To βαθύ λαρύγγι που δεν ακούστηκε ποτέ

Στο κυνήγι μιας ακόμα  λίστας – εκτός από αυτή με τα 36 πολιτικά πρόσωπα – έχουν ριχτεί  οι οικονομικοί εισαγγελείς Γρηγόρης Πεπόνης και Σπύρος Μουζακίτης.
Πρόκειται για την περίφημη λίστα Ερβέ Φαλσιανί στην οποία φέρεται  να «φιγουράρουν» περίπου 2.000 πρόσωπα με  αδήλωτες καταθέσεις  στο εξωτερικό.
Σύμφωνα με την εισαγγελική παραγγελία, στο πλαίσιο της προκαταρκτικής εξέτασης που βρίσκεται σε εξέλιξη θα αναζητηθεί πού βρίσκεται η επίμαχη λίστα, καθώς η διαδρομή και η τελική της κατάληξη φαίνεται να αποτελούν μυστήριο για τις Αρχές. Αν πράγματι υπάρχει και εντοπιστεί, η έρευνα θα στραφεί στους υπηρεσιακούς παράγοντες που  έχουν εμπλακεί στη διασταύρωση των στοιχείων, ώστε να διαπιστωθεί ποιες ενέργειες έχουν κάνει μέχρι σήμερα.
Αφορμή για την εισαγγελική παρέμβαση αποτέλεσαν δημοσιεύματα, αλλά και το πρόσφατο διάβημα που κατέθεσαν οι βουλευτές του ΣΥΡΙΖΑ Ζωή Κωνσταντοπούλου και Παναγιώτης Κουρουμπλής.
Στόχος των εισαγγελέων είναι να διαπιστώσουν αν και ποια από τα πρόσωπα της συγκεκριμένης λίστας έχουν διαπράξει αυτεπαγγέλτως διωκόμενα αδικήματα, όπως φοροδιαφυγή και ξέπλυμα μαύρου χρήματος.

Ανοιξη 2010. Μεσήλικος, ελληνικής κατά τα φαινόμενα καταγωγής, εμφανίζεται σε γραφείο του υπουργείου Οικονομικών. Οπως αποκαλύπτει στον συνομιλητή του, ένα από τα πλέον υψηλόβαθμα στελέχη του υπουργείου, με ένα εκατομμύριο ευρώ μπορούσε να εξασφαλίσει ένα CD με ονόματα, αριθμούς τραπεζικών λογαριασμών και στοιχεία καταθέσεων στην Ελβετία. Το υψηλόβαθμο στέλεχος του υπουργείου τον παραπέμπει σε έναν από τους συμβούλους του, μήπως και μπορέσει να καταλάβει αν αυτά που έλεγε ο «μεσάζων» είχαν κάποιο νόημα. Αφού έγιναν οι διερευνητικές συζητήσεις το υψηλόβαθμο στέλεχος απευθύνθηκε, όπως υποστηρίζει, στην ηγεσία του υπουργείου δίνοντας εξηγήσεις σχετικά με τον «μεσάζοντα» και ζητώντας οδηγίες πώς να χειριστεί το συγκεκριμένο θέμα. «Απάντηση δεν ήρθε ποτέ», είπε στα «ΝΕΑ» πριν από λίγες ημέρες από το γραφείο του σε κεντρικό  δρόμο της Αθήνας, κοντά αλλά όχι πια μέσα στο υπουργείο.
Μπορεί το πρώην υψηλόβαθμο στέλεχος να μην έλαβε ποτέ απάντηση, κάποια στοιχεία όμως φαίνεται πως βρήκαν τον δρόμο τους για το υπουργείο. «Η λίστα Φαλσιανί ήρθε το 2010 από ανεπίσημη οδό. Επρόκειτο για ένα CD με εκατοντάδες εγγραφές και στοιχεία χύμα. Από ό,τι καταλάβαμε υπήρχαν πολλά δεδομένα, τα οποία θα μπορούσε να αφορούν από καθ’ όλα νόμιμους καταθέτες έως και υποψήφιους φοροφυγάδες. Σίγουρα δεν ήταν απλή υπόθεση να τα επεξεργαστεί κανείς και δεν είμαι σε θέση να γνωρίζω τι έγινε στη συνέχεια καθώς το CD διαβιβάστηκε στο ΣΔΟΕ», υποστηρίζει πρώην στέλεχος του υπουργείου που ενεπλάκη στη διαδικασία.
