Έμπολα: Πάνω από 5.300 νεκροί στο Κονγκό – Φόβοι για νέα εξάπλωση

Σε μία από τις σοβαρότερες υγειονομικές κρίσεις των τελευταίων ετών εξελίσσεται η επιδημία Έμπολα στη Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό, με τον Παγκόσμιο Οργανισμό Υγείας να προειδοποιεί ότι η κατάσταση παραμένει εξαιρετικά επικίνδυνη, καθώς η εξάπλωση του ιού συνδυάζεται με ένοπλες συγκρούσεις, επιθέσεις σε υγειονομικές εγκαταστάσεις και δυσκολίες πρόσβασης στις πληγείσες περιοχές.

Σύμφωνα με τα τελευταία διαθέσιμα στοιχεία του Ευρωπαϊκού Κέντρου Πρόληψης και Ελέγχου Νοσημάτων, έως τις 8 Νοεμβρίου είχαν καταγραφεί 10.990 επιβεβαιωμένα κρούσματα και 5.354 θάνατοι στο Κονγκό. Η επιδημία έχει επηρεάσει οκτώ επαρχίες, ενώ περίπου 3.000 άνθρωποι έχουν αναρρώσει.

Μιλώντας σε ενημέρωση των κρατών-μελών του ΠΟΥ, ο γενικός διευθυντής του Οργανισμού, Τέντρος Αντανόμ Γκεμπρεγέσους, αναγνώρισε ότι υπάρχουν ενθαρρυντικές ενδείξεις επιβράδυνσης της μετάδοσης σε ορισμένες περιοχές. Προειδοποίησε, ωστόσο, ότι νέες εστίες εξακολουθούν να εμφανίζονται και ότι η επιδημία συνεχίζει να επεκτείνεται σε άλλα σημεία της χώρας.

Ιδιαίτερη ανησυχία προκαλεί η επιδείνωση της ασφάλειας. Κατά τη διάρκεια επίθεσης στην πόλη Καντίν-Αλόια την προηγούμενη εβδομάδα, σκοτώθηκαν 66 άμαχοι, μεταξύ των οποίων τρεις εργαζόμενοι στον τομέα της υγείας. Τρεις υγειονομικές εγκαταστάσεις λεηλατήθηκαν και πυρπολήθηκαν, προκαλώντας σοβαρό πλήγμα στις προσπάθειες περιορισμού της επιδημίας.

Οι συνέπειες ήταν άμεσες. Περισσότεροι από 1.000 άνθρωποι που είχαν έρθει σε επαφή με επιβεβαιωμένα κρούσματα χάθηκαν από το σύστημα επιδημιολογικής παρακολούθησης, ενώ αγνοείται η τύχη τριών επιβεβαιωμένων ασθενών. Η εξέλιξη αυτή αυξάνει τον κίνδυνο περαιτέρω μετάδοσης, καθώς η έγκαιρη αναγνώριση και παρακολούθηση των επαφών αποτελεί βασικό εργαλείο αντιμετώπισης του Έμπολα.

Δεν πρόκειται για μεμονωμένο περιστατικό. Ο ΠΟΥ αναφέρει ότι δύο εβδομάδες νωρίτερα ένας νοσηλευτής σκοτώθηκε και ένας ακόμη υγειονομικός τραυματίστηκε σοβαρά κατά την ανταπόκριση σε ύποπτο περιστατικό στην επαρχία Τσόπο. Έχουν επίσης καταγραφεί πυροβολισμοί κοντά σε κέντρο θεραπείας, απόπειρα εμπρησμού εγκατάστασης, απειλές εναντίον προσωπικού και επιθέσεις σε οχήματα που συμμετείχαν στη διαδικασία ασφαλών ταφών.

Η ανασφάλεια, οι μετακινήσεις πληθυσμών, οι δύσβατες περιοχές και οι έντονες βροχοπτώσεις δυσχεραίνουν περαιτέρω την κατάσταση. Παράλληλα, καθυστερήσεις στην καταβολή των αμοιβών των εργαζομένων πρώτης γραμμής δημιουργούν πρόσθετους κινδύνους διακοπής των επιχειρήσεων αντιμετώπισης.

Η επιδημία, που προκαλείται από τον ιό Bundibugyo, έχει ήδη αποκτήσει διασυνοριακή διάσταση. Στην Κένυα καταγράφηκαν εννέα κρούσματα και δύο θάνατοι, τα οποία συνδέονταν με εισαγόμενο περιστατικό από το Κονγκό. Στις 11 Νοεμβρίου, οι υγειονομικές αρχές ανακοίνωσαν την έξοδο του τελευταίου ασθενούς από το νοσοκομείο, σηματοδοτώντας την έναρξη της περιόδου επιτήρησης των 42 ημερών που απαιτείται πριν κηρυχθεί η χώρα απαλλαγμένη από την επιδημία.

Στη Νιγηρία έχει επίσης καταγραφεί εισαγόμενο περιστατικό, με την ασθενή να μεταφέρεται για νοσηλεία στην Ελβετία. Οι εξελίξεις υπογραμμίζουν τη σημασία της διεθνούς συνεργασίας, χωρίς να σημαίνουν ότι έχει εγκατασταθεί ανεξέλεγκτη μετάδοση στις χώρες αυτές.

Ο ΠΟΥ ενισχύει τις προσπάθειες επιτήρησης, εργαστηριακών εξετάσεων, απομόνωσης ασθενών και πρόληψης λοιμώξεων, σε συνεργασία με τις αρχές του Κονγκό και το Africa CDC. Παράλληλα, προχωρούν ερευνητικές προσπάθειες για την αξιολόγηση εμβολίων έναντι του συγκεκριμένου ιού.

Ο Τέντρος υπογράμμισε ότι η ανάπτυξη εμβολίων δεν μπορεί να υποκαταστήσει τα άμεσα μέτρα προστασίας, όπως η έγκαιρη περίθαλψη, η ιχνηλάτηση επαφών, η απομόνωση κρουσμάτων και η συνεργασία με τις τοπικές κοινότητες.

Ιδιαίτερη έμφαση δόθηκε και στην ανάγκη να συνεχιστεί η λειτουργία των βασικών υπηρεσιών υγείας. Η αντιμετώπιση του Έμπολα δεν πρέπει να οδηγήσει σε εγκατάλειψη της πρωτοβάθμιας περίθαλψης, της φροντίδας μητέρων και παιδιών ή της θεραπείας άλλων ασθενειών.

Η κυβέρνηση του Κονγκό έχει επικαιροποιήσει το εθνικό σχέδιο αντιμετώπισης έως τον Ιανουάριο του 2027, ενώ ο ΠΟΥ ζητεί από τη διεθνή κοινότητα οικονομική ενίσχυση, προστασία των υγειονομικών και ασφαλή πρόσβαση στις πληγείσες περιοχές.

Παράλληλα, ο Οργανισμός καλεί τις χώρες που έχουν επιβάλει γενικευμένους ταξιδιωτικούς περιορισμούς να τους άρουν, υποστηρίζοντας ότι τα στοχευμένα μέτρα δημόσιας υγείας είναι αποτελεσματικότερα και δεν παρεμποδίζουν τις επιχειρήσεις αντιμετώπισης.