Ενας χορός για την ελευθερία της γυναίκας

Κάτι ελαφρώς άσχετο αλλά και λιγάκι σχετικό είχε συμβεί το καλοκαίρι του σωτήριου έτους 1518 στο Στρασβούργο. Μια γυναίκα με το όνομα Frau Troffea βγήκε στον δρόμο, άρχισε να χορεύει πυρετωδώς και προτού σταματήσει, ύστερα από μια βδομάδα, είχε παρασύρει άλλους σαράντα στον ρυθμό της. Ωσπου να περάσει ένας μήνας, περίπου 400 άτομα χοροπηδούσαν σε όλη την πόλη, χαρίζοντας στην Ιστορία την πιο ξεκάθαρη περίπτωση «χορευτικής επιδημίας», που πολύ αργότερα θα αντιμετωπιζόταν σαν ένα περιστατικό μαζικής υστερίας, με εξηγήσεις που ποίκιλλαν ανάλογα με την προσέγγιση.

Στο θέμα μας τώρα: την ερχόμενη Πέμπτη, στη γιορτή του Αγίου Βαλεντίνου, αν όλα πάνε κατ’ ευχήν, γυναίκες και άνδρες από όλη την Ευρώπη ή μάλλον από όλον τον κόσμο θα χορέψουν ξανά μαζικά. Η αιτία δεν είναι κάποια υστερία αλλά η καμπάνια «One billion rising» – «Ενα δισεκατομμύριο εξεγείρονται» σε ελεύθερη απόδοση -, μια ιδέα της συγγραφέως και ακτιβίστριας Ιβ Ενσλερ που καλεί σε συμμετοχή τους πάντες. Ποια είναι η κυρία; «Μικροσκοπική αλλά ζόρικη και χαρισματική» την έχουν χαρακτηρίσει φίλοι και θαυμαστές, αλλά και «αυτό που χρειάζεται ο κόσμος σήμερα» ή «θαρραλέο και ακατάβλητο πνεύμα», ειδικά όταν η κουβέντα έρχεται και στη μη κερδοσκοπική οργάνωση V-DAY, την οποία η ίδια ίδρυσε κάπου στα τέλη της δεκαετίας του ’90 με στόχο «να δώσει ένα τέλος στη βία κατά των γυναικών και των κοριτσιών». Και γιατί ένα δισεκατομμύριο; Γιατί σύμφωνα με εκτιμήσεις μία στις τρεις γυναίκες πρόκειται να κακοποιηθούν ή να βιαστούν στη διάρκεια της ζωής τους. Ενα δισεκατομμύριο του πληθυσμού της Γης. Στην απέναντι πλευρά αυτής της δυσοίωνης στατιστικής, υποστηρίζει η εκστρατεία, πρέπει να βρεθούν ισάριθμοι άνθρωποι και να αντιδράσουν χορεύοντας.

Οι περισσότεροι ίσως έχουν ακούσει για το «Αιδοίου μονόλογοι», το θεατρικό έργο της 59χρονης σήμερα Ενσλερ, που χαρακτηρίστηκε παράσταση φεμινιστική, με όλες τις πιθανές συνδηλώσεις του όρου, που χειροκροτήθηκε γιατί χορήγησε σε γυναίκες πολλών χωρών την ελευθερία να μιλήσουν δημόσια για πράγματα που άλλοτε δεν συζητούσαν ούτε ιδιωτικά και που είχε τόση επιτυχία ώστε γέννησε όχι μόνο την V-DAY αλλά και έναν αριθμό καταφυγίων κακοποιημένων γυναικών, όπως το «City of Joy» στο Κονγκό, καθώς και, σήμερα, το εξεγειρόμενο δισεκατομμύριο. Σκοπός της Ενσλερ είναι αυτή τη φορά η υποκίνηση μιας «γυναικείας άνοιξης» ή «να ταρακουνήσουμε κυριολεκτικά την υφήλιο και να ανακοινώσουμε ότι ήρθε η ώρα να σταματήσει η βία κατά των γυναικών και των κοριτσιών».

