[Πιάτο ημέρας] Καρυδόπιτα

Μυρονιό! Μυρονιό! Στο ομότιτλο συγκινητικό διήγημα από τη συλλογή «Και υπέρ των ζώντων», που εκδόθηκε το 1972, η Ελλη Αλεξίου γράφει για μια μάνα φτωχή, ένα παιδί και ένα κομμάτι καρυδόπιτα: «…[Η μάνα] το πήρε από το χέρι και το ‘μπασε δίπλα στο σπίτι τους. Υστερα, όλο κρατώντας το, άνοιξε τη μισοσκότεινη αποθηκούλα, το ‘βαλε να καθήσει σ’ ένα σακί και εκεί του ‘φερε μυστικά ένα κομμάτι καρυδόπιτα. Πάντα έτρωγε την καρυδόπιτα με πολλή όρεξη, μόνο πως πολύ σπάνια του τύχαινε. – Κάτσε αυτού, του είπε σιγά σιγά, και φάε την με την υπομονή σου. Μη σε δούνε οι άλλοι, γιατί δεν έχω να τους δώσω».

Ηταν ακριβό γλυκό κάποτε η καρυδόπιτα, ικανό όμως να γλυκάνει, να τονώσει και να καταπραΰνει με την πλούσια γεύση του.  Απαραίτητο κέρασμα της γιορτής τουλάχιστον στις ορεινές περιοχές της χώρας, όπου φυτρώνουν καρυδιές, γίνεται  με μικρές παραλλαγές. Αλλού χρησιμοποιούν τριμμένη φρυγανιά, αλλού σιμιγδάλι και αλλού αλεύρι ή έναν συνδυασμό όλων αυτών, αλλού την αρωματίζουν με λεμόνι και αλλού με πορτοκάλι.

Η αυθεντική συνταγή
10 αυγά, 
10 κ.τ.σ. καρύδι τριμμένο 
10 κ.τ.σ. φρυγανιά τριμμένη 
10 κ.τ.σ ζάχαρη 
2 βανίλιες 
1 μπέικιν πάουντερ
ξύσμα ενός λεμονιού 
μια πρέζα μαγειρική σόδα 

Για το σιρόπι: 
2 ποτήρια νερό 
3 ποτήρια ζάχαρη 
1 λεμόνι

Σε μια λεκάνη ανακατεύουμε το τριμμένο καρύδι με τη φρυγανιά, τις βανίλιες, το μπέικιν πάουντερ, το ξύσμα και τη σόδα. Χτυπάμε καλά τους κρόκους με τη ζάχαρη μέχρι να ασπρίσουν και χωριστά τα ασπράδια μέχρι να γίνουν σφιχτή μαρέγκα. Στο μείγμα των κρόκων προσθέτουμε ένα μέρος των στεγνών υλικών και ένα μέρος μαρέγκας και με μια σπάτουλα αναδεύουμε απαλά από κάτω προς τα πάνω για να ενσωματωθούν τα υλικά. Συνεχίζουμε με τα υπόλοιπα. Βουτυρώνουμε καλά ένα ταψί, πασπαλίζουμε με τριμμένη φρυγανιά και αδειάζουμε μέσα το μείγμα του γλυκού. Ψήνουμε σε προθερμασμένο φούρνο στους 180 βαθμούς, περίπου 45 λεπτά, χωρίς να ανοίξουμε τον φούρνο. Το γλυκό είναι έτοιμο όταν το τρυπήσουμε με ένα ξύλινο σουβλάκι και βγαίνει καθαρό. Το βγάζουμε, το κόβουμε σε κομμάτια και το αφήνουμε να γίνει χλιαρό. Βράζουμε το νερό με τη ζάχαρη, τη φλούδα του λεμονιού μέχρι να δέσει το σιρόπι, περίπου 5-7 λεπτά, και τέλος προσθέτουμε λίγο χυμό. Περιχύνουμε το γλυκό με το καυτό σιρόπι και το αφήνουμε να το απορροφήσει και να κρυώσει. 

ΚΑΙ ΟΙ ΠΑΡΑΛΛΑΓΕΣ
Με σιμιγδάλι. Αντικαθιστούμε την τριμμένη φρυγανιά με ίση ποσότητα σιμιγδάλι ψιλό ή με σιμιγδάλι και αλεύρι ή με ½ σιμιγδάλι και ½ φρυγανιά τριμμένη
Αρώματα. Αντί για ξύσμα και φλούδα λεμονιού μπορούμε να χρησιμοποιήσουμε φλούδα πορτοκαλιού, περγαμόντου ή φλούδα από διάφορα εσπεριδοειδή. Επίσης μπορούμε να αρωματίσουμε το γλυκό με ½ κ.τ.γ. κανέλα, ½ κ.τ.γ. γαρίφαλο και ½ ποτηράκι κονιάκ.
Σοκολάτα. Λειώνουμε 200 γρ. κουβερτούρα σε 200 γρ. κρέμα γάλακτος που έχουμε βάλει να ζεσταθεί, και όταν κρυώσει γλασάρουμε το γλυκό, που πρέπει επίσης να είναι κρύο. Γλάσο μπορούμε επίσης να ετοιμάσουμε λειώνοντας 250 γρ. κουβερτούρα μαζί με 30 γρ. βούτυρο ή μαργαρίνη.
Με άλλους ξηρούς καρπούς. Μπορούμε να αντικαταστήσουμε τα καρύδια με αμύγδαλα ή φουντούκια σε ίση ποσότητα. 
Ταιριάζει: Με μια γλυκιά μαυροδάφνη ή σαντορινιό βινσάντο.