Παρακαλώ, μια μερίδα τηγανητές ακρίδες

Σκαθάρια σουβλάκι, τηγανητές ακρίδες – συνοδευτικό σνακ για μπίρα, σκόνη γρύλου σε σοκολατάκια: Αν αυτά τα «εδέσματα» δεν ικανοποιούν τις γευστικές σας προτιμήσεις, υπάρχουν συνολικά 1.900 είδη βρώσιμων εντόμων τα οποία θα μπορούσατε να επιλέξετε για το γεύμα σας!

Και μπορεί όλα αυτά, και μόνο στη σκέψη, να αηδιάζουν τους περισσότερους, όμως αρκετοί είναι αυτοί – ανάμεσά τους ειδικοί επιστήμονες, η Ευρωπαϊκή Ενωση και ο ΟΗΕ – που βλέπουν στα έντομα έναν επισιτιστικό… μονόδρομο. Επιχείρημά τους; Με τι άλλο να ταΐσει κανείς τα 9,6 δισεκατομμύρια ανθρώπων που θα κατοικούν στον πλανήτη το 2050, από τη στιγμή που η κατανάλωση σε κρέας και ψάρια αυξάνεται, αλλά η παραγωγή και τα αποθέματά τους μειώνονται;

Η ζήτηση για… πρωτεΐνη αυξήθηκε κατά πέντε φορές το δεύτερο μισό του 20ού αιώνα και η παραγωγή βοδινού κρέατος από 19 εκατομμύρια τόνους ετησίως που ήταν τη δεκαετία του ’50 αυξήθηκε σε 60 εκατομμύρια τόνους το 2012. Κι όμως, σε λίγα χρόνια ούτε αυτή θα είναι αρκετή. Την ίδια στιγμή, η ποσότητα των ψαριών που αλιεύονται στη θάλασσα, σε λίμνες και ποτάμια εκτοξεύτηκε από 19 εκατομμύρια τόνους πριν από περίπου 60 χρόνια σε περισσότερους από 90 εκατ. τόνους ετησίως σήμερα. Ωστόσο, η μείωση των ιχθυαποθεμάτων είναι πλέον γεγονός. Χαρακτηριστικό είναι το παράδειγμα του ερυθρού τόνου που έχει σχεδόν εξαφανιστεί από τα νερά του Βόρειου Ειρηνικού.

ΤΑ ΟΦΕΛΗ. Τον περασμένο Μάιο, στην Εκθεση για τα Τρόφιμα και τη Γεωργία που παρουσίασε στη Ρώμη ο ΟΗΕ, οι επιστήμονες του Οργανισμού επεσήμαναν τα οφέλη των 1.900 βρώσιμων εντόμων – συνολικά υπάρχουν ένα εκατ. είδη εντόμων στον πλανήτη – τόσο στη σίτιση εκατομμυρίων ανθρώπων που πεινούν όσο και στη μείωση των αερίων του θερμοκηπίου, αλλά και στη δημιουργία νέων θέσεων εργασίας στον αναπτυσσόμενο κόσμο. Η εκτίμηση των ειδικών του Οργανισμού ήταν ότι έως το 2050 η εντομοφαγία θα είναι πολύ πιο διαδεδομένη. Την ανάγκη να εισαχθούν στη διατροφή μας τα βρώσιμα έντομα υπερτόνισε και η Ευρωπαϊκή Ενωση, η οποία ανακοίνωσε στα τέλη του 2011 ότι θα χρηματοδοτήσει με τρία εκατομμύρια ευρώ επιστημονικές έρευνες με στόχο την προώθηση της εντομοφαγίας.

Και πριν βιαστεί κανείς να αποκλείσει το ενδεχόμενο να βάλει κάποια στιγμή τα έντομα στο πιάτο του, ας λάβει υπόψη του ότι μπορεί τα νέα αυτά εδέσματα να είναι αποκρουστικά, είναι όμως και πλούσια σε θρεπτικά συστατικά.

