4η Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης: «Κανένα σκοτάδι δεν θα μας κάνει να φοβηθούμε»

Λάστιχα έχουν πάρει φωτιά μέσα στο Γενί Τζαμί. Ο καπνός έχει γίνει ντουμάνι. Και όμως κανείς δεν προσπαθεί να τα σβήσει, ούτε κανείς προσπαθεί να απομακρυνθεί. Διότι τούτα τα ελαστικά που καίγονται δεν τα έχουν ανάψει διαδηλωτές, αλλά είναι μία από τις 220 και πλέον εικαστικές δημιουργίες που έχουν απλωθεί σε επτά εκθεσιακούς χώρους της Θεσσαλονίκης, εκεί που χτυπά η καρδιά της 4ης Μπιενάλε Σύγχρονης Τέχνης Θεσσαλονίκης που διοργανώνεται στην πόλη και θέμα της «Παλιές Διασταυρώσεις – Make it New II».

«Τα λάστιχα αποτελούν φθηνή καύσιμη ύλη», λέει ο ισραηλινός καλλιτέχνης Γκαλ Βάινσταϊν, ο οποίος έφερε την εντυπωσιακή εγκατάστασή του στην Ελλάδα στο πλαίσιο της Μπιενάλε. «Αυτός είναι και ο λόγος που χρησιμοποιούνται παγκοσμίως, είτε όταν θέλει κάποιος να ανάψει φωτιά για διασκέδαση είτε ως σύμβολο πολιτικής ή κοινωνικής αναστάτωσης».

Τα δικά του καμένα λάστιχα βεβαίως δεν είναι πραγματικά και ο καπνός από κερί, μαλλί και αφρό πολυουρεθάνης τελικά τα κάνουν να μοιάζουν περισσότερο με ποπ γλυπτά, χωρίς το «επαναστατικό» άρωμα που κουβαλούν οι πρωτότυπες εικόνες από τις οποίες εμπνέεται ο καλλιτέχνης, κυρίως από βίαιες συγκρούσεις πολιτών με την Αστυνομία όπως καταγράφονται στα φωτορεπορτάζ των εφημερίδων.

Σε μια άλλη γωνιά της Μπιενάλε – της δεύτερης διοργάνωσης που πραγματοποιείται με συγχρηματοδότηση από το ΕΣΠΑ και υπογράφουν το Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης με τη σύμπραξη της κίνησης των πέντε μεγάλων μουσείων της Θεσσαλονίκης υπό την διευθύνση της ιστορικού τέχνης Κατερίνας Κοσκινά – κυκλοφορούν άγγελοι. Για την ακρίβεια άνθρωποι καθημερινοί, ανάμεσά τους και ο δήμαρχος της πόλης Γιάννης Μπουτάρης, που έχουν αποκτήσει όμως στην πλάτη τους φτερά. Οχι πουπουλένια, αλλά ανοιχτά βιβλία! Αυτή άλλωστε είναι η εικαστική πρόταση του ελβετού φωτογράφου Πέτερ Βούτριχ που παρουσιάζει τα καρέ με τους αγγέλους του στο Αλατζά Ιμαρέτ. Κοσμοπολίτης ο φωτογράφος, έχει συλλάβει με τον φακό του ως αγγέλους περαστικούς από τη Βενετία έως το Σάο Πάολο, εξηγεί ότι μεταμορφώνει τους ανθρώπους καθώς πιστεύει ότι «ο καθένας μας κρύβει μέσα του κάτι θεϊκό».

Δεν έχει την ίδια άποψη και ο τούρκος – αρμενικής καταγωγής – σκηνοθέτης, συγγραφέας και παραγωγός Χουσέιν Καραμπέι που παρουσιάζει στο Γενί Τζαμί τη μικρού μήκους ταινία του κινουμένων σχεδίων με τίτλο «Κανένα σκοτάδι δεν θα μας κάνει να φοβηθούμε», καθώς η πολιτική δεν θα μπορούσε να λείπει από την κεντρική έκθεση «Παντού αλλά τώρα», που φρόντισε η επικεφαλής επιμελήτρια Αντελίνα φον Φίρστενμπεργκ και στην οποία συμμετέχουν 50 καλλιτέχνες από 25 χώρες (από Βραζιλία και Κούβα έως Ινδία και Ιράν, όπου ανάμεσά τους βρίσκονται και σταρ καλλιτέχνες όπως η Μαρία Αμπράμοβιτς, η Γκάντα Αμέρ και ο Τζαφάρ Παναχί) με στόχο να αποτελέσει τόπο ανταλλαγής και συνάντησης, ακολουθώντας το πρότυπο της Μεσογείου.

