Ασκήσεις ισορροπίας μετά τις γκάφες

Στην πολιτική κάνεις δημόσια πράγματα που ντρέπεσαι να κάνεις σπίτι σου. Το γράφει ο Γιώργος Σεφέρης στα ηημερολόγιά του. Η παρατήρηση του νομπελίστα ποιητή φωτίζει με την αναγκαία γραμμοσκίαση μια εβδομάδα όπου τρεις υπουργοί της κυβέρνησης των τριών αιφνιδίασαν αρνητικά με τη συμπεριφορά τους. Η προφανής δυσαρμονία – για να επικαλεστούμε έναν διάσημο όρο της συνταγματικής μας ιστορίας – μεταξύ Αντώνη Μανιτάκη και Αντώνη Ρουπακιώτη δείχνει σαφώς ότι υπάρχει πρόβλημα ΔΗΜΑΡ στην κυβέρνηση. Και μάλιστα οξύ! Αναγκάστηκε να το λύσει προσωρινά από τις Βρυξέλλες ο Φώτης Κουβέλης, αλλά είναι προφανές ότι το ζήτημα δεν σταματάει εκεί. Την ίδια ώρα ο υπουργός Εργασίας Γιάννης Βρούτσης βγήκε δύο φορές οφ σάιντ – στα θέματα της αντικατάστασης Κικίλια στον ΟΑΕΔ και της περικοπής κατά 35% των συντάξεων των νεοεισερχόμενων συνταξιούχων του ΟΑΕΕ. Σε αμφότερες τις περιπτώσεις σήκωσε το σημαιάκι το ΠΑΣΟΚ. Παρότι δεν συμφώνησαν όλοι στην Ιπποκράτους με την επικοινωνιακή έμπνευση του Βαγγέλη Βενιζέλου να υποβάλει τηλεφωνικά στον Φίλιππο Σαχινίδη να θέσει αίτημα μείωσης του ΦΠΑ στον Γιάννη Στουρνάρα, είναι γεγονός ότι το ΠΑΣΟΚ εδραιώνει τη θέση του ως κυβερνητικός εταίρος. Ενώ ο Βενιζέλος βρέθηκε δίπλα στον Αντώνη Σαμαρά σε ένα μέρος της διαδρομής στην Πελοπόννησο για να δουν τα έργα στην Ολυμπία Οδό. Φαίνεται πως η μεταξύ τους κουβέντα χαρακτηρίστηκε από αλληλοκατανόηση και πολιτικό επαγγελματισμό. Αλλωστε, ο Πρωθυπουργός επιμένει να αντιλαμβάνεται τους εταίρους του στην κυβέρνηση ως πρόσωπα που πρέπει να υποστηρίζει. Παρ’ όλα αυτά, λίγα 24ωρα πριν από την εισαγωγή στη Βουλή του πολυνομοσχεδίου που είναι προαπαιτούμενο για τη δόση και ένα δεκαήμερο μετά την καλύτερη ώς τώρα επίσκεψη της τρόικας, η κυβέρνηση δίνει μια εικόνα Πύργου της Βαβέλ. Είναι προφανές ότι θα χρειαστεί παρέμβαση κι ότι αυτή δεν μπορεί παρά να έρθει από τον Πρωθυπουργό που διαθέτει πάντοτε το πολυ-εργαλείο του ανασχηματισμού.

«Οι υφυπουργοί δεν μιλάνε στο Υπουργικό Συμβούλιο!». Το λέει κορυφαίος υπουργός με γνώση της πολιτικής, ο οποίος παρακολούθησε τον διάλογο της υφυπουργού Υγείας Φωτεινής Σκοπούλη με τον Πρωθυπουργό και απόρησε με την ευγένεια και την αυτοκυριαρχία του Αντώνη Σαμαρά. «Αν ήμουν εγώ θα την είχα πετάξει έξω!», πρόσθεσε.