Τα σκουλήκια, οι κάμπιες και οι τερμίτες περιέχουν καλά λιπαρά, ενώ οι ακρίδες έχουν υψηλή περιεκτικότητα σε σίδηρο και ψευδάργυρο. «Είναι γενικά χαμηλά σε λιπαρά, πλούσια σε πρωτεΐνες υψηλής βιολογικής αξίας – στο ζωικό βασίλειο θεωρητικά μπορούν να αντικαταστήσουν τροφές όπως το ψάρι και το κόκκινο κρέας – και ιχνοστοιχεία. Παράλληλα, είναι πλούσια σε σίδηρο, μαγνήσιο, μαγγάνιο, φώσφορο, σελήνιο και ψευδάργυρο και ταυτόχρονα μια πολύ καλή πηγή φυτικών ινών», εξηγεί στα «ΝΕΑ» ο προϊστάμενος του Διαιτολογικού Τμήματος στο Λαϊκό Νοσοκομείο Αθηνών Χάρης Δημοσθενόπουλος. Είναι χαρακτηριστικό ότι οι ακρίδες περιέχουν μέχρι και 77 γραμμάρια πρωτεΐνης ανά 100 γραμμάρια, τη στιγμή που το κρέας περιέχει 55 γραμμάρια.

ΛΙΧΟΥΔΙΕΣ. Ηδη, όπως προσθέτει, περισσότερα από δύο δισεκατομμύρια άνθρωποι σε όλο τον κόσμο – κυρίως βέβαια στην Ασία, την Αφρική και τη Λατινική Αμερική – τα καταναλώνουν καθημερινά στην κουζίνα τους. Μάλιστα, σε κάποιες χώρες τα έντομα θεωρούνται λιχουδιές και για να τις δοκιμάσουν κάποιοι πληρώνουν αδρά. Στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό μπορεί κανείς να βρει κάμπιες στις υπαίθριες αγορές όλο τον χρόνο. Η φρουτώδης – όπως υποστηρίζουν οι ντόπιοι – γεύση του εντόμου κάνουν τις κάμπιες ιδιαίτερα δημοφιλές έδεσμα και μάλιστα στην πρωτεύουσα Κινσάσα κάθε νοικοκυριό τρώει κατά μέσο όρο 300 γραμμάρια κάμπιες την εβδομάδα.

«Από διατροφικής άποψης θα μπορούσαμε να πούμε ότι η αντικατάσταση μπορεί να αποδειχτεί επιστημονικά. Η δυσκολία σίγουρα βρίσκεται στην αποδοχή αυτών των εναλλακτικών πηγών διατροφής σε πληθυσμούς που δεν τα αποδέχονται ως “τροφή”. Νομίζω ότι όσο και αν η οικονομική κρίση στη χώρα μας επιδεινωθεί και η αδυναμία σίτισης με τροφές, όπως το κρέας ή το ψάρι, γίνει εντονότερη, η κατανάλωση εντόμων παραμένει μια αδύνατη εναλλακτική. Αλλωστε η κατανάλωση σωστά συνδυασμένων φυτικών πηγών μπορεί να καλύψει σε μεγάλο βαθμό τις πρωτεϊνικές ανάγκες μας», επισημαίνει ο κ. Δημοσθενόπουλος.

ΟΙ ΚΙΝΔΥΝΟΙ . Μπορεί τα βρώσιμα έντομα να βρίσκονται σε αφθονία – σε κάθε άνθρωπο στον πλανήτη αντιστοιχούν 40 τόνοι εντόμων -, να είναι εύκολη υπόθεση η εκτροφή τους και παράλληλα το οικολογικό τους αποτύπωμα να είναι πολύ μικρό, ωστόσο η κατανάλωσή τους χρειάζεται προσοχή.

«Μεγάλο πρόβλημα αποτελεί η εκτροφή τους με υγιεινούς και ενδεδειγμένους τρόπους και μεθόδους – πέρα δηλαδή από αυτά που βρίσκονται στα δάση – ενώ συζητείται και η εκτροφή τους με οργανικά απορρίμματα, π.χ. τα απορρίμματα τροφίμων», σημειώνει ο προϊστάμενος του Διαιτολογικού Τμήματος στο Λαϊκό Νοσοκομείο Αθηνών Χ. Δημοσθενόπουλος.

Παράλληλα, οι ειδικοί υποστηρίζουν ότι δεν μπορούν όλα τα έντομα να καταναλωθούν και ότι θα πρέπει να γνωρίζει ο υποψήφιος καταναλωτής ότι κάποια από αυτά έχουν δηλητηριώδεις τοξίνες τις οποίες χρησιμοποιούν για να αμυνθούν. Γι’ αυτό και τονίζουν ότι δεν θα πρέπει να καταναλώνονται όλα τα μέρη των εντόμων και σίγουρα όχι ωμά.