Η μαρτυρία ενός 96χρονου

«Ημασταν μία από τις 65 οικογένειες που ζούσαν στο Σταυρί της Τραπεζούντας και μετοικήσαμε στο Ακ Νταγ Ματέν στο όρος Ταύρος», διηγείται στα «ΝΕΑ» ο Ιάκωβος Κιουπτσίδης (φωτογραφία) που γεννήθηκε το 1917 στο Σταυρί κι έχει δώσει αρκετό υλικό από το οικογενειακό αρχείο του στο Ιστορικό Αρχείο Ποντιακού Ελληνισμού του Δήμου Καλαμαριάς.

«Ηταν μια εύπορη πόλη το Ακ Νταγ Ματέν με τέσσερα δημοτικά σχολεία, αρρεναγωγείο και τέσσερις εκκλησίες. Οι ελληνικές οικογένειες ήταν ευκατάσταστες και εκείνες που ασχολούνταν με το εμπόριο είχαν τα καλύτερα μαγαζιά στο κέντρο της πόλης. Στα εμπορικά οι υπάλληλοι ήταν Τούρκοι, όπως Τούρκοι δούλευαν και στα κτήματα. Οι σχέσεις μεταξύ μας πάντα ήταν καλές».

Οταν η ελληνική προέλαση ανακόπηκε και άρχισε η υποχώρηση, το κλίμα στο Ακ Νταγ Ματέν δεν επηρεάστηκε. Ωστόσο οι Ελληνες ήταν ανήσυχοι, εξηγεί ο κ. Κιουπτσίδης από την Κάτω Τούμπα της Θεσσαλονίκης. «Οι τούρκοι συμπολίτες μας στενοχωριούνταν που φεύγαμε, δεν ήθελαν, όπως και για τους άλλους Ελληνες. Ομως οι γονείς μάς εξηγούσαν πως το γένος – ότι δηλαδή είμαστε Ελληνες – δεν κρύβεται κι ας συστηνόμασταν ως χριστιανοί, γιατί υπήρχαν και τούρκοι χριστιανοί. Ο πατέρας μου το ’23 μας φυγάδευσε. Μείναμε έξι ημέρες στην Αγκυρα κι από εκεί φθάσαμε στην Κωνσταντινούπολη, στο Σισλί, και ύστερα στη Θεσσαλονίκη». Ο παππούς του όμως δεν πρόλαβε. Σχετικά πρόσφατα ο κ. Κιουπτσίδης πήγε ώς την Αμάσεια στα βάθη της Ανατολίας, ένα ταξίδι-μνημόσυνο για τον παππού του «που τον πήραν οι Τούρκοι με άλλους 16 από το Ακ Νταγ Ματέν και τους κρέμασαν στην Αμάσεια».

Μέσα στην κοινωνικοπολιτική κρίση, φαίνεται ότι μας αφορά μια παραγωγή σαν τη σειρά «Μια κληρονομιά». «Υπάρχουν υπόγειες γραμμές με εκείνους τους ανθρώπους που έζησαν τραγικές καταστάσεις πριν από 90 χρόνια. Πάντα μια κληρονομιά, με το πώς επιβιώνουν οι άνθρωποι σε δύσκολους καιρούς, είναι χρήσιμη ακόμα και σε περιόδους ευμάρειας», υποστηρίζει η σεναριογράφος Φανή Τουπαλγίκη. «Είναι μια παρακαταθήκη για το πώς πρέπει να αντιμετωπίζουμε τις δυσκολίες».