Ηταν 2006 όταν η HSBC αποφάσισε να αναβαθμίσει τις βάσεις δεδομένων των πελατών της. Ενας από τους προγραμματιστές που ανέλαβαν τη δουλειά ήταν ο Ερβέ Φαλσιανί, ο οποίος γρήγορα συνειδητοποίησε ότι η πρόσβαση στους καταλόγους με τα στοιχεία των τραπεζικών καταθέσεων θα ήταν για κάποιους «ανεκτίμητη». Ηταν μάλιστα σίγουρος ότι αρκετοί θα ενδιαφέρονταν για τις λίστες με τα χιλιάδες ονόματα ιδιωτών και επιχειρήσεων που είχαν καταφύγει στο τραπεζικό απόρρητο της Ελβετίας, όχι απαραίτητα όλοι για λόγους φοροδιαφυγής. Οσο ο γαλλοϊταλικής υπηκοότητας Φαλσιανί ασχολούνταν με την αναβάθμιση της βάσης δεδομένων, κατέβαζε κομμάτια της λίστας στον φορητό υπολογιστή του. Αυτό έκανε καθημερινά για δύο χρόνια. Μετά εξαφανίστηκε χωρίς να αφήσει ίχνη, ενώ η τράπεζα αρχικά δεν «πολυδιαφήμιζε» αυτό που είχε συμβεί.

4 Φεβρουαρίου 2008. Ο Ρουμπέν Ελ Σιντιάκ εισέρχεται σε γραφείο υψηλόβαθμου στελέχους της τράπεζας Audi στη Βηρυτό. Οπως θα γινόταν αργότερα γνωστό, βρισκόταν εκεί για να διαπραγματευτεί την πώληση λίστας που περιελάμβανε στοιχεία ιδιωτών με καταθέσεις στην Ελβετία. Επειτα από καταγγελίες της Ενωσης Ελβετικών Τραπεζών και έρευνες της Γαλλικής Αστυνομίας αποκαλύφθηκε ότι ο Ελ Σιντιάκ και ο Φαλσιανί ήταν το ίδιο πρόσωπο. Μάλιστα στις 20 Δεκεμβρίου 2008 ο Φαλσιανί με έναν συνεργάτη του συνελήφθησαν στη Νότια Γαλλία, ανακρίθηκαν και σύντομα αφέθηκαν ελεύθεροι, ενώ η Ελβετία ασκούσε αφόρητες πιέσεις να εκδοθεί στη χώρα καθώς θεωρείτο ύποπτος για κλοπή δεδομένων. Λίγους μήνες μετά εκδόθηκε ένταλμα και ένας γάλλος εισαγγελέας εισέβαλε στο σπίτι του Φαλσιανί στη Νίκαια, όπου βρήκε τον φορητό υπολογιστή με τα στοιχεία των καταθετών. Παρότι οι ελβετοί απαίτησαν να τους στείλει τα δεδομένα χωρίς να κρατήσει αντίγραφο καθώς επρόκειτο για «προϊόν κλοπής», ο εισαγγελέας δεν «συμμορφώθηκε». Εκρινε πως τα στοιχεία αφορούσαν το δημόσιο συμφέρον της χώρας του, αλλά και όλων των χωρών που έχουν φορολογικές συμφωνίες με τη Γαλλία – αρκεί βέβαια να ενδιαφέρονταν να πάρουν τη λίστα. Ο Φαλσιανί δεν εκδόθηκε τότε στην Ελβετία ως υποδειγματικός γάλλος πολίτης που βοήθησε στην πάταξη της φοροδιαφυγής, ενέργεια που προκάλεσε έντονους τριγμούς στις σχέσεις των δύο χωρών. Το ίδιο σκηνικό διπλωματικής κρίσης άρχισε να στήνεται πριν από λίγο καιρό ανάμεσα στην Ελβετία και στην Ισπανία. Ο λόγος; Ο πρώην υπάλληλος της HSBC συνελήφθη στη Βαρκελώνη τον Ιούλιο, χωρίς όμως ακόμα να έχει ληφθεί απόφαση αν θα τον εκδώσουν στη Βέρνη.
