Είμαι τυχερός που γεννήθηκα Ελληνας;

Μια μάλλον ξεχασμένη ιστορία, θυμίζει στο νέο του βιβλίο ο συγγραφέας Κώστας Ακρίβος:  

Είναι Μεγάλη Πέμπτη του 1947, στην καρδιά του Εμφυλίου. Τρεις λόχοι ανταρτών που βρίσκονται στα ριζά των Αγράφων αντιλαμβάνονται πως είναι περικυκλωμένοι από τον κυβερνητικό στρατό. Οι δύο λόχοι κατευθύνονται προς τα πεδινά, παίζοντας κορόνα γράμματα τη ζωή τους, ο τρίτος δοκιμάζει να διαφύγει από το μόνο αφύλακτο πέρασμα, το διάσελο της Νιάλας, που είναι αφύλακτο γιατί βρίσκεται σε υψόμετρο δύο χιλιάδων μέτρων. Κορόνα γράμματα παίζουν και αυτοί τη ζωή τους. Μια φάλαγγα πολεμιστών και αμάχων αρχίζουν την ανάβαση με αισιοδοξία. Είναι άνοιξη. Αλλά πιο ψηλά τα πράγματα δυσκολεύουν. Η γιδόστρατα έχει γλιστερά, κοφτερά λιθάρια. Και ακόμη πιο ψηλά τα πράγματα γίνονται πραγματικά επικίνδυνα. Ανοίγει ο ουρανός, ο αέρας ξεριζώνει τα πάντα, το χιόνι σκεπάζει τις βουνοπλαγιές και τα μονοπάτια χάνονται. Οσοι αντέχουν προχωρούν. Εκτός από το αφόρητο κρύο, λίγο αργότερα έρχεται κι άλλος ένας εχθρός, το σκοτάδι. Απελπισμένοι οι αντάρτες προσπαθούν να βρουν ένα προσανατολισμό, αλλά σε λίγο βλέπουν μπροστά τους αντίσκηνα. Νομίζουν ότι είναι οφθαλμαπάτη, αλλά δεν είναι. Είναι οι σκηνές που έχουν στήσει άντρες των κυβερνητικών δυνάμεων για να περάσουν, αν τα καταφέρουν, τη δύσκολη νύχτα. Ξυλιασμένοι και τυλιγμένοι σε χλαίνες και κουβέρτες, φοβούνται στην πραγματικότητα ότι δεν θα ξυπνήσουν ζωντανοί. Ξαφνικά η πόρτα από το αντίσκηνο ανοίγει. «Μη βαράτε… Είμαστε αντάρτες… Αδέρφια… Δεν θα σας πειράξουμε…». Σαστισμένοι οι στρατιώτες βλέπουν τους απρόσκλητους μουσαφίρηδες να κατεβάζουν όπλα και γυλιούς. «Αδέρφια, αδέρφια!… Και εμείς κρυώνουμε…». Τα σώματα μέσ’ από τα σκεπάσματα αναδεύονται και τους κάνουν χώρο. Μοιράζονται μαζί τους τα λιγοστά τρόφιμα. Και μετά ξαπλώνουν ο ένας δίπλα στον άλλο.

«Ο αντάρτης κόλλησε το κορμί του σ’ εκείνο του φαντάρου, η πλάτη του στρατιώτη σ’ αυτή του εχθρού, η μία ανάσα χουχούλιασε και ζέστανε την άλλη (…)», γράφει ο Ακρίβος. «Ξέρουν καλά πως ο ένας είναι η σωτηρία για τον άλλον, αυτός ο άλλος που πιθανόν χτες να ήταν ο θύτης ή το θύμα τους και που ίσως αύριο, αν βέβαια σωθούν από τη μανία του χιονιά, να σκοτωθούν απ’ αυτόν ή να τον σκοτώσουν, μα τώρα, μες στην ισχνή θαλπωρή του αντίσκηνου, σκεπασμένοι με τις κουβέρτες ώς το κεφάλι, τον σφίγγουν πάνω τους, είναι η σχεδία της σωτηρίας τους».

Το πρωί, όσοι αντάρτες πρόλαβαν ευχαρίστησαν τους σωτήρες τους και τράβηξαν προς τα ψηλώματα. Κάποιοι άλλοι, όπως η δασκάλα Βαγγελιώ Κουσιάντζα, συνελήφθησαν από άλλο τμήμα του στρατού που έφτασε εκεί, πέρασαν Στρατοδικείο στη Λαμία και εκτελέστηκαν…

Αυτή η ιστορία, που είχε κάνει διήγημα και ο Δημήτρης Χατζής στους «Ανυπεράσπιστους», είναι μία από τις πολλές που περιγράφει ο Ακρίβος. Ο ήρωάς του και κατά κάποιο τρόπο alter ego του είναι ένας συγγραφέας και εκπαιδευτικός, όπως ακριβώς ο ίδιος, που μέσα στη δίνη της κρίσης, μιας κρίσης που βγάζει στην επιφάνεια όλες τις δυσάρεστες πλευρές αυτής της κοινωνίας, θέτει στον εαυτό του ένα προκλητικό ερώτημα: «Είμαι τυχερός ή όχι που γεννήθηκα Ελληνας;». Και μπορώ να είμαι και περήφανος γι’ αυτό;