Ευρωδικαστήριο: «Ολα στο φως»

Πλούσια νομολογία, η οποία αποτελεί τον προστατευτικό μανδύα στην ελευθερία της έκφρασης, έχει να επιδείξει το Δικαστήριο του Στρασβούργου επαναπροσδιορίζοντας τα όρια του δικαιώματος της ελευθεροτυπίας, που ούτως ή άλλως προστατεύεται κατ’ επιταγή του Συντάγματος και από τα ελληνικά δικαστήρια.

Πριν από λίγο καιρό «ΤΑ ΝΕΑ » δημοσίευσαν λίστα  του ΣΔΟΕ με  τα εισοδήματα γνωστών καλλιτεχνών και στοιχεία για την αντικειμενική αξία της περιουσίας που δηλώνουν στις Αρχές. Οι εισαγγελικές Αρχές  σταθμίζοντας έννομα αγαθά και πραγματικά περιστατικά, όπως εκ του αποτελέσματος φάνηκε, επέλεξαν να μην προβούν σε οποιαδήποτε αυτεπάγγελτη ενέργεια.

Δικαστικές πηγές εκτιμούν ότι στην περίπτωση της λίστας του ΣΔΟΕ με τα ονόματα των καλλιτεχνών στην κρίση των συναδέλφων τους μέτρησε  ότι η βάση του δημοσιεύματος αποτελούσε «ένα αναμφίβολης  γνησιότητας και κύρους  έγγραφο δημόσιας Αρχής και όχι κάποιο έγγραφο ιδιώτη, που ενδεχομένως αποτελούσε και μη νόμιμο αποδεικτικό μέσο».

Το σημαντικότερο ωστόσο, σύμφωνα με εισαγγελικές  πηγές, είναι ότι η λίστα του ΣΔΟΕ αφορούσε ένα μείζον ζήτημα, όπως είναι ο έλεγχος φορολογικής Αρχής για τη διαπίστωση ενδεχόμενων αδικημάτων φοροδιαφυγής.

«Το θεμελιώδες δικαίωμα στην ελευθερία της έκφρασης απαιτεί όχι μόνον τη μετάδοση των πληροφοριών, αλλά και την ενημέρωση των πολιτών για θέματα γενικότερου ενδιαφέροντος. Η δημοσίευση λίστας δημοσίων προσώπων (όπως οι καλλιτέχνες) που προέρχεται από δημόσια υπηρεσία και η αναδημοσίευση λίστας από άλλο ΜΜΕ  για ενδεχόμενη φοροδιαφυγή ή άλλα οικονομικά εγκλήματα δεν αποτελεί δικαίωμα αλλά υποχρέωση του δημοσιογράφου, ώστε να υλοποιηθεί άμεσα και ουσιαστικά ο παραπάνω σκοπός του δικαιώματος», δηλώνει στα «ΝΕΑ» ο δικηγόρος Βασίλης Χειρδάρης, ο οποίος έχει χειριστεί δεκάδες υποθέσεις που έφθασαν έως το Ευρωπαϊκό Δικαστήριο Δικαιωμάτων του Ανθρώπου.

Επικαλούμενος μάλιστα στοιχεία από τη δεξαμενή των αποφάσεων του  Δικαστηρίου του Στρασβούργου επισημαίνει ότι «διαθέτει εξαιρετικά ενδιαφέρουσα νομολογία που νομιμοποιεί κάθε δημοσιογραφική έρευνα και δημοσίευση που στηρίζεται σε πραγματική βάση, όπως εν προκειμένω, ακόμη και αν αυτή αποκτήθηκε με οιονδήποτε τρόπο».

Οι άξονες. Τέσσερις είναι οι βασικοί άξονες στους οποίους κινήθηκε το δημοσίευμα των «ΝΕΩΝ»:

1. Αφορούσε τη δημοσιοποίηση πραγματικής λίστας, που είχε συνταχθεί από δημόσια Αρχή.

2. Το θέμα αφορούσε δημόσια πρόσωπα και συνδεόταν με το κατεξοχήν κυρίαρχο ζήτημα, όπως είναι ο έλεγχος για πιθανή διάπραξη φοροδιαφυγής.

3. Βασικός στόχος ήταν η ενημέρωση του κοινού για ζήτημα  γενικότερου ενδιαφέροντος και δημοσίου συμφέροντος, χωρίς να περιλαμβάνονται σε αυτό κρίσεις για οποιοδήπτε δημόσιο πρόσωπο.

4. Η δημοσίευση έγινε καλόπιστα και στην εφημερίδα φιλοξενήθηκαν όλες οι απόψεις-απαντήσεις των ενδιαφερόμενων μερών.

Σε ό,τι αφορά το θέμα της αναδημοσίευσης της φερόμενης ως λίστας Λαγκάρντ, εισαγγελείς επισήμαναν ότι «στόχος των δικαστικών Αρχών δεν είναι σε καμία περίπτωση να γεμίζουν τα εδώλια με δημοσιογράφους». Παραπέμπουν μάλιστα σε πρόσφατη παραγγελία της Εισαγγελίας του Αρείου Πάγου με αφορμή τη δημοσίευση της λίστας του ΣΔΟΕ για τα πολιτικά πρόσωπα που ελέγχονται για ενδεχόμενο παράνομο πλουτισμό.

Σύμφωνα με την εισαγγελική εντολή, στο επίκεντρο των ερευνών  βρίσκονται όσοι πρώτοι προχώρησαν στη δημοσίευση της επίμαχης λίστας, αφήνοντας όμως και πάλι τον τελικό λόγο της απόδοσης τυχόν ποινικών ευθυνών στον εισαγγελέα που θα αποτιμήσει το σύνολο του αποδεικτικού υλικού μετά το τέλος της έρευνάς του. Και αυτό γιατί, όπως  σημείωναν με νόημα δικαστικές πηγές, κατά περίπτωση σταθμίζονται τα πραγματικά περιστατικά και τα επιχειρήματα εκ μέρους των ελεγχομένων  προτού αποφασίσει ο κάθε εισαγγελέας αν θα κινήσει ποινική διαδικασία ή θα θέσει την υπόθεση στο αρχείο.