Η αλαζονεία των κυβερνώντων προκάλεσε έκρηξη θυμού

Oι διαδηλώσεις πολλαπλασιάζονταν στους δρόμους του Σάο Πάολο, της μεγαλύτερης πόλης της Βραζιλίας, την περασμένη εβδομάδα, όμως ο δήμαρχος δεν ήταν στο γραφείο του. Δεν βρισκόταν καν στην πόλη. Είχε πάει στο Παρίσι για να διεκδικήσει τη Διεθνή Εκθεση 2020 – ακριβώς το είδος της πολυδάπανης, διεθνούς, μεγάλης οργάνωσης για το οποίο διαμαρτύρονταν οι πολίτες.

Μία εβδομάδα αργότερα, ο 50χρονος δήμαρχος Φερνάντο Χαντάντ βρισκόταν αποκλεισμένος στο διαμέρισμά του καθώς χιλιάδες διαδηλωτές διαμαρτύρονταν απέξω, σπάζοντας τα τζάμια του δημαρχείου, έξαλλοι για την άρνησή του να συναντηθεί μαζί τους, δείχνοντάς τους έτσι ότι απορρίπτει το αίτημά τους να αναστείλει την αύξηση στις τιμές εισιτηρίων των μέσων μαζικής μεταφοράς.

Το πώς αυτός ο ανερχόμενος αστέρας του αριστερού κυβερνώντος κόμματος, κάποιος που αναφέρεται ως πιθανός μελλοντικός υποψήφιος, «διάβασε» τόσο λάθος τη διάθεση του κόσμου αντικατοπτρίζει την αποσύνδεση μεταξύ ενός όλο και μεγαλύτερο κομματιού του πληθυσμού και μιας κυβέρνησης που περηφανεύεται για τις δημοφιλείς πολιτικές της που έχουν στόχο να βγάλουν εκατομμύρια πολίτες από τη φτώχεια.

Αφότου ανέβηκε στην εξουσία έπειτα από τεράστιες διαδηλώσεις που ζητούσαν δημοκρατική ηγεσία, το κυβερνών Εργατικό Κόμμα παρακολουθεί τώρα μπερδεμένο την εξέγερση στο εσωτερικό του, καθώς η πολιτική διαφθορά, οι κακές δημόσιες υπηρεσίες και η προσπάθεια της κυβέρνησης να ενισχύει το διεθνές γόητρο της Βραζιλίας μέσω διοργανώσεων, όπως το Μουντιάλ του 2014 και οι Ολυμπιακοί Αγώνες του 2016, προκαλούν οργή.

Την Τετάρτη, δεκάδες χιλιάδες άτομα διαδήλωσαν έξω από το καινούργιο γήπεδο όπου η εθνική ποδοσφαίρου Βραζιλίας αντιμετώπισε το Μεξικό, καθώς η Αστυνομία προσπαθούσε να τους διαλύσει χρησιμοποιώντας δακρυγόνα, πλαστικές σφαίρες και σπρέι πιπεριού. Σε μια στιγμή που αναμφίβολα σε άλλες εποχές θα προκαλούσε εθνική υπερηφάνεια, οι διαδηλωτές κρατούσαν πανό που ζητούσαν σχολεία και νοσοκομεία «στα στάνταρ της FIFA» και ζητώντας να ξοδευθούν τα χρήματα που δαπανώνται για το Μουντιάλ προκειμένου να βελτιωθούν η νοσοκομειακή περίθαλψη και η δημόσια εκπαίδευση.

Λόγω της αυξημένης πίεσης, οι δήμαρχοι υπέκυψαν τελικά και ανακάλεσαν τις αυξήσεις στις τιμές των λεωφορείων και του σιδηροδρόμου. Παρότι όμως οι τιμές αυτές αποτέλεσαν την αφορμή των διαδηλώσεων, βοήθησαν να εκφραστεί ένα ευρύτερο κύμα αντιδράσεων εναντίον των πολιτικών από πολλές κοινωνικές ομάδες. «Θα ήταν θράσος να νομίζουμε ότι καταλαβαίνουμε τι συμβαίνει», είπε ο Ζιλμπέρτο Καρβάλιο, σύμβουλος της Προέδρου Ντίλμα Ρουσέφ, μιλώντας σε γερουσιαστές. «Πρέπει να κατανοήσουμε την περιπλοκότητα όσων συμβαίνουν».

Η έκρηξη θυμού είναι μια μεγάλη αλλαγή από τους εορτασμούς του 2007, όταν ανατέθηκε στη Βραζιλία το Μουντιάλ. Εκτοτε οι αντιδράσεις για τις προετοιμασίες για τους αγώνες έχουν αλλάξει – διατυπώνονται διαρκώς κατηγορίες για διαφθορά και παρότι η κυβέρνηση λέει ότι ξόδεψε περίπου 12 δισ. δολάρια για τα έργα, τα περισσότερα στάδια έχουν ξεπεράσει τον προϋπολογισμό. Το κυβερνών κόμμα επλήγη και από ένα τεράστιο σκάνδαλο εξαγοράς ψήφων, το λεγόμενο «μενσαλάο», καθώς διαπιστώθηκαν τακτικές μηνιαίες πληρωμές προς κάποιους βουλευτές. Αρκετοί ανώτατοι αξιωματούχοι καταδικάστηκαν, μεταξύ των οποίων ένας από τους προέδρους του κόμματος και ο επιτελάρχης του πρώην προέδρου Λούλα.

Η οικονομική ανάπτυξη έχει επιβραδυνθεί σημαντικά και ο πληθωρισμός, μια πληγή επί δεκαετίες έως περίπου το 1995, επανεμφανίσθηκε ανησυχώντας πολλούς Βραζιλιάνους. Ομως οι προσδοκίες των Βραζιλιάνων παραμένουν ψηλά, με τον αριθμό των φοιτητών να έχει διπλασιαστεί και την ανεργία να παραμένει σε ιστορικό χαμηλό κυρίως λόγω των δημόσιων έργων.