπαράσταση μιας ιστορικής μάχης, όπως είναι, για παράδειγμα, αυτή στο Βατερλώ, αλλά μπορούν να κάνουν άλλες επιλογές στην κίνηση των στρατευμάτων ώστε να δουν ποια άλλη κατάληξη θα μπορούσε να έχει. Ετσι τους δίνεται η ευκαιρία να αναλύσουν τις στρατηγικές κινήσεις αυτών που έπαιξαν σημαντικό ρόλο στην Ιστορία. Γι’ αυτό και κάποιες μάχες μπορούν όχι απλώς να ξεπεράσουν τα 20 λεπτά που είναι η συνηθισμένη διάρκεια, αλλά να κρατήσουν ένα ολόκληρο Σαββατοκύριακο!

Αν κάποιος βρεθεί για πρώτη φορά σε ένα τέτοιο πεδίο μάχης μπορεί να πιστέψει ότι επικρατεί χάος με τις δεκάδες ή και εκατοντάδες μινιατούρες που βρίσκονται παρατεταγμένες ανάμεσα σε μικροσκοπικά σκηνικά. Ομως τίποτα δεν είναι τυχαίο, καθώς η αρχική παράταξη ακολουθεί πιστά την Ιστορία, ενώ οι κινήσεις διέπονται από κανόνες. Για παράδειγμα, ανάλογα με το ανάγλυφο του πεδίου της μάχης (χώμα, βάλτος, ποτάμι, δάσος), οι κινήσεις έχουν διαφορετικό μήκος. Επίσης ανάλογα με την εποχή του χρόνου, αλλά και την ιστορική εποχή, υπάρχουν συγκεκριμένοι κανόνες μετακίνησης καθώς διαφορετικά κινείται ένας βαριά οπλισμένος μαχητής του Μεσαίωνα από ένα άρμα μάχης.

Το πόσο μεγάλη θα είναι η μετακίνηση του στρατού ή ενός τμήματός του το καθορίζει η τύχη, αφού κάθε παίκτης ρίχνει ένα ζάρι και ανάλογα με το νούμερο που θα φέρει μετακινεί ανάλογα εκατοστά το στράτευμά του προς όποια κατεύθυνση θέλει, υπολογίζοντας όμως την επόμενη κίνηση του αντιπάλου ή το να μην είναι στο βεληνεκές των όπλων του ή ακόμα να προσπαθήσει να τον κυκλώσει.  

Πώς μπορεί όμως κάποιος να ασχοληθεί με αυτή την ιστορία; «Πολύ εύκολα» λέει ο Παναγιώτης Μάμαλης, ιδιοκτήτης του Αθηναϊκές Μινιατούρες, του πληρέστερου καταστήματος ιστορικού και πολεμικού μοντελισμού στην Αθήνα. «Αρκεί να παρακολουθήσεις μία φορά κάποια μάχη» συνεχίζει δείχνοντας σίγουρος γι’ αυτό που λέει. «Μάλιστα είναι ένας πολύ καλός τρόπος να τραβήξουμε τα παιδιά από τον υπολογιστή και τα ψηφιακά παιχνίδια» επεμβαίνει ο Γιώργος Πάκος, μέλος του συλλόγου Στρατηγικόν και προσθέτει με έμφαση: «Είναι μια δημιουργική διέξοδος καθώς η συγκεκριμένη ενασχόληση έχει άμεση σύνδεση με την Αρχαιολογία και την Ιστορία, ενώ ταυτόχρονα βοηθάει τα παιδιά να συνειδητοποιήσουν τα δεινά του πολέμου».