Ο χορός που λέγαμε αυτή τη φορά δεν θα στηθεί μόνο στο Στρασβούργο της Γαλλίας αλλά και στο Στρασβούργο της Πενσιλβάνια ή στο Μογκαντίσου της Σομαλίας, στην Ντάκα του Μπανγκλαντές, στο Λονδίνο του Καναδά και στο γνωστό Λονδίνο, όπου θα παραβρεθεί και η ίδια η Ενσλερ. Η λονδρέζικη εκδήλωση είναι φυσικά μία μόνο στάση στο πρόγραμμά της. Τις προηγούμενες ημέρες βρέθηκε στο Δελχί, στον απόηχο του ομαδικού βιασμού της 23χρονης φοιτήτριας Τζιότι Σινγκ. Οταν ήταν και εκείνη κορίτσι έμαθε τον ορισμό της σεξουαλικής κακοποίησης από τα χέρια του ίδιου της του πατέρα, ενός διευθυντή εταιρείας ειδών διατροφής. «Δεν μπορούσα να φανταστώ τη ζωή μετά τα τριάντα και έφτασα πολύ κοντά στο να σιγουρέψω ότι δεν θα έφτανα εκεί» έγραφε σχετικά στα απομνημονεύματά της. Στα είκοσι-κάτι της, έπεσε στην αγκαλιά των ναρκωτικών και του αλκοόλ, εγκαταλείποντάς τα όταν παντρεύτηκε τον Ρίτσαρντ ΜακΝτέρμοτ, τον οποίον χώρισε δέκα χρόνια αργότερα, και έπειτα υιοθέτησε τον γιο του Ντίλαν. Εργάστηκε για χάρη άστεγων γυναικών, για χάρη του κινήματος κατά των πυρηνικών, έγραψε θεατρικά που άρεσαν σε πολλούς, έγραψε και το «Αιδοίου μονόλογοι» που μέχρι σήμερα έχει παιχτεί σε σχεδόν 140 χώρες.

Ο υπότιτλος του έργου κάνει λόγο για «μια ανθρωπολογική εξερεύνηση» και αυτό σημαίνει ότι περιλαμβάνει μαρτυρίες, άλλες διασκεδαστικές, άλλες το ανάποδο, που η Ενσλερ συγκέντρωσε ύστερα από καμιά διακοσαριά συνεντεύξεις. Στη Βρετανία, το έργο ερμήνευσαν ηθοποιοί σαν τη Ρίτα Τάσινγκχαμ ή την Τζέρι Χολ, ενώ στην Αμερική το υποστήριξαν ονόματα όπως εκείνο της Μέριλ Στριπ, της Τζέιν Φόντα ή της Αν Χάθαγουεϊ. Ονόματα λαμπερά δηλαδή, που όταν τα ακούνε οι επικριτές της Ενσλερ μειδιούν σαρδόνια. Οπως κάνουν και με τον ζήλο της να πολεμήσει όλα τα στραβά αυτού του κόσμου, ενδεχομένως ανακατεύοντάς τα σε κείμενα σαν εκείνο που η ακτιβίστρια ανάρτησε στο μπλογκ της ενώ βρισκόταν στην Ινδία, μνημονεύοντας ταυτόχρονα τις γυναίκες της Παλαιστίνης, της Συρίας, του Ισραήλ «που αγωνίζονται για την ειρήνη, το τέλος της κατοχής και της βίας, που βιώνουν τον τρόμο των βομβαρδισμών, των εκρήξεων, των ακρωτηριασμών, της απώλειας της ζωής και της ελπίδας». Μέχρι και τα θύματα του τυφώνα που χτύπησε τη Νέα Υόρκη θρήνησε η ακτιβίστρια, αυτό όμως που «χάλασε» τα μέλη του φεμινιστικού κινήματος ήταν οι ανοιχτές της πόρτες για τους άνδρες. Αμφιλεγόμενη επίσης είναι η εμμονή της με το γυναικείο αναπαραγωγικό όργανο, αφού αυτή ακριβώς είναι η αντικειμενοποίησή του, λέει το κίνημα, η βασικότερη αιτία των προβλημάτων που αντιμετωπίζει μια γυναίκα. Ούτε η στάση που κράτησε όταν το 2008 διαγνώστηκε με καρκίνο της μήτρας πέρασε απαρατήρητη. Ισως γιατί παρότι προσωρινά έχασε τη στιλπνή, κατάμαυρη κώμη της, η μαχητικότητά της έμοιαζε ασκίαστη, λένε οι φίλοι της.