Τα παράπονα της υφυπουργού ότι δεν βρίσκει κανέναν στο τηλέφωνο στο Υγείας – όπου υπουργός και αναπληρωτής υπουργός δεν μιλάνε μεταξύ τους – ήταν το κερασάκι στην τούρτα της περασμένης Πέμπτης. Και επιβεβαίωσαν αυτό που σκέπτονταν οι υπουργοί που είχαν πιει το αμίλητο νερό. Δηλαδή ότι «υπάρχει πρόβλημα ΔΗΜΑΡ στην κυβέρνηση». Υπουργός που εκ του χαρτοφυλακίου του έχει αναγκαστική συνεργασία με το κόμμα του Φώτη Κουβέλη μιλάει χωρίς περιστροφές για «μια ετερόκλητη ομάδα προσώπων», για ανθρώπους «που θυμίζουν τούς, κατά Ανδρέα Παπανδρέου, επαναστάτες του σαλονιού που ξυπνούν στις δώδεκα η ώρα», αλλά και για «ηγεσία που δυσκολεύεται να ελέγξει την κατάσταση».

Οι σκληρές αυτές παρατηρήσεις αφορούν την πολύ σκληρή σύγκρουση ανάμεσα στους Αντώνη Μανιτάκη και Αντώνη Ρουπακιώτη για το θέμα των προσωρινών διαταγών. Είναι τόσο κακό το ενδοκυβερνητικό κλίμα που στον υπουργό Δικαιοσύνης χρεώνεται κατ’ ιδίαν ότι «αντιμετώπισε το όλο θέμα λες και το βλέπει από το δικηγορικό του γραφείο». Είναι, άλλωστε, γνωστό ότι τα θέματα των προσφυγών και των προσωρινών διαταγών χειρίζονται μεγάλα δικηγορικά γραφεία και οι συνήθεις επώνυμοι εργατολόγοι. Το ενδιαφέρον είναι ότι, σύμφωνα με τις εσωτερικές ενδείξεις, ο ευρισκόμενος στις Βρυξέλλες Φώτης Κουβέλης «έκλινε σαφώς προς την πλευρά Ρουπακιώτη». Δεν πρέπει να ξεχνάει κανείς ότι συνδέονται εδώ και μια εικοσαετία με πλαίσιο αναφοράς τον Δικηγορικό Σύλλογο Αθηνών.

Η απουσία του υπουργού Διοικητικής Μεταρρύθμισης από το απογευματινό Υπουργικό Συμβούλιο δεν είναι άσχετη με όλα αυτά. Παρ’ όλα αυτά, έμπειρος παρατηρητής της Ιπποκράτους επιμένει ότι «ο Μανιτάκης αναζήτησε διέξοδο στο θέμα των προσωρινών διαταγών διότι έχει μπλεχτεί στο θέμα του πώς θα φύγουν αυτοί που, κατά τη συμφωνία με την τρόικα, πρέπει να φύγουν από το Δημόσιο. Με τους επιόρκους μόνον, ανεξαρτήτως των σχετικών νομικών προβλημάτων, οι αριθμοί δεν βγαίνουν». Ούτως ή άλλως, πάντως, σε Ρουπακιώτη και Μανιτάκη χρεώνεται πλήρης έλλειψη κουλτούρας διακυβέρνησης. Τα ίδια προβλήματα όμως δημιουργούνται και σε άλλα τρίγωνα ή τετράγωνα προσώπων που τοποθετούνται μεταξύ της κυβέρνησης και της ΔΗΜΑΡ.