Για να γίνει κάποιος αξιόμαχος παίκτης στρατηγικής (wargamer) συνήθως περνάει από διάφορα στάδια. Αρχικά αυτό που θα τον καθορίσει είναι η επιλογή του στρατού που θέλει να δημιουργήσει. Διαφορετικές ανάγκες έχει ένας στρατός του Β’ Παγκοσμίου Πολέμου και διαφορετικές αυτός του Μεγάλου Αλεξάνδρου. Τόσο σε εξοπλισμό όσο και στο πόσες μινιατούρες θα χρειαστεί. Από τη στιγμή που θα καταλήξει θα πρέπει να συλλέξει στοιχεία για τον στρατό του. «Το Διαδίκτυο είναι συνήθως η πρώτη πηγή πληροφοριών, αλλά οι έμπειροι παίκτες προτιμούν τη σοβαρή βιβλιογραφία από όπου θα αντλήσουν λεπτομέρειες για τους στρατιώτες, τις στολές, το είδος εξοπλισμού και τα χρώματα των στολών» λέει ο κ. Μάμαλης.  Οταν είναι έτοιμος να αρχίσει τη συγκέντρωση του στρατού πρέπει να πάρει μία ακόμη σημαντική απόφαση. Ποιο θα είναι το μέγεθος της μινιατούρας (καθώς αυτό επηρεάζει το κόστος αγοράς), το υλικό με το οποίο είναι φτιαγμένη αλλά και τη λεπτομέρεια η οποία ξεκινά να χαράσσεται στο καλούπι της που αποτελείται από στόκο δύο συστατικών. «Αφού ετοιμαστεί το καλούπι, στη συνέχεια χρησιμοποιείται σαν βάση για να φτιαχτεί το τελικό είδωλο το οποίο είναι από μέταλλο ή από ρητίνη. Το τελικό προϊόν είναι αυτό που βάφεται με ιδιαίτερη προσοχή και μεράκι και όσοι δεν τα καταφέρνουν μας φέρνουν τις μινιατούρες για να τις βάψουμε εμείς» εξηγεί ο κ. Μάμαλης.

Σύμφωνα με τον κ. Πάκο, η συγκίνηση όταν παρατάσσεις πάνω στο τραπέζι έναν στρατό που με τόσο κόπο έφτιαξες, και μάλιστα σιγά σιγά τον εμπλουτίζεις, είναι από τα πιο δυνατά συναισθήματα του χόμπι. Τα παιδιά δείχνουν μεγάλο ενδιαφέρον.

«Το ίδιο συμβαίνει και με τους γονείς» τονίζει ο κ. Μάμαλης. Οπως λέει, πριν από λίγο καιρό τον επισκέφθηκε γνωστός γιατρός μαζί με τον δεκάχρονο γιο του προκειμένου να τον εξοικειώσει με τη συγκεκριμένη ενασχόληση. Τελικά, περίπου έναν μήνα μετά ο γιατρός τον επισκέφθηκε πάλι λέγοντας ότι αντί για τον γιο κόλλησε ο ίδιος!

Info
 Η συγκεκριμένη ενασχόληση αναπτύχθηκε στη Δυτική Ευρώπη και κυρίως στην Αγγλία

 Ο  άγγλος συγγραφέας Χέρμπερτ Τζορτζ Γουέλς (1866-1946) είναι γνωστός κυρίως για τα έργα του στον χώρο της επιστημονικής φαντασίας και κάποια από αυτά έχουν γίνει ταινίες, όπως «Ο πόλεμος των κόσμων» και «Ο αόρατος άνθρωπος». Θεωρείται όμως και «πατέρας» των παιχνιδιών πολέμου ή miniature wargaming, όπως είναι γνωστό πλέον το χόμπι διεθνώς, καθώς ήταν αυτός που έγραψε τους πρώτους κανόνες. Ξεκίνησε χρησιμοποιώντας ένα καθαρά στρατιωτικό αντικείμενο, το πολεμικό παίγνιο, που από τα μέσα του 19ου αιώνα χρησίμευε για την άσκηση των στρατιωτικών επιτελείων, και το μετέτρεψε σε μια ενασχόληση που έχει πλέον φανατικούς σε ολόκληρο τον κόσμο

Οι μινιατούρες έχουν μέγεθος από 6 έως 90 χιλιοστά. Η τιμή για έναν στρατό μαζί με το βάψιμο κυμαίνεται από 300 έως 500 ευρώ

Οσο πιο λεπτομερής είναι μια μινιατούρα τόσο μεγαλύτερη είναι και η αξία της

 Στον σύλλογο Στρατηγικόν (πεζόδρομος Σκαραμαγκά, δίπλα στο Μουσείο Αυτοκινήτου) οι παίκτες συγκεντρώνονται κάθε Σάββατο μεταξύ 10.00 και 18.00 για τη διεξαγωγή μαχών, χρησιμοποιώντας τους μικροσκοπικούς στρατούς τους