Στίβεν Σόντερμπεργκ: Αποχαιρετισμός στο Χόλιγουντ

Η άφιξη του Στίβεν Σόντερμπεργκ στα κινηματογραφικά δρώμενα ήταν από τις πλέον εντυπωσιακές: με ένα σκηνοθετικό ντεμπούτο γυρισμένο με ψίχουλα, το «Σεξ, ψέματα και βιντεοταινίες» του 1989, έφυγε από το Φεστιβάλ Καννών εκείνης της χρονιάς με τον Χρυσό Φοίνικα, που για πρώτη φορά στην ιστορία του έπεφτε στα χέρια ενός πρωτάρη. Μονάχα ο Ορσον Γουέλς είχε πιο εντυπωσιακό ξεκίνημα.

Ο Γουέλς βέβαια συνήθιζε να λέει ότι ξεκίνησε από την κορυφή «δουλεύοντας σκληρά, για να φτάσω στον πάτο!». Πάτο όμως ο Σόντερμπεργκ δεν έπιασε – σχεδόν – ποτέ και τώρα ανακοινώνει επισήμως ότι εγκαταλείπει για πάντα τον κινηματογράφο. Επειτα από μια περιπετειώδη καριέρα, με μυριάδες σκαμπανεβάσματα, μεγάλα εμπορικά σουξέ αλλά και πειραματισμούς που τώρα πια κανένας δεν θυμάται. Λογικό αυτό το τελευταίο: σε διάστημα 28 ετών ο Στίβεν Σόντερμπεργκ σκηνοθέτησε (και στις περισσότερες περιπτώσεις φωτογράφισε κιόλας) 24 ταινίες. Είναι, με άλλα λόγια, ένας καλλιτέχνης που ποτέ δεν σταμάτησε να εξερευνά τις δυνατότητες του μέσου. Ενίοτε έτρωγε τα μούτρα του, αλλά πάντα ξανασηκωνόταν.

Δύσκολο βέβαια να ορίσεις τι συνιστά «μια ταινία του Στίβεν Σόντερμπεργκ». Από τη μια το ρεαλιστικό, πλην όμως προσεγμένα «εύθυμο» «Εριν Μπρόκοβιτς», που χάρισε και στην Τζούλια Ρόμπερτς ένα Οσκαρ α’ γυναικείου ρόλου. Δίπλα του, η φλασάτη τριλογία του «Ocean’s Eleven»: συγκέντρωσε τα ονόματα των Τζορτζ Κλούνι, Μπραντ Πιτ, Τζούλια Ρόμπερτς, Αλ Πατσίνο, Κάθριν Ζέτα-Τζόουνς, Βενσάν Κασέλ, Ματ Ντέιμον και άλλων τόσων, που δέχτηκαν να εργαστούν με τον φιλόδοξο φιλμογράφο «ρίχνοντας» λίγο τις συνήθεις αμοιβές τους – οι συνολικές εισπράξεις αγγίζουν το 1 δισ. Τεράστιο εμπορικό σουξέ και το πρόσφατο «Magic Mike», με ήρωες άνδρες στρίπερ και εισπράξεις που ξεπερνούν τα 100 εκατ. δολάρια.

Από την άλλη, έχει ταινίες σαν το «Girlfriend Experience» (γκονταρικών προδιαγραφών δράμα με πρωταγωνίστρια την πορνοστάρ Σάσα Γκρέι), το δραματικό και ασπρόμαυρο «The Good German», πολεμικό δράμα γυρισμένο με κάμερες του 1940 και με πρωταγωνιστές τους Τζορτζ Κλούνι και Τόμπι Μαγκουάιρ, την κολοσσιαία σε μέγεθος (και διάρκεια) παραγωγή του «Τσε» που ελάχιστοι είδαν στις αίθουσες και τον εκκεντρικά καδραρισμένο «Εγγλέζο», με τον Τέρενς Σταμπ να αναζητά τον φονιά της κόρης του έχοντας αποφυλακιστεί έπειτα από 30 χρόνια – και τον βρίσκει στο πρόσωπο ενός Πίτερ Φόντα (σε ρόλο-παρωδία της περσόνας του στον «Ξέγνοιαστο καβαλάρη»).

«Η σύλληψη, η οργάνωση μιας ιδέας είναι το πιο αγαπημένο μου κομμάτι αυτής της δουλειάς. Η αποπεράτωσή της, το γύρισμα δηλαδή, το “εργατικό” κομμάτι». Ο Σόντερμπεργκ αγαπάει το σινεμά. «Είναι σαν την ηρωίνη για μένα», λέει αναφερόμενος στην τελευταία του ταινία, ονόματι «Παρενέργειες», με τον Τζουντ Λο. «Με κατηγορούν συχνά ότι περιφρονώ το κοινό. Πιστεύω όμως ότι το κοινό μπορεί να αντιληφθεί τα ίδια με μένα, είμαι απλώς κάποιος που αγάπησε το σινεμά και αποφάσισε να το κάνει δουλειά του. Δεν παριστάνω τον περισπούδαστο στοχαστή. Ο κόσμος όμως δείχνει τα τελευταία χρόνια να πηγαίνει στο σινεμά μόνο και μόνο για να “αποδράσει”. Δεν χρειάζεται πλέον να είναι καλή μια ταινία για να κάνει εισιτήρια». Αδικο δεν έχει.

Αποχωρώντας από μια δουλειά που, όπως και να το κάνουμε, πληρώνει καλά, με ακόμη μία ταινία που περιμένει να διανεμηθεί στις ευρωπαϊκές αίθουσες (το «Behind the Candelabra» με τον Μάικλ Ντάγκλας ως… Λιμπεράτσε και τον Ματ Ντέιμον στον ρόλο του νεότερου εραστή του), ο Σόντερμπεργκ είναι έτοιμος να αγκαλιάσει τη ζωγραφική αλλά και, όπως τονίζει, «να ξεχάσω ό,τι έμαθα για το σινεμά, σε περίπτωση που θελήσω να το ξαναπιάσω από την αρχή». Δεν ξέρω για εσάς, εμένα τουλάχιστον θα μου λείψει.