Συνάντηση τέχνης στο Ιδρυμα Θεοχαράκη: Οταν ο Τσαρούχης ζωγράφιζε τον Καβάφη

«Είναι δύσκολο, αν όχι αδύνατο, να καθορίσει κανείς πού έγκειται η γοητεία ενός ποιητού. Oχι βέβαια στην μορφή, που ξεπερνιέται αμέσως με την πρώτη απομίμηση ή με το πέρασμα του χρόνου. Η ποίησις θα είναι πάντα κάτι άλλο. Η μορφή της ποιήσεως του Καβάφη ίσως τα έχει όλα εναντίον της. Κι όμως, πάντα θυμάσαι ένα ποίημά του και επιθυμείς να τον ξαναδιαβάσεις».

Είναι τα λόγια του μεγάλου ερωτικού ζωγράφου Γιάννη Τσαρούχη, όταν θέλησε να ξεδιπλώσει τις σκέψεις του για τον κορυφαίο Αλεξανδρινό της ποίησης. Σήμερα, ούτε ο ζωγράφος βρίσκεται ανάμεσά μας ούτε ο ποιητής. Κι όμως συναντιούνται στην καρδιά της Αθήνας.

Εκεί όπου οι καμβάδες του Γιάννη Τσαρούχη συναντούν τα χειρόγραφα του Κ.Π. Καβάφη. Και μαζί με 100 και πλέον έργα ζωγραφικής, γλυπτικής, χαρακτικής, σχέδια και εγκαταστάσεις, που υπογράφουν 40 έλληνες εικαστικοί για την έκθεση «Ζωγραφισμένα» – φιλοξενείται στο Ιδρυμα Βασίλη και Μαρίνας Θεοχαράκη – υπόσχονται να κοιτάξουν με διαφορετική ματιά τον κόσμο του ποιητή. Εως τις 8 Δεκεμβρίου, με αφορμή το Ετος Καβάφη που γιορτάζεται φέτος για τη συμπλήρωση 150 χρόνων από τη γέννησή του, στο πλαίσιο των εκδηλώσεων «Με μουσικές εξαίσιες, με φωνές – 150 χρόνια από τη γέννηση του Κ.Π. Καβάφη» που αναπτύσσει το Ευρωπαϊκό Πολιτιστικό Κέντρο Δελφών στην Αθήνα.

Εργα και σχέδια των Νίκου Χατζηκυριάκου-Γκίκα και Γιάννη Τσαρούχη καλούνται να αποκαλύψουν την οικουμενική διάσταση του έργου του Κ.Π. Καβάφη μαζί με ακόμη 38 εικαστικούς δημιουργούς, οι οποίοι επέλεξαν ποιήματα του Αλεξανδρινού για την απόδοση του οραματικού κόσμου τους. Ετσι, ανάμεσα σε άλλους, ο Παναγιώτης Τέτσης απεικόνισε το ποίημα «Αλεξανδρινοί βασιλείς», οι Βασίλης Θεοχαράκης «Θάλασσα του πρωϊού», Χρίστος Καράς «Ωραία λουλούδια κι άσπρα ως ταίριαζαν πολύ», Κώστας Τσόκλης, Αχιλλέας Δρούγκας, Χρήστος Μποκόρος, Ηλίας Παπαηλιάκης «Κεριά», Δήμητρης Μυταράς «Λάνη Τάφος», Αλέκος Φασιανός «Επέστρεφε», Γιάννης Ψυχοπαίδης «Μακρυά», Στέφανος Δασκαλάκης «Σοφοί δε προσιόντων», Αγγελος Παπαδημητρίου «Τεχνητά άνθη», Γιώργος Ρόρρης «Εικών εικοσιτριετούς νέου καμωμένη από φίλον του ομήλικα, ερασιτέχνην».

«Οι 40 έλληνες δημιουργοί ιστορούν ο καθένας με το προσωπικό του ιδίωμα τη διαχρονική ποίηση του Αλεξανδρινού, κατακτώντας μέσα από το έργο τους τη στερεότητα και τη διάρκεια. Η πολυπρόσωπη και πολυφωνική συνύπαρξη όλων αυτών των καλλιτεχνών επιβεβαιώνει ότι η ποίηση και η εικαστική δημιουργία εκφράζουν μια αίσθηση ολότητας, μια κοινή αναζήτηση», δίνει το στίγμα της έκθεσης «Ζωγραφισμένα» ο επιμελητής της και διευθυντής του εικαστικού προγράμματος του Ιδρύματος Θεοχαράκη, Τάκης Μαυρωτάς.

