Η ρύπανση αρρωσταίνει την Ευρώπη

«Αν πιστεύεις πως η οικονομία είναι πιο σημαντική από το περιβάλλον, τότε προσπάθησε να κρατήσεις την αναπνοή σου καθώς μετράς τα χρήματά σου». Ηταν ο γλαφυρός τίτλος ομιλίας που έβγαλε την Τρίτη ο ευρωπαίος επίτροπος για θέματα Περιβάλλοντος, Γιάνες Ποτότσνικ. Την ίδια ημέρα, έρευνα του Ευρωπαϊκού Οργανισμού Περιβάλλοντος κατέδειξε πως, όσο καλύτερο αέρα και αν αναπνέουν οι Ευρωπαίοι σε σύγκριση με κατοίκους πολλών ασιατικών ή λατινοαμερικανικών μεγαλουπόλεων, εννέα στους 10 ευρωπαίους πολίτες που διαμένουν σε αστικά κέντρα είναι εκτεθειμένοι σε συγκεντρώσεις ρυπαντών τις οποίες ο Παγκόσμιος Οργανισμός Υγείας θεωρεί επιζήμιες για την υγεία.

Ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος μελέτησε τα επίσημα στοιχεία για το 2011 που διαβίβασαν τα ίδια τα κράτη – μέλη. Η οικονομική κρίση των τελευταίων ετών επιτάχυνε τη μείωση των εκπομπών ρυπαντών· παρ’ όλα αυτά, υπάρχουν ρυπαντές, όπως τα αιωρούμενα σωματίδια και το τροποσφαιρικό όζον, «που συνεχίζουν να προκαλούν αναπνευστικά προβλήματα και καρδιαγγειακές παθήσεις και να μειώνουν το προσδόκιμο ζωής». Σύμφωνα με τον Οργανισμό, μεταξύ 2009 και 2011 έως και το 96% των κατοίκων αστικών κέντρων στην ΕΕ ήταν εκτεθειμένο σε συγκεντρώσεις αιωρούμενων σωματιδίων υψηλότερες από τα όρια που θέτει ο ΠΟΥ· το αντίστοιχο ποσοστό ανέβαινε στο 98% σε ό,τι αφορά το όζον. Και πριν από μερικούς μήνες, ο ΠΟΥ ενημέρωσε τον οδηγό που είχε κυκλοφορήσει το 2005 όσον αφορά στις επιπτώσεις των ρυπαντών στην ανθρώπινη υγεία. Τα συμπεράσματά του, επισημαίνει η ισπανική εφημερίδα «Ελ Παΐς», ήταν αποκαλυπτικά: η επιστήμη τις έχει καταδείξει πέραν κάθε αμφιβολίας και είναι πολύ χειρότερες από ό,τι θεωρούνταν οκτώ χρόνια νωρίτερα. Νέες έρευνες, που συνδέουν για παράδειγμα αιωρούμενα σωματίδια και λιποβαρή νεογέννητα ή το παιδικό άσθμα με τη διαμονή κοντά σε δρόμους με μεγάλη κίνηση, έρχονται καθημερινά στο φως.

Θέλοντας να ευαισθητοποιήσει τους πολίτες, η ΕΕ έχει χαρακτηρίσει το 2013 Ετος Αέρα. Βρίσκεται όμως και η ίδια στο στόχαστρο διότι τα όρια που θέτει όσον αφορά την έκθεση σε ρυπαντές είναι συχνά υψηλότερα από εκείνα που θέτει ο ΠΟΥ ή και η αμερικανική Υπηρεσία Προστασίας του Περιβάλλοντος. Σε ό,τι αφορά για παράδειγμα τα αιωρούμενα σωματίδια, η ΕΕ θέτει ως όριο έναν ετήσιο μέσο όρο 25 μικρογραμμαρίων ανά κυβικό μέτρο, έναντι 10 μικρογραμμαρίων που ορίζει ως όριο ασφαλείας ο ΠΟΥ. «Ο ΠΟΥ ασχολείται με την υγεία. Η ΕΕ νομοθετεί χρησιμοποιώντας κριτήρια που αφορούν τη σχέση κόστους – απόδοσης», σχολίασε ο Ζόρντι Σουνιέρ, επιδημιολόγος στο Κέντρο Ερευνών για την Περιβαλλοντική Επιδημιολογία της Βαρκελώνης. «Πέρα από τις επιστημονικές έρευνες, η Κομισιόν πρέπει επίσης να λάβει υπόψη της οικονομικούς παράγοντες και τις απόψεις των 20 κρατών – μελών», σημείωσε πιο διπλωματικά ο Ευρωπαϊκός Οργανισμός Περιβάλλοντος.

Σύμφωνα πάντως με ένα πρόσφατο Ευρωβαρόμετρο, σχεδόν τέσσερις στους πέντε Ευρωπαίους θεωρούν πως η ΕΕ πρέπει να λάβει επιπλέον μέτρα για την αντιμετώπιση της ρύπανσης. Και με βάση τα στοιχεία που παρέθεσε ο Γ. Ποτότσνικ, το οικονομικό κόστος της ρύπανσης είναι τεράστιο: ετησίως εκτιμάται ότι χάνονται από 330 έως 940 δισεκατομμύρια.