Το μεξικανικό σύνδρομο

Φυσικά, τα πράγματα θα ήταν εύκολα για την κυβέρνηση αν μοναδικό πρόβλημα ήταν το κόμμα του Φώτη Κουβέλη. Διότι και η πρακτική του υπουργού Εργασίας Γιάννη Βρούτση να κόψει άρον άρον 35% από τους νεο-εισερχόμενους συνταξιούχους του ΟΑΕΕ για να αντισταθμίσει την απώλεια από ένα μέτρο του προκατόχου του Γιώργου Κουτρουμάνη που δεν τόλμησε να εφαρμόσει, δημιουργεί την εικόνα ενός μεξικανικού στρατού όπου ο καθένας πολεμάει όπως νομίζει. Ολα αυτά ενώ το Εργασίας είχε ήδη επιβαρυνθεί πολιτικά λόγω της υπόθεσης Κικίλια που εκκρεμεί, καθώς ο διοικητής του ΟΑΕΔ δεν είναι διατεθειμένος να διευκολύνει κανέναν διά της αποχωρήσεώς του. Πάντως, η στήριξη από τη ΔΗΜΑΡ είναι σχετική. Πρόσωπο που είναι κοντά στον Κικίλια επιμένει ότι η Αγίου Κωνσταντίνου δεν θα έχει πρόβλημα να τοποθετήσει η ΝΔ όποιους θέλει ως διευθυντές στον ΟΑΕΔ – που είναι το επίμαχο θέμα – αρκεί ο αντικαταστάτης του Κικίλια να προέρχεται από τις γραμμές της. Μιλάμε δηλαδή για ένα κλασικό κυνικό πολιτικό παζάρι.

Το τετ α τετ στο Κιάτο

Η «εκδρομή» στο Κιάτο επιβεβαίωσε μια διαπίστωση που ισχύει χοντρικά από τη λίστα Λαγκάρντ και μετά. Σαμαράς και Βενιζέλος έχουν βρει ένα πολιτικό modus vivendi παρά τα κατά καιρούς επεισόδια. Αυτό οφείλεται σε δύο βασικούς λόγους:

Πρώτος λόγος: ο Μεσσήνιος έχει αντιληφθεί ότι ένας από τους ρόλους του Πρωθυπουργού μιας κυβέρνησης συνεργασίας είναι να κατανοεί τη θέση και τα προβλήματα των εταίρων του, καθώς και να τους διευκολύνει. Πολιτικός παρορμητικός και ενίοτε εκρηκτικός, ο Σαμαράς λέγεται ότι μετρούσε μέσα του ώς το δέκα στις συναντήσεις με Βενιζέλο και Κουβέλη που γίνονταν στη σκιά της τελευταίας διαπραγμάτευσης με την τρόικα. Το πρωθυπουργικό ζεν λειτούργησε, κρίνοντας από το αποτέλεσμα, αφού ο πρόεδρος της ΔΗΜΑΡ μετακινήθηκε στα κρίσιμα θέματα του ΕΕΤΗΔΕ αλλά και του Δημοσίου.

Δεύτερος λόγος: οι περιπέτειες του περασμένου φθινοπώρου και τα μπες-βγες από την Κοινοβουλευτική Ομάδα είναι μακριά. Μετά-και-το Συνέδριο, ο Βαγγέλης Βενιζέλος έχει πλήρη έλεγχο επάνω στο κόμμα του. Ακόμη και πρόσωπα με πολιτική αυτονομία εντός ΠΑΣΟΚ – όπως ο Μιχάλης Χρυσοχοΐδης – τηρούν στάση αυτοσυγκράτησης. Οι κινήσεις πολιτών στον χώρο του Κέντρου δεν τελεσφόρησαν. Ο Βενιζέλος είναι λοιπόν κυρίαρχος. Αρα μπορεί να κινηθεί και να ελιχθεί. Το ζητούμενο για αυτό είναι να βρει έναν τρόπο να επανασυνδεθεί με τη βάση και, δευτερευόντως, την κοινωνία. Ξέροντας ότι το ΠΑΣΟΚ, στο συλλογικό υποσυνείδητο, είναι χρεωμένο με το Μνημόνιο και τη μεγάλη κατηφόρα του 2010, ο Βενιζέλος αγωνιά με κάθε τρόπο να δείξει ότι υπάρχει θετικό μέρισμα και ότι το ΠΑΣΟΚ έχει μερίδιο σε αυτό.