«Οσο μεγαλώνεις τόσο αντιλαμβάνεσαι ότι όλοι έχουν έναν συγκεκριμένο τρόπο να βλέπουν τα πράγματα, τον οποίο μάλιστα πρέπει να υποστηρίξουν» έλεγε εκείνη, απαντώντας σχεδόν αφοπλιστικά στα παραπάνω. Μοιάζει επίσης  άνθρωπος, που έχει λόγους να ελπίζει για πολλά, ακόμα και (ή ειδικά) για τη χορευτική καμπάνια της ερχόμενης βδομάδας. Εδώ κατάφεραν να έρθουν κοντά οι εκατοντάδες χορευτές στο Στρασβούργο, το 1518. Και μη βιαστεί κανείς να θυμίσει ότι εκείνο δεν ήταν ένα πανηγύρι αλλά μια κανονική, επιστημονικά τεκμηριωμένη μαζική υστερία, με πιθανή αιτία την πείνα και τη φτώχεια που έβγαλε τους ανθρώπους εκτός εαυτού. Ο στόχος του χορού ενός δισεκατομμυρίου ανθρώπων στον οποίο καλεί η Ενσλερ είναι άλλος. Και οι εξηγήσεις, η υποστήριξη ή τα μειδιάματα, ποικίλλουν ανάλογα με την προσέγγιση. n

Χορεύοντας
ανά την Ελλάδα

Τα έργα και οι ημέρες της Ιβ Ενσλερ δεν είναι εντελώς άγνωστα στη χώρα. Το «Αιδοίου μονόλογοι» παίχτηκε πριν από λίγα χρόνια σαν stand-up comedy με πρωταγωνίστρια τη Βάνα Μπάρμπα σε κλαμπ-ρεστοράν, αλλά και πιο πρόσφατα στο θέατρο Badminton σε ερμηνεία των Μόνικα Μακσέιν, Ισομπελ Πράβντα και Χριστίνα Μητροπούλου (φωτογραφία κάτω). Και η μεθαυριανή εκδήλωση; Στην ιστοσελίδα του «One billion rising», μπορείς να εντοπίσεις τις πόλεις που συμμετέχουν. Στην Ελλάδα, μέχρι τη στιγμή που γράφονταν αυτές οι γραμμές οι πινέζες στον χάρτη ήταν τέσσερις. Οι δύο στη Θεσσαλονίκη: στα κεντρικά της ΜΚΟ Ενωμένες Κοινωνίες Βαλκανίων, όπου θα πραγματοποιηθεί συζήτηση και στο Αμερικανικό Κολέγιο, στο event με τίτλο «Μπες στη θέση της», που θα ζητήσει από τους άνδρες σπουδαστές να περπατήσουν με ψηλοτάκουνα. Για τα Ιωάννινα έχει ανακοινωθεί ένα εργαστήρι για ζητήματα φύλου στο πνευματικό κέντρο ενώ η πιο χορευτική εκδήλωση θα γίνει στον Μόλυβο της Λέσβου, στο καφέ μπαρ “Ρετρό“. «Το έμαθα από τα social media και σκέφτηκα ότι δεν γίνεται να μην έρθει και εδώ κάτι τόσο σημαντικό» λέει μεταξύ άλλων η 47χρονη ελληνοαγγλίδα Μελίντα ΜακΡόστι που ζει χρόνια στο νησί διατηρώντας εστιατόριο με τον άνδρα και τα παιδιά της και ανέλαβε τη διοργάνωση. Η οποία περιλαμβάνει και χορευτικές πρόβες – η καμπάνια «One billion rising» βασίζεται στον χορό «Break the Chain», τον οποίο μπορείς να μάθεις από το σχετικό βίντεο. «Είμαστε 30 γυναίκες, από 14 μέχρι 60 χρονών, που μαθαίνουμε τα βήματα με τη βοήθεια δασκάλου» λέει η Μελίντα. «Είμαστε ένα μικρό χωριό που θέλει να πολεμήσει. Αισθάνομαι ότι συμμετέχουμε σε μια επανάσταση». Από την οποία δεν λείπει και ο Γιώργος Κουτσός, ο ιδιοκτήτης του “Ρετρό“. «Δεν το κάνουμε για να έρθει κόσμος, έτσι και αλλιώς ένα ποτήρι κρασί θα είναι δωρεάν για τις γυναίκες» λέει.
«Το θέμα βέβαια» τονίζει «είναι να βάλει
ο καθένας το λιθαράκι του. Ο Μόλυβος
είναι ένα μικρό χωριό, αν μας δουν
όμως από την άλλη άκρη, θα καταλάβουν ότι βοηθάμε κι εμείς».