«Ο καβαφικός αισθησιασμός προσφέρει στους εικαστικούς καλλιτέχνες πάντα ένα καταφύγιο, ένα αινιγματικό δυναμικό πεδίο για νέες εκφραστικές διατυπώσεις και αισθητικές αντιπαραθέσεις, ανακαλώντας άλλοτε άμεσα και άλλοτε υπαινικτικά έναν ατέρμονο διάλογο ποίησης και εικαστικής δημιουργίας», συνεχίζει ο ιστορικός τέχνης για να συμπληρώσει ο ποιητής Θανάσης Νιάρχος: «Προς τιμήν λοιπόν των εικαστικών δημιουργών που εμπνέονται από τη μορφή και το έργο του ποιητή, αντιλαμβάνεσαι πως η ερωτική του ιδιαιτερότητα ουδόλως τους απασχολεί. Αντίθετα, έχει μεταβληθεί σε μια ιδιαιτερότητα που χαρακτηρίζει την πολύ μεγάλη, παγκοσμίων διαστάσεων, ποίηση».

«Οσο κι αν φαίνεται αιρετικό, νομίζω ότι ο Καβάφης σκέφτεται με εικόνες, οι ιδέες έρχονται ύστερα και μπερδεύονται με συγκινήσεις, εμπειρίες και βιώματα», επισημαίνει η πρόεδρος του Διοικητικού Συμβουλίου του Ευρωπαϊκού Πολιτιστικού Κέντρου Δελφών, πρύτανης Ελένη-Γλύκατζη Αρβελέρ. «Θεωρώ ότι ο Καβάφης ήταν ένας πεισματικός, ένας επίμονος εικονολάτρης (όχι εικονόδουλος), εικονολάτρης όμως μιας κοσμικής (όχι χριστιανικής αλλά εθνικής, όπως θα έλεγε) κοπής. Ετσι, κι αν δεν θυμάσαι στίχους ποιήματος που διάβασες και ξαναδιάβασες, σίγουρα θα κρατά η μνήμη σου κάποια εικόνα, που είτε εισαγωγικά είτε καταλυτικά το πλαισιώνουν. Τα παραδείγματα άπειρα. Να θυμίσω βιαστικά: τον γέρο που αποκοιμιέται στο τραπέζι, τα δάκρυα και τις μακριές χαίτες των αλόγων του Αχιλλέα, τα χρωματιστά γυαλιά του Καντακουζήνειου στέμματος, τον παλιό καθρέφτη στην είσοδο του πλούσιου σπιτιού, τα ρούχα τα πορφυρά ή τα παλιόρουχα, τη σπασμένη ρόδα, τα πλοία με τα λάφυρα. Αυτά συνθέτουν το σκηνικό της καβαφικής ποίησης».

«Και βέβαια θα πρέπει να υπογραμμίσουμε το γεγονός ότι αρκετοί από τους συμμετέχοντες καλλιτέχνες είναι και ποιητές, όπως οι Τσαρούχης, Φασιανός, Τσόκλης, Ισαρης, Μυταράς, δηλώνοντας εμφατικά αυτή τη δύσκολη περίοδο που διανύουμε ότι η ποίηση παραμένει η αλήθεια μας», επισημαίνει ο Τάκης Μαυρωτάς.

Η έκθεση-φόρος τιμής στον Κ.Π. Καβάφη πλαισιώνεται, εκτός από τα χειρόγραφα του ποιητή, και με πολύτιμες εκδόσεις που ανήκουν σε μουσεία, ιδρύματα, ιδιωτικές συλλογές και εκδοτικούς οίκους και συνοδεύεται από πολυσέλιδο κατάλογο που υπογράφουν οι Ελένη Γλύκατζη-Αρβελέρ, Δημήτρης Δασκαλόπουλος, Δημήτρης Λαμπρέλλης, Θανάσης Νιάρχος και Τάκης Μαυρωτάς.