Τα πολλά λόγια είναι φτώχεια. Αλλά το διά ταύτα της βόλτας πλάι στα νερά του Κορινθιακού Κόλπου είναι ότι ο Σαμαράς δεν έχει δυσκολία να δώσει πολιτικό χώρο στον Βενιζέλο. Αν στο Μαξίμου θεωρούν ως «μωρό τους» τη μείωση του ΦΠΑ – όπως ήταν πριν από αυτό το 1:1 αποχωρήσεων – προσλήψεων στο Δημόσιο – δεν έχουν καμιά αναστολή να αφήσουν την Ιπποκράτους να το προσκτηθεί. Οπως έλεγε και ο Τζον Κένεντι η νίκη – εν προκειμένω ένα θετικό μέτρο – έχει πολλούς πατέρες. Ο Πρωθυπουργός ξέρει πως όσο καλύτερα πάει η κυβέρνηση και όσο περισσότερο διαιωνίζεται η παρουσία τους τόσο μεγαλώνει το πολιτικό του κεφάλαιο. Αρα έχει τη δυνατότητα να κάνει αναλήψεις. Κάπως έτσι τα χαμόγελα Σαμαρά και Βενιζέλου στις ευκαιρίες για φωτογραφία πλάι στα έργα της Ολυμπίας Οδού δεν ήταν βεβιασμένα.

Η διέξοδος του ανασχηματισμού

Αν όμως η διάθεση απέναντι στον Φώτη Κουβέλη είναι ανάλογη, τα πράγματα δεν είναι το ίδιο εύκολα. Η ΔΗΜΑΡ αναδεικνύεται σε ομοσπονδία προσωπικοτήτων, με τον Κουβέλη να επιδίδεται όλο και περισσότερο σε ασκήσεις ισορροπίας ανάμεσα στο να διευκολυνθεί ο ένας ή ο άλλος ή μεταξύ του αριστερού χαρακτήρα του κόμματός του και της συμμετοχής του στην κυβέρνηση. Οπως είναι γνωστό, η υπερβολικά ισορροπιστική διάθεση στην πολιτική οδηγεί σε τακτικισμούς, τυφλές κινήσεις και αδιέξοδα. Κάπου εκεί βρίσκεται η ΔΗΜΑΡ. Ο Μανιτάκης δεν μπορεί να εγκαταλειφθεί, αλλά είναι πολιτικά εγκλωβισμένος στο θέμα των αποχωρήσεων από το Δημόσιο. Ο Ρουπακιώτης είναι άνθρωπος του Κουβέλη, αλλά αποδεικνύεται συχνά απρόβλεπτος και ακραίος, υιοθετώντας συμπεριφορές που δεν θα γίνονταν αποδεκτές σε μια νορμάλ μονοκομματική κυβέρνηση.

Ολα αυτά λύνονται, βεβαίως, με ανασχηματισμό – μια επιλογή που διατηρεί ο Πρωθυπουργός. Αν όμως το ΠΑΣΟΚ είναι έτοιμο από καιρό και δεν τον θέλει απλώς, τον παραθέλει, ο Κουβέλης όχι μόνο δεν τον ήθελε ώς τώρα, αλλά μπορεί να έχει αποκτήσει εσωκομματικό πρόβλημα και στο πώς θα τον χειριστεί. Την ίδια ώρα, ο αρχηγός της ΔΗΜΑΡ φαίνεται να μην μπορεί να ελέγξει την ατζέντα στο κόμμα του, αφού οι δύο άνθρωποί του στην κυβέρνηση παρήγαγαν αρνητική είδηση χωρίς καν να σκεφτούν ότι επισκίαζαν την παρουσία του ιδίου στις Βρυξέλλες, όπου έπαιζε αυτός το δικό του επικοινωνιακό χαρτί. Φυσικά, στην πολιτική όλα είναι πολιτικά. Τίποτε από όλα αυτά δεν είναι κάτι που δεν λύνεται. Αν όμως το ΠΑΣΟΚ πέρασε την κρίση του και μπορεί πλέον να σταθεί στο πολιτικό γήπεδο, τη ΔΗΜΑΡ φαίνεται να την έχει πιάσει για τα καλά η άνοιξη.