ΤΟΥΡΚΙΑ: Οι φιλελεύθεροι γυρίζουν την πλάτη στον Ερντογάν

Για τον τούρκο Πρωθυπουργό Ρετζέπ Ταγίπ Ερντογάν, οι αντικυβερνητικές διαδηλώσεις που έχουν συγκλονίσει την Τουρκία συνοδεύονται από ένα παράδοξο: κάποιοι από τους διαδηλωτές τον ψήφισαν, οι περισσότεροι ωφελήθηκαν από την οικονομική πολιτική του και μερικοί από τους φιλελεύθερους διανοουμένους και αρθρογράφους που τον αποκαλούν τώρα δικτάτορα τον βοήθησαν να κερδίσει τρεις διαδοχικές εκλογικές αναμετρήσεις με τα γραπτά τους.

Για τους τούρκους φιλελεύθερους και την αστική ελίτ, συμπεριλαμβανομένου και μέρους των νεαρών διαδηλωτών της αστικής τάξης που στρατοπέδευσαν στο πάρκο Γκεζί της Πλατείας Ταξίμ, η βίαιη αστυνομική καταστολή ήταν η τελική και πιο επώδυνη ρήξη με τον Ερντογάν και το Κόμμα Δικαιοσύνης και Ανάπτυξής του.

Καθώς ο Ερντογάν ανερχόταν στην εξουσία, πολλοί φιλελεύθεροι, αντίθετα με τα μέλη της παλαιάς κοσμικής ελίτ της Τουρκίας, παρέβλεψαν τις θρησκευτικές του ρίζες. Εβλεπαν την πίστη του στο πλαίσιο της προσωπικής ελευθερίας, όχι ως απειλή για την κοσμική παράδοση της Τουρκίας. Τον αγκάλιασαν για τη βούλησή του να επιδιώξει την ένταξη στην ΕΕ, διαδικασία που βρίσκεται σήμερα σε τέλμα, και να διασφαλίσει την αρχή της πολιτικής ηγεσίας επί του – κυρίαρχου για δεκαετίες – Στρατού. Σήμερα, πολλοί από αυτούς τους άλλοτε υποστηρικτές του λένε πως ο Ερντογάν και το κόμμα του έχουν κάνει αποφασιστική στροφή προς τον αυταρχισμό.

Η 26χρονη Μερβέ Αλίτσι εργάζεται σε διαφημιστική εταιρεία και συμμετείχε στις διαδηλώσεις. Προέρχεται από μια κοσμική οικογένεια της μεγαλομεσαίας τάξης, ψήφισε όμως το κόμμα του Ερντογάν στις τελευταίες εκλογές παρά τις προειδοποιήσεις της οικογένειάς της πως ο Πρωθυπουργός γινόταν υπερβολικά ισχυρός: «Κατ’ αρχήν, δεν υπήρχε αντιπολίτευση και μου άρεσε ο τρόπος με τον οποίο το AKP χαλιναγώγησε τον Στρατό. Επειτα είναι η οικονομία. Ολοι θέλουν σταθερότητα και οικονομική ευημερία». Η Μερβέ Αλίτσι λέει πως συμμετείχε στις διαδηλώσεις στην Ταξίμ καθημερινά και πως δεν θα μπορούσε ποτέ να ψηφίσει ξανά τον Ερντογάν, ιδίως αφού αποκάλεσε τους διαδηλωτές τρομοκράτες και εξαπέλυσε τα ΜΑΤ εναντίον του κόσμου. «Είναι ο πολιτικός ιθύνων νους και χειραγωγεί εσκεμμένα την αλήθεια για να διατηρήσει τους ψηφοφόρους του. Ανταγωνίζεται επίτηδες τους διαδηλωτές με τις σκληρές δηλώσεις του. Δεν καταλαβαίνω τι μπορεί να σκέφτεται».

Ενας άλλος πρώην υποστηρικτής του Ερντογάν που συμμετείχε στις διαδηλώσεις είναι ο 39χρονος Εσέν Γκιουλέρ, ένας κιθαρίστας που έπαιζε με το συγκρότημά του στην πλατεία. «Ψήφισα τον Ερντογάν τις τελευταίες δύο φορές γιατί νόμιζα ότι θα μας οδηγήσει στη δημοκρατία», λέει. «Αλλά η εξουσία τον μέθυσε. Δεν είναι πια μετριοπαθής, είναι ένας βάναυσος δικτάτορας που επιτίθεται στην ίδια τη σάρκα και το αίμα του».

Υπάλληλοι του δήμου φυτεύουν λουλούδια στην Πλατεία Ταξίμ και σβήνουν τρίβοντας τα ζωγραφισμένα με σπρέι κοσμητικά επίθετα εναντίον του Ερντογάν. Οταν η πλατεία ήταν γεμάτη με χιλιάδες διαδηλωτές, πολλοί από αυτούς νέοι που εκφράζονταν πολιτικά για πρώτη φορά, ένα σύνηθες ρεφρέν μεταξύ των αναλυτών ήταν πως η τουρκική πολιτική δεν θα είναι ποτέ ξανά η ίδια. Τώρα που η πλατεία έχει αδειάσει από το σκληρό χέρι της Αστυνομίας, η σημασία των όσων συνέβησαν μοιάζει λιγότερο δεδομένη.

«Οι πληγές είναι φρέσκες», λέει ο Τσενγκίζ Τσαντάρ, ένας δημοφιλής αρθρογράφος που στήριζε κάποτε τον Ερντογάν. «Τα μαθήματα που πρέπει να ερμηνευτούν βρίσκονται ακόμα σε πρώιμο στάδιο. Είναι δύσκολο να πει κανείς πώς θα είναι διαφορετικά τα πράγματα, αλλά σίγουρα θα είναι διαφορετικά».