[Επιφυλλίδα] Ληγμένες κοινωνίες

Ογδόντα ακριβώς ημέρες έχουν περάσει από τη δημοσίευση στα «ΝΕΑ» της 27ης Αυγούστου μιας είδησης που κανονικά, αφού έγινε γνωστή, θα έπρεπε να μας έχει κάνει να χάσουμε τον ύπνο μας. Ή έστω κάτι να έχει αλλάξει στον τρόπο που σκεφτόμαστε ώστε να καταλάβουμε ότι η προτεραιότητά μας δεν μπορεί να είναι ο Γιάννης Στουρνάρας και η Ζωή Κωνσταντοπούλου, που φθάνεις τελικά να τους υποψιάζεσαι ως βαλτούς για να ξεχνάμε αυτό που πραγματικά συμβαίνει. Τα περισσότερα δεινά οφείλονται στο γεγονός ότι η επικαιρότητα παλιώνει πολύ γρήγορα, ενώ θα έπρεπε να παραμένει ακούνητη μέσα μας, για να μη γράψουμε ότι θα έπρεπε να έχει μεταστοιχειωθεί σε εφιάλτη, εφόσον πρόκειται για την επικαιρότητα που μας απασχολεί.

«Μα καλά, δεν σας τρελαίνει η επίκαιρη επικαιρότητα ώστε να χρειάζεται να ανασύρετε κάτι που έγινε γνωστό πριν από δυόμισι μήνες και κάτι;», θα ρωτήσει καλοπροαίρετα ο οιοσδήποτε. Διαβάστε όμως πρώτα την είδηση της 27ης Αυγούστου και θα καταλάβετε: «Από την ερχόμενη εβδομάδα οι καταναλωτές θα μπορούν να βρίσκουν στα ράφια των σουπερμάρκετ τρόφιμα των οποίων η ημερομηνία λήξεως έχει παρέλθει, σε χαμηλότερη τιμή. Με έγγραφό του το Επαγγελματικό Επιμελητήριο Αθηνών ανακοίνωσε χθες ότι η πώληση ληγμένων τροφίμων θα επιτρέπεται από την 1η Σεπτέμβρη με αυστηρές, ωστόσο,  προϋποθέσεις (…) Παράλληλα ανακοινώθηκαν και πρόστιμα σε περίπτωση παραβάσεων».

ΤΙ ΒΡΑΔΥΦΛΕΓΗΣ ΝΑΡΚΗ στα θεμέλια σύνολης της κοινωνίας μπορεί να αποδειχθεί μια τέτοια απόφαση – κι ας μην την εφαρμόζουν ακόμη τα σουπερμάρκετ -, αφού με επίσημο, δηλαδή κατοχυρωμένο, όσον αφορά το κράτος, τρόπο αναγνωρίζεται ότι υπάρχουν πολίτες δύο κατηγοριών. Μα δεν το ξέρατε; Το ξέραμε και το παραξέραμε. Με το να εμφανίζεται όμως μια τέτοια απόφαση ως κάτι νόμιμο, ανάβει το πράσινο φως ώστε όλες τις αποφάσεις που χωρίζουν τους ανθρώπους σε δύο ή σε πολλά στρατόπεδα να μην μπορείς να τις αντιστρατευτείς, αφού είναι προς όφελος – υποτίθεται – του πάσχοντος στρατοπέδου. Με λίγα λόγια, ενώ φαίνεται πως πρόκειται για ευεργέτημα, στην ουσία αφαιρεί από εκείνον που του προσφέρεται κάτι πολύτιμο. Την ψευδαίσθηση έστω ότι είναι ίδιος με όλους τους άλλους. Του ανακοινώνεται επισήμως ότι αν αρρωστήσει ή αν πεθάνει, δεν χάλασε και ο κόσμος, αφού η ζωή του κοστολογήθηκε ως ήσσονος σημασίας καθώς μπορεί να τραφεί με ληγμένα.

ΜΠΟΡΕΙ ΝΑ ΜΗΝ ΠΑΘΕΙ κανείς τίποτε και να ζήσει πολύ περισσότερα χρόνια σε σχέση με εκείνον που τρέφεται μόνο με φρέσκα προϊόντα. Αλλά δεν αναιρείται με τίποτε ο χυδαίος υπολογισμός μιας απόφασης που θέλει να φαίνεται ως μια φιλάνθρωπη σκέψη. Μα δεν είναι προτιμότερο, αντί να πεινάνε οι άνθρωποι, ή κάποιοι άνθρωποι, να τρέφονται με ληγμένα; θα σκεφτεί κανείς. Το θέμα είναι πώς γίνεται το μυαλό μας να εφευρίσκει αμέσως μια δικολαβίστικη ερώτηση που αθωώνει μια ανθρώπινη συμπεριφορά και δεν στοιχειώνεται από την ανησυχία τι χρειάζεται να γίνει ώστε κανείς να μην τρώει ληγμένα.

Για να μη θεωρηθούμε «μελό», δεν γράφουμε τίποτε για το πώς αισθάνονται οι άνθρωποι που θα σταθούν μπροστά στα ράφια για να αγοράσουν τα ληγμένα, αν και σε περίπτωση που κατά λάθος τα έπαιρνε ένας πελάτης με λεφτά, το ίδιο το σουπερμάρκετ θα τον αποζημίωνε πλουσιοπάροχα για τη βλάβη που θα μπορούσε να του προκαλέσει. Η ενδεχόμενη βλάβη για τον έναν γίνεται αναπόφευκτη συνθήκη για τον άλλον.

Υπάρχει όμως και κάτι άλλο. Αυτό το «παράλληλα ανακοινώθηκαν και πρόστιμα σε περίπτωση παραβάσεων». Οταν η μέγιστη κοινωνικά παραβατικότης να επιτρέπονται – στην ουσία να επιβάλλονται – τα ληγμένα παρουσιάζεται ως ευεργεσία, το πρόστιμο για την επιμέρους παράβαση μοιάζει με αυτό που λέμε «μη στάξει η ουρά του γαϊδάρου».