«Εγινα συγγραφέας για να ρισκάρω»

Σαν παιδί είχα αντιληφθεί ως ασφαλές το περιβάλλον στο οποίο μεγάλωσα, δεν θα έλεγα όμως ότι ήταν πράγματι. Είχα αυτό που υποτίθεται ότι δεν μετατρέπει τους ανθρώπους σε συγγραφείς: μια ευτυχισμένη παιδική ηλικία! Στην πραγματικότητα, ήταν χρόνια μεταπολεμικά, γνωστά ως «χρόνια της λιτότητας», πράγμα εξαιρετικά οικείο στους Ελληνες τώρα. Θυμάμαι τα δελτία και τις καταστροφές που προκάλεσε ο πόλεμος στο Λονδίνο. Προέρχομαι (αν και δεν μου αρέσει να ταξινομώ) από την «κατώτερη μεσαία τάξη», όχι από βολεμένους αστούς. Οι γονείς μου, όμως, προσπάθησαν σκληρά και κατάφεραν να τα βγάλουν πέρα, έτσι δεν έμαθα τι θα πει κακουχία. Ημουν επίσης τυχερός γιατί μεγάλωσα σε ένα κράτος πρόνοιας με εκπαιδευτικά πλεονεκτήματα που οι γονείς μου δεν είχαν.
Πρέπει όμως επίσης να πω ότι ήταν ένα περιβάλλον πολύ συμβατικό που δεν ενθάρρυνε κάτι ριψοκίνδυνο, όπως το να γίνεις συγγραφέας. Επειτα από έναν πόλεμο, οι άνθρωποι ήθελαν ασφάλεια και ομαλότητα. Η παιδική μου φαντασία περιπλανιόταν μέσα σε όλα αυτά – διάβασα πολύ – και σταδιακά άρχισε να επαναστατεί. Ισως ένα μέρος της επιθυμίας μου να γίνω συγγραφέας να ήταν και μια επιθυμία να ρισκάρω.
Εγραψα για χασάπηδες, κτηνοτρόφους και κάθε άλλο είδος ανθρώπων γιατί εκεί με οδήγησε η φαντασία και ίσως μια πίστη ότι ανεξάρτητα από τον δρόμο της ζωής τους, κατά βάθος οι άνθρωποι δεν διαφέρουν πολύ μεταξύ τους. Προσπαθώ να γράφω για σημαντικά πράγματα, που είναι κοινά σε όλους μας. Σίγουρα αυτό δεν γίνεται έπειτα από έρευνα. Ολα τα μυθιστορήματα απαιτούν κάποια έρευνα, αλλά αυτό είναι το λιγότερο σημαντικό, το πιο υπερτιμημένο και το πιο πληκτικό κομμάτι της γραφής. Προσπαθώ να κάνω όσο λιγότερη έρευνα μπορώ!

Υπάρχουν συγγραφείς που επηρεάζονται από οτιδήποτε διαβάζουν. Και άλλοι που δεν επηρεάζονται καθόλου, γράφουν απλά με τον δικό τους τρόπο. Σε μένα συμβαίνει βασικά αυτό. Γράφω από ένστικτο, εμπιστεύομαι το ένστικτό μου όλο και περισσότερο. Δεν ξέρω αν έχω επηρεαστεί, τεχνικά τουλάχιστον, από άλλους συγγραφείς. Δεν προσπαθώ να γράψω όπως ο Χ ή Ψ. Το πιο σημαντικό δεν είναι οι επιρροές από συγγραφείς τους οποίους επιθυμείς να μιμηθείς, αλλά οι συγγραφείς που άναψαν μέσα σου τη φλόγα της γραφής και οι οποίοι σε κάνουν να χαίρεσαι που είσαι κι εσύ συγγραφέας. Στο τέλος της εφηβείας μου – και μάλιστα στην Ελλάδα! – πήρα φωτιά διαβάζοντας τις ιστορίες του ρώσου συγγραφέα Ισαάκ Μπαμπέλ. Οι ρώσοι συγγραφείς υπήρξαν ανέκαθεν πολύ σημαντικοί για μένα. Ο Τολστόι στα καλύτερά του είναι ασύγκριτος, οι ιστορίες του Τσέχοφ είναι ασύγκριτες. Εάν είσαι Αγγλος, υπάρχει φυσικά ο Σαίξπηρ – είναι στο αίμα μας -, αλλά έχω πάρει επίσης πολλά και από τον Μοντέν, τον συγγραφέα που επηρέασε τον Σαίξπηρ. Τα δοκίμιά του αγκαλιάζουν την ανθρώπινη ζωή και έχουν κάτι από τη σφαίρα του ιδιωτικού που μοιάζει με την οικειότητα της μυθοπλασίας. Νομίζω επίσης ότι υπάρχει μεγάλη σχέση ανάμεσα στο γράψιμο και τη μουσική.