Η Ωραία Εποχή επιστρέφει στο Παρίσι

Παρίσι 1900. Η Πόλη του Φωτός είναι πιο λαμπερή από ποτέ. Η «μεγάλη ύφεση», πληγή στα τέλη του 19ου αιώνα, ήταν πλέον παρελθόν. Η φρίκη του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου δεν υπάρχει ούτε ως εφιάλτης στον ύπνο των Γάλλων. Και η Μπελ Επόκ, όπως θα μείνει στην Ιστορία η Ωραία Εποχή, βρίσκεται στην ακμή της.

Ο Κλοντ Ντεμπισί, ο Μορίς Ραβέλ και ο Καμίγ Σεν Σανς γράφουν μουσική. Ο Ροντέν δουλεύει τον «Σκεπτόμενό» του και ο Ρενουάρ, ο Μονέ, ο Σεζάν, ο Ντεγκά και ο Πισαρό είναι διαρκώς απασχολημένοι στην προσπάθειά τους να αποτυπώσουν στους καμβάδες τους την καθημερινή ζωή στην πόλη. Ο δε Πικάσο έχει μόλις φτάσει από την Ισπανία και ετοιμάζεται να βυθιστεί στην Μπλε Περίοδο.

Το πρωί το Παρίσι ζει στους ρυθμούς της Υπόθεσης Ντρέιφους και φέρνει στο προσκήνιο νέα πολιτικά κινήματα. Το βράδυ πάλι η καρδιά του χτυπάει στα καμπαρέ της Πιγκάλ, εκεί που διασκεδάζουν οι πότες αψεντιού και οι χαρτοπαίκτες και η Σάρα Μπερνάρ αιχμαλωτίζει τους θαυμαστές της με τη δίλεπτη ταινία «Η μονομαχία του Αμλετ».

Ο Εμίλ Ζολά γράφει τη «Δουλειά» – έργο που θα εκδοθεί την επόμενη χρονιά, οπότε ο συμπατριώτης του Σιλί Προυντόμ θα τιμηθεί με το πρώτο Νομπέλ λογοτεχνίας. Και η Παγκόσμια Εκθεση, η διοργάνωση που θα συλλάβει το πνεύμα του νέου αιώνα και θα αναδείξει την εικόνα που είχε η Γαλλία για τον εαυτό της ως πολιτιστικό, καινοτόμο κέντρο και πηγή έμπνευσης του νέου κόσμου, είναι γεγονός. Είναι μια περίοδος ειρήνης και ευημερίας. Η Γαλλία είναι γεμάτη αυτοπεποίθηση και αισιοδοξία και εξωστρέφεια.

Ακόμη και σήμερα πολλοί ξένοι έχουν αυτή την εικόνα του Παρισιού στο μυαλό τους, που η αλήθεια είναι ότι απέχει υπερβολικά από το Παρίσι του 2014. Ο «προσωρινός» πύργος του Αϊφελ, μια καινοτομία του 1900, μπορεί να εξακολουθεί να στέκεται και στις λεωφόρους με τους οίκους μόδας και τα βραβευμένα με αστέρια Μισλέν εστιατόρια να επικρατεί σχετική ευημερία. Ομως το Παρίσι πλέον είναι πολύ πιο εσωστρεφές, απαισιόδοξο και χωρίς αυτοπεποίθηση.

Μπορεί λοιπόν μια έκθεση για το χαμένο εκείνο μεγαλείο να φέρει στη γαλλική πρωτεύουσα την παλιά της λάμψη; Αυτή φαίνεται πως είναι η κρυφή φιλοδοξία του 49χρονου Κριστόφ Λεριμπόλτ, εδώ και έναν χρόνο διευθυντή επισήμως του Μουσείου Καλών Τεχνών του Παρισιού – του Πτι Παλέ, δηλαδή – που όμως δεν έχει καταφέρει να βγει από τη σκιά του γειτονικού του Γκραν Παλέ και παραμένει στο περιθώριο.

