Το (νέο) κοινωνικό συμβόλαιο

Σήμερα, πήγα στο κατάστημα της Αγροτικής Τράπεζας στην Πλατεία Αττικής για μια μικρή συναλλαγή μου. Δυο, τρία παιδάκια έπαιζαν στην άλλοτε ζωντανή πλατεία, μερικοί γέροντες κάθονταν νωχελικά στα δυο καφενεία κάτω από τον ανοιξιάτικο ήλιο. Η λέξη «Ελλάς» με μπλε επιχρωμάτωση δέσποζε στο κέντρο της πλατείας και έμοιαζε το κατάλοιπο από την πρόσφατη σύγκρουση που είχε ξεσπάσει και εδώ και στην πιο πάνω πλατεία –αυτή του Αγίου Παντελεήμονα-μεταξύ «Ελλήνων», «κατοίκων» και «ξένων».

«Τα πράγματα έχουν κάπως ηρεμήσει», μου είπε ο συμπαθής γέροντας με το καπέλο, αφού πρώτα με ευχαρίστησε που του παραχώρησα την θέση μου-στηριζόταν σε μπαστούνι και φορούσε σαφάρι πουκάμισο, ίσως μου θύμισε λίγο και τον παππού μου.

Τι εννοείτε», τον ρώτησα.

«Ηρεμήσαμε, φύγαν οι ξένοι. Να είναι καλά τα κορίτσια της Χρυσής Αυγής που έβγαιναν περιπολία με σκυλιά και τους έδιωξαν», μου απάντησε και με γέμισε θλίψη. Κατάλαβε πως δυστρόπησα και συμπλήρωσε: «είστε αντιρατσιστής κύριε; Ελάτε να μείνετε εδώ στην περιοχή και τα λέμε…».

Το φαινόμενο της ενίσχυσης της ΧΑ, στην Ελλάδα είναι νομίζω πολύπλοκο, σύνθετο και δεν ερμηνεύεται με ιστορικούς όρους τύπου Βαϊμάρη. Παρέθεσα την παραπάνω ιστορία, για να επιβεβαιώσω πως η πρώτη ύλη του δυναμώματος ενός ναζιστικού μορφώματος  – που τείνει να λάβει στοιχεία μερικώς κοινωνικού κινήματος και έχει εισέλθει δυναμικά και θρασύτατα στην Ελληνική Βουλή – αντλείται από τον φόβο, την ανάθεση, το αίσθημα μιας αυτόκλητης δικαιοσύνης που κυριαρχεί στον διπλανό μας.

Θεωρώ επίσης, πως στο κενό των θεσμών και της πραγματικής Δημοκρατίας τέτοιες απόψεις βρίσκουν το έδαφος για να αναπτυχθούν και να αποκτήσουν μαζική έκφραση, θεωρώ πως ο ναζισμός και η Ακροδεξιά είναι τα συμπληρωματικά δομικά εργαλεία ενός συστήματος που έχει καταδικάσει τη νεολαία στην επισφάλεια και την ανεργία και βυθίζει την κοινωνία σε έναν εργασιακό μεσαίωνα.

Πάνω στα ερείπια του παλιού κοινωνικού συμβολαίου και του Ευρωπαϊκού Διαφωτισμού, θα δυναμώσουν οι ρατσιστικές και ακροδεξιές απόψεις και στην χώρα μας – που πάντως δεν έχει το ιστορικό ενός συγκροτημένου ακροδεξιού πόλου, αλλά οι ακροδεξιές απόψεις πάντα διαχέονταν στους κυρίαρχους αστικούς φορείς. Και πάνω σε αυτά τα ερείπια του ξεχαρβαλωμένου κοινωνικού ιστού φαίνεται πως δυστυχώς θα κυριαρχήσουν οι στρεβλές και επικίνδυνες απόψεις που θέλουν πάντα τον «ξένο» να φταίει για την εγκληματικότητα, την ανεργία την διάλυση των ασφαλιστικών ταμείων. Βεβαίως, οι απλοϊκές και αφελείς απόψεις –πάντως και επικίνδυνες – όπως οι παραπάνω που αναπαρήγαγε ο συμπαθής γέροντας της Πλατείας Αττικής, είναι εξίσου απλοϊκές και επικίνδυνες με τις άκοπες απόψεις τύπου «νομιμοποίηση όλων των ξένων ή «είμαστε όλοι ξένοι». Και αυτό που λείπει σήμερα, είναι ένα νέο αισθητικό, δημοκρατικό, μαζικό και εργατικής κατεύθυνσης και αλληλεγγύης κίνημα σε επίπεδο γειτονιάς που θα συμβάλει απ’ τα κάτω και χωρίς βερμπαλισμούς σε μια νέα κοινωνική συνθήκη όπου (ελπίζω) πως ο ρατσισμός, η ξενοφοβία και η μισαλλοδοξία θα φαντάζουν κακόγουστο αστείο. Ενα κίνημα που θα προλογίσει ένα πιο δίκαιο κοινωνικό συμβόλαιο. Και ο παππούς με το σαφάρι πουκάμισο θα προλάβει να ζήσει καλύτερα χωρίς την ανάγκη της ανάθεσης ή της εκδίκησης.