Κυνηγώντας το γονίδιο της ευφυΐας

Στην αναζήτηση των πιο έξυπνων ανθρώπων από… κούνια έχουν επιδοθεί κινέζοι επιστήμονες, με υπεύθυνο της έρευνας ένα παιδί-θαύμα που δεν τελείωσε ποτέ το λύκειο.

Ηταν εργαζόμενος σε τυπογραφείο του Χονγκ Κονγκ. Ηταν όμως και αυτό που αποκαλούμε παιδί-θαύμα. Ετσι, ο Ζχάο Μπόβεν αποφάσισε να αναζητήσει τα αμφιλεγόμενα γονίδια της ευφυΐας. Αν και στο λύκειο ήταν ο βασιλιάς της… κοπάνας, οι καθηγητές του τον αποκαλούσαν «Μπιλ Γκέιτς της Κίνας» διότι, όταν το έσκαγε, πήγαινε στην Ακαδημία Αγροτικών Επιστημών και παρακολουθούσε κρυφά μαθήματα. Το λύκειο δεν το τελείωσε ποτέ. Παρ’ όλα αυτά η δουλειά του σήμερα είναι η αναζήτηση των γονιδίων της ευφυΐας μέσω μιας επιστήμης που ονόμασε Γνωσιακή Γονιδιωματική.

Το εργαστήριό του ανήκει σε ιδιωτική εταιρεία και χρηματοδοτείται μερικώς από το κινεζικό Δημόσιο. Στις εγκαταστάσεις του εργαστηρίου περισσότεροι από 100 ισχυροί αναλυτές γονιδιακής αλληλουχίας δεν σταματούν να αποκρυπτογραφούν δείγματα γενετικού υλικού (DNA) διαβάζοντας 3,2 εκατ. χημικά ζεύγη βάσεων ένα ένα.

Δεν πρόκειται όμως για κοινά δείγματα DNA. Τα περισσότερα προέρχονται από τους πιο πεφωτισμένους ανθρώπους που ζουν στις ΗΠΑ, οι οποίοι έχει αποδειχθεί ότι έχουν δείκτη νοημοσύνης (IQ) μεγαλύτερο από 160 – ο μέσος όρος για τους νομπελίστες είναι 145, ενώ του ελληνικού πληθυσμού περίπου 100! Μόνο ένας στους 30.000 ανθρώπους είναι τόσο έξυπνος όσο οι συμμετέχοντες, για την επιλογή των οποίων υπεύθυνος είναι ο Ζχάο. Και δεν είναι εύκολο να πείσει κάποιον να στείλει δείγμα αίματος από τις ΗΠΑ, διότι οι συγκεκριμένες εξετάσεις δεν μπορούν να γίνουν με σάλιο ή άλλο βιολογικό υγρό. Ο ίδιος εκτιμά ότι μέσα στο καλοκαίρι θα έχει δημοσιεύσει τα αποτελέσματα για την «ισχυρή σχέση των γονιδίων και του IQ».

Οι ρίζες της νοημοσύνης δεν έχουν εξηγηθεί έως σήμερα. Μελέτες έχουν καταδείξει ότι τουλάχιστον οι μισές γονιδιακές διαφοροποιήσεις που μετατρέπουν έναν απλό άνθρωπο σε Αϊνστάιν είναι κληρονομικές. Εχει αποδειχθεί ότι άτομα με νοητική υστέρηση έχουν κοινά γονίδια, αλλά δεν έχει βρεθεί κάτι για την ευφυΐα. Οι ερευνητές στο Χονγκ Κονγκ είναι βέβαιοι ότι θα «σπάσουν» τον γονιδιακό κώδικα και θα αποκαλύψουν ποιοι άνθρωποι είναι ευφυείς, ακόμη και πριν από τη γέννησή τους. Αυτό, όπως ισχυρίζονται, θα το καταφέρουν με τις συγκρίσεις των γονιδίων των έξυπνων ανθρώπων και του γενικού πληθυσμού.

Σύμφωνα με τους επικριτές της ανακάλυψης του γονιδίου της ευφυΐας, τα αποτελέσματα από μια τέτοια εξέταση μπορεί να παρερμηνευθούν ή να τα καταχραστούν. «Στο παρελθόν έχει ζητηθεί από ειδικούς στον τομέα των επιστημών της νοημοσύνης να εξετάσουν συγκεκριμένες φυλές ανθρώπων ή συγκεκριμένα άτομα και να γνωστοποιήσουν τα αποτελέσματα», εξηγεί ο Τζέρεμι Κράμπερ, πρόεδρος του Συμβουλίου Γενετικής Ευθύνης στο Κέμπριτζ. «Είμαι ιδιαίτερα επιφυλακτικός για το πώς θα λειτουργήσει το παγκόσμιο ανταγωνιστικό πλαίσιο, το οποίο είναι υπαρκτό και εξαιρετικά διαδεδομένο σε όλον τον κόσμο, αλλά και αν θα λειτουργήσει για προσωπικά, κρατικά ή επιχειρηματικά οφέλη, υπέρ ή κατά της κοινωνίας», εξηγεί ο ίδιος.

Η εξέταση που διχάζει
Τα συμπεράσματα από τις έρευνες των επιστημόνων στο Χονγκ Κονγκ αναμένεται να αποτελέσουν το θεμέλιο για τη δημιουργία γενετικών εξετάσεων που θα προβλέπουν εάν κάποιος γεννήθηκε ευφυής. Ως εργαλείο της κοινωνίας μία τέτοια εξέταση μπορεί να είναι χρήσιμη ή να αποδειχθεί καταστροφική για κάποια νεογέννητα.