Το εντυπωσιακό κτίριο στη δεξιά όχθη του Σηκουάνα χτίστηκε το 1900. Και ο νέος του διευθυντής – που είναι και ο εγκέφαλος της έκθεσης-αφιέρωμα στην Μπελ Επόκ – κατάλαβε αμέσως ότι οι πολύ ειδικές εκθέσεις που φιλοξενούνταν έως τότε στο Πτι Παλέ δεν ήταν δυνατόν να του προσφέρουν μια θέση στον τουριστικό χάρτη, παρά το γεγονός ότι βρίσκεται σε απόσταση αναπνοής από τα Ηλύσια Πεδία. Γι’ αυτό και σκέφτηκε να διοργανώσει μια έκθεση που θα αφορά το ευρύ εγχώριο, αλλά και διεθνές κοινό. Και κατάφερε να συγκεντρώσει 600 ξεχωριστά αντικείμενα – από πίνακες ζωγραφικής, ρούχα εποχής, αφίσες και φωτογραφίες έως ταινίες, έπιπλα, κοσμήματα και γλυπτά, ακόμη και καταλόγους εστιατορίων της εποχής – σε μια έκθεση της οποίας το κόστος εκτιμάται ότι θα ξεπεράσει το ένα εκατ. ευρώ.

«Δεν θα λείπουν όμως και οι επιστημονικές και τεχνολογικές καινοτομίες, ο πολιτιστικός αναβρασμός και η παρισινή κομψότητα», λέει ο Κριστόφ Λεριμπόλτ, δίνοντας το στίγμα της έκθεσης που θα κινηθεί γύρω από την Παγκόσμια Εκθεση υπό τον τίτλο «Παρίσι, παράθυρο στον κόσμο», καθώς είναι και ένας από τους τέσσερις επιμελητές.

Εξι περίπτερα θα αποτελέσουν τις ενότητες της έκθεσης, παραπέμποντας στην οργάνωση της Παγκόσμιας Εκθεσης, εκ των οποίων το πρώτο θα είναι αφιερωμένο σε αυτήν. Τον δεύτερο πρωταγωνιστικό ρόλο θα έχουν αριστουργήματα καλλιτεχνών που σχετίζονται με την τέχνη του γυαλιού, όπως των Λαλίκ και Γκαγέ, ενώ στο τρίτο περίπτερο οι επισκέπτες θα έχουν την ευκαιρία να απολαύσουν δημιουργίες με την υπογραφή των Σεζάν, Ρενουάρ, Μονέ και Πισαρό.

Τα δύο τελευταία περίπτερα θα αναδύουν άρωμα νυχτερινού Παρισιού και θα προσφέρουν την αίσθηση που είχαν όσοι βρίσκονταν στην Πόλη του Φωτός όταν επισκέπτονταν τα θέατρα και τις όπερες ή τα θρυλικά καμπαρέ, όπως το Μουλέν Ρουζ ή τον Μαύρο Γάτο ή ακόμη και πιο σκοτεινές πτυχές της διασκέδασης, όπως τους οίκους ανοχής. Χωρίς παράπονο όμως θα φύγουν και όσοι αγαπούν την αρχιτεκτονική, καθώς θα γίνεται εκτεταμένη μνεία στα έργα που γίνονταν εκείνη την εποχή, όπως οι σιδηροδρομικοί σταθμοί Λυών και Ορσέ – που στεγάζει σήμερα το ομώνυμο μουσείο – αλλά και η πρώτη γραμμή του μετρό.

«Υπήρχε μια ατμόσφαιρα αισιοδοξίας και η ζωή έμοιαζε με ένα μεγάλο πάρτι εκείνη την εποχή. Κανείς βεβαίως δεν φανταζόταν τι θα συνέβαινε αργότερα, με το ξέσπασμα του Α’ Παγκοσμίου Πολέμου. Και ακόμη κι αν σκέφτονταν ότι θα γίνει πόλεμος, φαντάζονταν ότι θα τελείωνε γρήγορα. Η γαλλική γαστρονομία γινόταν ευρύτερα γνωστή και το Παρίσι δεν επιδείκνυε μόνο την πολιτιστική και την καινοτόμο πλευρά του, αλλά και εκείνη της ψυχαγωγίας και της διασκέδασης. Υπήρχε όπερα, θέατρο, τσίρκο και βεβαίως η νυχτερινή ζωή από την οποία δεν έλειπαν η μόδα και οι οίκοι ανοχής. Με άλλα λόγια, το Παρίσι ήταν ένα μεγάλο πάρτι. Παντού ήταν διάχυτο το πνεύμα της εμπιστοσύνης, της χαράς της ζωής, την ώρα που συνέβαιναν ταυτόχρονα πολλά άλλα πράγματα. Ακόμη και ο βασιλιάς της Αγγλίας έσπευδε στο Παρίσι για να διασκεδάσει. Ηταν η πρωτεύουσα των πάντων» λέει ο διευθυντής του Πτι Παλέ.