Ο γάλλος εισαγγελέας, ο οποίος είχε δηλώσει το φθινόπωρο του 2010 στην εκπομπή Φάκελοι του Αλέξη Παπαχελά ότι έχουν εντοπιστεί 1.970 φυσικά πρόσωπα με ελληνικό ενδιαφέρον στα στοιχεία που κράτησε, δεν έκανε λάθος για το δημόσιο συμφέρον των ευρωπαϊκών κρατών που κρύβεται στη λίστα Φαλσιανί.  Σύμφωνα με πρόσφατο δημοσίευμα της «El Pais», η Ισπανία έλαβε τα στοιχεία που την αφορούσαν και εκτιμάται ότι από την αξιοποίησή τους ανέκτησε «χαμένους» φόρους 6 δισ. ευρώ. Αντίστοιχα, η Γαλλία 1,2 δισ. ευρώ -ενώ μάλιστα το ανώτατο δικαστήριο έχει απαγορεύσει την χρήση των στοιχείων- και η Ιταλία 570 εκατ. ευρώ.
Στην Ελλάδα η τρόικα απορρίπτει την εγγραφή κονδυλίων από την πάταξη της φοροδιαφυγής επειδή θεωρεί ότι δεν έχουν ληφθεί επαρκή μέτρα. «Θα μπορούσαμε και εδώ να κάνουμε αυτό που έκαναν στις άλλες χώρες, που έλαβαν τη λίστα Φαλσιανί: να χρησιμοποιηθούν ως κράχτες 10 – 20 ονόματα που έχουν διαπιστωμένα κρύψει εισοδήματα έτσι ώστε να προσέλθουν αυτοβούλως όσοι θέλουν ήσυχα να τακτοποιήσουν τις υποθέσεις τους», λέει στα «ΝΕΑ» άνθρωπος που χρόνια θήτευσε σε νευραλγική θέση φορολογικών διασταυρώσεων.

ΕΠΕΣΑΝ ΣΤΗΝ ΠΑΓΙΔΑ. Πιο επιθετική τακτική ακολούθησε η Γαλλία: ο τότε υπουργός Προϋπολογισμού Ερίκ Ουέρτ ανακοίνωσε ότι είχε στην κατοχή του κατάλογο με 3.000 ονόματα καταθετών στην Ελβετία, χωρίς να αποκαλύψει την προέλευση των δεδομένων. Παράλληλα, στον Τύπο ανακοινώνονται λίγα ονόματα που εμπλέκονταν σε σκάνδαλα όπως αυτό του οικονομικού συμβούλου της μεγαλομετόχου της L’Oreal, της κληρονόμου του οίκου Nina Ricci, καθώς και ενός συνεργάτη του πρώην υπουργού Εσωτερικών Σαρλ Πασκουά. Το κλίμα που δημιουργήθηκε μετά τις αποκαλύψεις σε συνδυασμό με τις ανακοινώσεις του υπουργού Ουέρτ θεωρείται ότι ώθησε 4.200 φορολογουμένους να παρουσιαστούν αυτοβούλως στις φορολογικές Αρχές για να τακτοποιήσουν τις υποθέσεις τους. Παράλληλα στην Ισπανία ενεπλάκη ο διευθύνων σύμβουλος της τράπεζας Santander Εμίλιο Μποτίν, ενώ στην Ιταλία διάσημοι σχεδιαστές μόδας όπως ο Βαλεντίνο.

ΧΡΟΝΟΒΟΡΑ. Ειδικοί στην Ελλάδα αναφέρουν ότι η επεξεργασία τέτοιου είδους στοιχείων  μπορεί να αποδειχθεί ιδιαίτερα χρονοβόρα. «Το πρόβλημα έγκειται κατά κύριο λόγο στους μηχανισμούς και τις μεθόδους που ακολουθούνται για τον έλεγχο των στοιχείων. Στην περίπτωση τέτοιων CD με δεδομένα τραπεζικών λογαριασμών, θα έπρεπε οι εγγραφές να περάσουν από κόσκινο μία προς μία», λέει πρώην στέλεχος του φοροελεγκτικού μηχανισμού και εκτιμά ότι η ικανότητα διασταυρώσεων τέτοιων «δύσκολων» δεδομένων στη χώρα μας δεν υπερβαίνει τις 10.000 εγγραφές ανά έτος. «Για να συγκεντρωθούν και να αναλυθούν τα στοιχεία ενός και μόνο Ελληνα με καταθέσεις στην Ελβετία μπορεί να χρειαστεί ένας μήνας και περισσότερο», αναφέρει ελεγκτής.