«Η Ιστορία θα επαναληθφεί αν την ξεχάσουμε ή αν την αφήσουμε να ξεχαστεί», λέει ο δημιουργός, που μέσα σε εννέα λεπτά κατάφερε να καταγράψει τον πόνο, αλλά και τις ισορροπίες που έφερε η επιστολή της Ράκελ Ντινκ, της χήρας του συμπατριώτη του δημοσιογράφου Χραντ Ντινκ, που δολοφονήθηκε από έναν 17χρονο τούρκο εθνικιστή. «Ημουν πολύ θυμωμένος», θυμάται τα γεγονότα του 2007 ο σκηνοθέτης για τη δολοφονία του παιδικού φίλου του πατέρα του. «Και το ίδιο χιλιάδες άνθρωποι που ήρθαν στην κηδεία. Αν η Ρακέλ δεν είχε διαβάσει αυτό το γράμμα με τη μοναδική της φωνή μπορεί ο θυμός αυτών των χιλιάδων ανθρώπων να είχε γίνει οργή και βία. Γι’ αυτό και μετά την Ιντιρα Γκάντι η Ράκελ Ντινκ είναι η γυναίκα που με έχει επηρεάσει περισσότερο».

Τέσσερα παλιά αυτοκίνητα που φωτίζουν μια τεράστια τέντα-ομπρέλα, μέσα στην οποία κρέμονται εκατοντάδες καθρεφτάκια και χρυσές κορδέλες, θα πλαισιώσουν τα εγκαίνια της 4ης Μπιενάλε στον ανοιχτό χώρο μπροστά από το Περίπτερο 6.

Ο Ιταλός Μαρτσέλο Μαλομπέρτι μεταφέρει στη Θεσσαλονίκη το «The Circus Project», τη διαδραστική περφόρμανς που έχει στήσει σε διάφορες πόλεις της χώρας του, δίνοντας στη διοργάνωση ατμόσφαιρα πανηγυριού.

Αξίζει να σημειωθεί ότι στην 4η Μπιενάλε της Θεσσαλονίκης συμμετέχουν περισσότεροι από 220 καλλιτέχνες, ενώ οι κεντρικές και οι παράλληλες εκθέσεις και εκδηλώσεις απλώνονται σε 14 χώρους μέσα στην πόλη.

4η Μπιενάλε Θεσσαλονίκης 
Εγκαίνια απόψε στις 20.00 στο Περίπτερο 6 ΔΕΘ – Λεωφ. Στρατού και 3ης Σεπτεμβρίου. Εως 31 Ιανουαρίου. 
Εκθέσεις και παράλληλες εκδηλώσεις: 
– Αλατζά Ιμαρέτ – Κασσάνδρου 
91-93 
– Αρχαιολογικό Μουσείο – Μ. Ανδρόνικου 6 
– Μουσείο Βυζαντινού Πολιτισμού –  Λεωφ. Στρατού 2 
– Γενί Τζαμί – Αρχαιολογικού Μουσείου 30 
– Ινστιτούτο Γκαίτε – Βασ. Ολγας 66 
– Εβραϊκό Μουσείο – Αγίου Μηνά 13 
– Κάζα Μπιάνκα – Βασ. Ολγας 180
– Κρατικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης – Κολοκοτρώνη 21, Σταυρούπολη και Αποθήκη Β1, Λιμάνι, 
Λευκός Πύργος, 
– Μακεδονικό Μουσείο Σύγχρονης Τέχνης – Εγνατία 154 (εντός ΔΕΘ), 
Τελλόγλειο Ιδρυμα Τεχνών ΑΠΘ – Αγίου Δημητρίου 159Α,
– Ταινιοθήκη Θεσσαλονίκης, Μουσείο Κινηματογράφου – Αποθήκη Α, Λιμάνι.