Η Φιλαρμονική, οι Ναζί και το δαχτυλίδι

Μια ρήση λέει πως το πιο εύκολο πράγμα είναι κάποιος να κατηγορήσει  μουσικούς της λεγόμενης κλασικής μουσικής για σχέσεις με τους Ναζί.Είναι, άλλωστε, γνωστή η «κατηγορία» περί σχέσης του Ρίχαρντ Βάγκνερ με τον Χίτλερ, κι ας είχε πεθάνει ο συνθέτης χρόνια προτού καν ακουστεί ο εθνικοσοσιαλισμός. Και μόνη η αγάπη του Αδόλφου στα έργα του τον έκαναν Ναζί.

Ανάλογη ρετσινιά, δικαίως και αδίκως, έχουν κολλήσει σε μαέστρους όπως ο Βίλχελμ Φούρτβενγκλερ – επειδή κατέκτησε τη θέση του αρχιμουσικού επί Ναζί – αλλά και σε δύο από τις μεγαλύτερες ορχήστρες όπως η περίφημη Φιλαρμονική του Βερολίνου ή η αντίστοιχη της Βιέννης (φωτογραφία).

Η τελευταία λοιπόν έδωσε δείγματα ευθιξίας, όταν κατηγορήθηκε για συγκάλυψη των σχέσεών της με στελέχη των Ναζί, αποφασίζοντας να δημοσιοποιήσει με κάθε λεπτομέρεια τη δραστηριότητά της την περίοδο της ανόδου και της κυριαρχίας του εθνικοσοσιαλισμού και στην Αυστρία, με το Anschluss, την Προσάρτηση στη ναζιστική Γερμανία (αύριο είναι η 75η επέτειος). Μάλιστα ανέθεσε σε τρεις ιστορικούς, υπό τον Ολιβερ Ράθκολμπ, να μελετήσουν δημοσιεύματα και πηγές της εποχής και να δημοσιεύσουν τα ευρήματά τους στην ιστοσελίδα http://www.wienerphilharmoniker.at/index.php.

Ακόμη και τα σχετικά με την κατηγορία ότι και η περίφημη Πρωτοχρονιάτικη Συναυλία της Βιέννης που βλέπουν σήμερα εκατοντάδες εκατομμύρια τηλεθεατές ανά την υφήλιο λειτούργησε ως «όργανο προπαγάνδας των Ναζί»; Ακόμη κι αυτά, επιμένουν οι ιθύνοντες της Φιλαρμονικής.

Στο επίκεντρο της θρυλούμενης, ακόμη όχι ιστορικά αποδεδειγμένης  σχέσης της Ορχήστρας με το Εθνικοσοσιαλιστικό Κόμμα βρίσκεται ένα δαχτυλίδι. Το οποίο τα μέλη της φέρεται ότι πρόσφεραν το 1942 ως ένδειξη τιμής (κατ’ άλλους υποταγής) στον έπαρχο των Ναζί στη Βιέννη Μπάλντουρ φον Σίραχ. Το ζήτημα όμως είναι ότι το δαχτυλίδι φέρεται να χάθηκε στο τέλος του πολέμου.

Αντίγραφό του όμως οι μουσικοί της Φιλαρμονικής έσπευσαν, σύμφωνα με βιβλίο του 2004 (που επανέρχεται τώρα στο προσκήνιο) από τον γιο του φον Σίραχ, Ρίχαρντ, να δώσουν στον φον Σίραχ, το 1960, μετά την αποφυλάκισή του από τις φυλακές του Σπαντάου, όπου κρατήθηκε για εγκλήματα πολέμου.

Οι ιστορικοί – ερευνητές θα μελετήσουν διεξοδικά και το θέμα της αποπομπής από την ορχήστρα 13 εβραίων μουσικών, αλλά και τις κατηγορίες ότι ο πρόεδρος της Ορχήστρας Κλέμενς Χέλμπεργκ δεν περιέλαβε κανένα στοιχείο για τις σχέσεις με τους Ναζί στη θεωρούμενη ως επίτομη ιστορία της Φιλαρμονικής, στο λεύκωμα «Η Δημοκρατία των Βασιλέων» του 1992.