«ΤΑ ΝΕΑ» απηύθυναν σε νυν και πρώην στελέχη του ΣΔΟΕ ερώτημα σχετικά με τα εν λόγω δεδομένα και οι απαντήσεις περιέπλεξαν ακόμα περισσότερο την κατάσταση. «Επισήμως δεν υπάρχει κάποια ενημέρωση για οτιδήποτε σχετικό με την υπόθεση Φαλσιανί. Αν είχε σταλεί επισήμως το CD θα έπρεπε να υπάρχει και διαβιβαστικό», ανέφεραν πηγές από την υπηρεσία. «Ο,τι στοιχεία είχαμε με κλειδάριθμο τα χειρίστηκε η προηγούμενη διοίκηση του ΣΔΟΕ με τον οικονομικό εισαγγελέα», απάντησε πρώην στέλεχος του ΣΔΟΕ. Ωστόσο, αν πιστέψει κανείς το υψηλόβαθμο στέλεχος του υπουργείου Οικονομικών, τα στοιχεία Φαλσιανί με ελληνικό ενδιαφέρον βρίσκονται στη χώρα μας περισσότερο από 24 μήνες, κάτι που σημαίνει ότι θα μπορούσαν να έχουν ελεγχθεί αρκετοί από τη λίστα.

Νέα ελβετική συμφωνία φρενάρει τη χρήση τέτοιων CD
Η Ελβετία έχει χαρακτηρίσει τα CD με τα ονόματα καταθετών προϊόντα βιομηχανικής κατασκοπείας, ανέφερε ο υφυπουργός Οικονομικών
Γ. Μαυραγάνης, απαντώντας σε ερώτηση βουλευτών του ΣΥΡΙΖΑ για τις ενέργειες που έχουν γίνει από την πλευρά της κυβέρνησης σχετικά με την απόκτηση πληροφοριών για καταθέσεις Ελλήνων σε ελβετικές τράπεζες.
Στο πλαίσιο των νέων συμφωνιών που έχει υπογράψει η Ελβετία με την Αυστρία, τη Γερμανία (μένει να κυρωθεί από το γερμανικό Κοινοβούλιο) και τη Βρετανία, ιδιαίτερο ενδιαφέρον παρουσιάζει μία παράγραφος όπου γίνεται σαφές γιατί οι Ελβετοί δέχονται να φορολογήσουν με τόσο υψηλούς συντελεστές έως 41% τις αδήλωτες καταθέσεις στις τράπεζές τους διακινδυνεύοντας μια επικείμενη μαζική μετανάστευση κεφαλαίων. Σε όλες τις συμφωνίες μέχρι στιγμής επισημαίνεται ότι οι συμβαλλόμενοι δεσμεύονται «να μη χρησιμοποιούν στο μέλλον πληροφορίες από μέσα που περιέχουν κλεμμένα δεδομένα τα οποία έχουν εξαγοραστεί για να κινηθούν νομικές διαδικασίες κατά των ελβετικών τραπεζών ή των υπαλλήλων τους».
«Εδώ και χρόνια οι Ελβετοί έχουν θέσει σε όλους τους τόνους ότι θα σταματήσουν να συνεργάζονται και να συνδράμουν τις προσπάθειες για τη σύλληψη της φοροδιαφυγής, στην περίπτωση που αντιληφθούν ότι  γίνεται χρήση στοιχείων τα οποία δεν έχουν αποκτηθεί με νόμιμο τρόπο», αναφέρει πρώην υψηλόβαθμο στέλεχος του υπουργείου Οικονομικών.
Εξαίρεση φαίνεται να αποτελούν οι Γερμανοί: και έχουν προμηθευθεί κατ’ επανάληψη λίστες καταθετών, ανακτώντας φόρους ύψους σχεδόν 3 δισ. ευρώ τα τελευταία τέσσερα χρόνια και αμφισβητείται αν τελικά θα κυρώσουν τη συμφωνία φορολόγησης των ελβετικών καταθέσεων στο Κοινοβούλιό τους, καθώς τα κρατίδια της Γερμανίας απολαμβάνουν ιδιαίτερα υψηλά έσοδα από τα CD.