Εμείς, αυτοί και η ιθαγένεια

Κι αν οι όροι για την απόκτηση ιθαγένειας γίνονταν πιο αυστηροί; Αν η Πολιτεία έδινε ένα σαφέστερο σήμα πως οι ξένοι είναι, γενικώς, ανεπιθύμητοι – ακόμη κι εκείνοι που γεννήθηκαν εδώ ή τέλειωσαν το ελληνικό σχολείο; Αν η συμπεριφορά απέναντι στους μετανάστες γινόταν ακόμη πιο επιδεικτικά σκληρή; Μήπως έτσι η Χρυσή Αυγή έχανε ζωτικό χώρο και λόγο ύπαρξης; Ή μήπως πρέπει να προχωρήσουμε ένα βήμα πιο πέρα; Μήπως πρέπει να υιοθετήσει η Πολιτεία κάτι από τον ρατσιστικό λαϊκισμό του χρυσαυγίτικου λόγου, για να τον εξουδετερώσει; Μήπως, αν όλοι μιλούν και φέρονται σαν χρυσαυγίτες, η αυθεντική Χρυσή Αυγή μαραζώσει ξανά στο περιθώριο;

Ανοίξαμε συζήτηση, πάλι. Με αφορμή μια, άγνωστη ακόμη, απόφαση του Συμβουλίου της Επικρατείας. Και τη γνωστή ανακοίνωση πως ο Πρωθυπουργός έδωσε εντολή να αλλάξει ο περί απονομής ιθαγένειας σε αλλοδαπούς νόμος, «εντός 7 ημερών», διάστημα εντός του οποίου δεν θα έχει, πιθανότατα, δημοσιευτεί καν η δικαστική απόφαση που καθιστά την αλλαγή αναγκαία.

Αλλά αυτά είναι «διαδικαστικά», που θα έλεγε ο Πρωθυπουργός. Το θέμα είναι ότι προς στιγμήν βρεθήκαμε προ της κήρυξης ενός ακόμη πολιτιστικού πολέμου, του πολέμου της ιθαγένειας. Θα ήταν ο τρίτος πολιτιστικός πόλεμος την τελευταία δεκαετία, έπειτα από εκείνους για τις ταυτότητες και την Ιστορία της ΣΤ’ Δημοτικού. Μόνο που αυτή τη φορά ο πόλεμος, αν ξεκινούσε, δεν θα διεξαγόταν σε μια κατά φαντασίαν ευημερούσα και μακάρια χώρα, αλλά σε μια χώρα οικονομικά, κοινωνικά και ηθικά συντετριμμένη. Και θα διέσχιζε (και ίσως διέσπαζε) την κυβερνώσα «ευρωπαϊκή πλειοψηφία» του Κοινοβουλίου. Ας ελπίσουμε να αντιληφθούν οι πολεμοχαρείς ότι δεν έχουμε την πολυτέλεια…

Περιμένοντας, καλό θα ήταν να ξανασκεφθούμε το ίδιο το πρόβλημα, χωρίς τον πειρασμό των απλουστεύσεων.

Πολιτικά, πρώτα. Ποιος λέει ότι υιοθετώντας την ατζέντα της ριζοσπαστικής, ρατσιστικής Ακροδεξιάς τής αφαιρείς ζωτικό χώρο; Μπορεί και να συμβεί το ακριβώς αντίθετο: να νομιμοποιείς τον λόγο της, να «αποστιγματίζεις» την παρουσία της, να «απενοχοποιείς» την ψήφο προς αυτήν. Ρωτήστε και τον Σαρκοζί, που επεχείρησε μια προεκλογική στροφή προς τον σκληρό αντιμεταναστευτικό λόγο, πέρυσι, για να βρει στις κάλπες τη Μαρίν Λεπέν με 18%.

Και επί της ουσίας, έπειτα. Μια δημοφιλής στα δεξιά του πολιτικού φάσματος άποψη λέει πως το εκρηκτικό μεταναστευτικό πρόβλημα, ιδίως στο κέντρο της Αθήνας, οφείλεται στο ότι η ελληνική Πολιτεία ήταν υπερβολικά επιεικής με τους λαθρομετανάστες, έδινε με τη στάση της μια άτυπη υπόσχεση νομιμοποίησης. «Τους έκλεινε το μάτι και τους έλεγε ελάτε», σύμφωνα με μια παλιότερη φράση γαλάζιου ρήτορα.

Η αλήθεια όμως είναι ότι το πρόβλημα το γέννησε η ακριβώς αντίθετη συμπεριφορά. Το ελληνικό κράτος, όταν οι μεταναστευτικές ροές από την Αφρική και την Ασία άρχισαν να παίρνουν ρυθμούς καταιγίδας, ιδίως μετά το 2004, διάλεξε την τακτική της στρουθοκαμήλου. Εχωσε το κεφάλι στην άμμο (όπου το κρατά ακόμη ζεστό). Κι έκανε πως δεν έβλεπε. Δεκάδες χιλιάδες «αόρατοι» άνθρωποι κάθε μήνα περνούσαν τα σύνορα, κρατούνταν για λίγο υπό άθλιες συνθήκες κι έπειτα έπαιρναν ένα λευκό χαρτί και μια θέση στο λεωφορείο για τον Αγιο Παντελεήμονα, όπου τους παραλάμβαναν μαφίες, πανίσχυρες πια, που τους εκμεταλλεύονται αναίσχυντα και με κάθε τρόπο, με την υπόσχεση να τους προωθήσουν, κάπως, κάποτε στην «καλή Ευρώπη», όπου εξαρχής ήθελαν να πάνε. Η Ελλάδα όλα αυτά τα χρόνια δεν ήταν επιεικής. Απλώς το κράτος της  ήταν ανίκανο να διαχειριστεί το πρόβλημα. Τελευταία ευρωπαϊκή χώρα σε απονομή πολιτικού ασύλου, πρώτη σε καταγγελίες για κακομεταχείριση και παραβίαση δικαιωμάτων. Και ταυτόχρονα φορτωμένη με ένα μη διαχειρίσιμο πλήθος ανθρώπων και ένα εκρηκτικό κοινωνικό πρόβλημα. Γκραν σουξέ.

Ο υπό αναθεώρηση νόμος 3838/10 μπορεί, πράγματι, να χρειάζεται διόρθωση. Δεν έχει άλλωστε καν εφαρμοστεί. Ηταν όμως ένα βήμα προς τη σωστή κατεύθυνση: να αρχίσει να διαχωρίζεται επιτέλους η νομιμότητα από την παρανομία. Ωστε να μην αδικείται η πρώτη και να ελεγχθεί αποτελεσματικότερα η δεύτερη. Αυτό δεν παραμένει το ζητούμενο;