Εκρηξη φυτοπλαγκτού κάτω από τους αρκτικούς πάγους

Το φυτοπλαγκτόν είναι η βάση της θαλάσσιας τροφικής αλυσίδας και οι επιστήμονες πίστευαν πως στον Αρκτικό Ωκεανό σχηματίζεται μόνο κατά την καλοκαιρινή περίοδο, όταν οι πάγοι υποχωρούν. Μετά όμως την αποστολή που πραγματοποίησαν εκεί, διαπίστωσαν ότι οι ακτίνες του ήλιου μπορούν και διαπερνούν το στρώμα του πάγου που λεπταίνει εξαιτίας της κλιματικής αλλαγής και έτσι τροφοδοτούν τη διαδικασία σχηματισμού του φυτοπλαγκτού.

«Οποιος με ρωτούσε πριν από την αποστολή αν πιστεύουμε ότι θα βρούμε έκρηξη φυτοπλαγκτού κάτω από τους αρκτικούς πάγους, θα έλεγα πως κάτι τέτοιο είναι αδύνατο», ανέφερε ο Κέβιν Αρίγκο από το Πανεπιστήμιο του Στάνφορντ στην Καλιφόρνια.

Ο δρ Αρίγκο ήταν επικεφαλής της αποστολής με την ονομασία Icescape, η οποία χρηματοδοτήθηκε από τη NASA και πραγματοποιήθηκε τα καλοκαίρια του 2010 και του 2011 στις θάλασσες Μποφόρ και Τσούκτσι που βρίσκονται στα δυτικά και τα βόρεια της Αλάσκας.

Η αποστολή είχε σκοπό να μελετήσει τη βιολογία, την οικολογία και τη βιογεωχημεία των αρκτικών νερών. Για τις ανάγκες της έρευνας χρησιμοποιήθηκε ένα παγοθραυστικό πλοίο της Ακτοφυλακής των ΗΠΑ.

Οι ερευνητές, όταν επισκέφθηκαν τον περασμένο Ιούλιο τη θάλασσα Τσούκτσι, εντόπισαν ανάπτυξη του φυτοπλαγκτού σε μια έκταση μεγαλύτερη από 100 χιλιόμετρα κάτω από τους πάγους. Το φυτοπλαγκτόν είχε δημιουργηθεί εκεί και δεν μεταφέρθηκε από κάποιον άλλο ωκεανό, όπως έδειξε η μελέτη των ρευμάτων.

Ηταν μάλιστα αρκετά ενεργό και διπλασιαζόταν περισσότερο από μία φορά κάθε μέρα. Το γεγονός αυτό εξέπληξε τους ειδικούς επειδή στην ανοικτή θάλασσα το φυτοπλαγκτόν αναπτύσσεται και εξαπλώνεται με πιο βραδείς ρυθμούς, καθώς διπλασιάζεται μία φορά ανά τρεις μέρες περίπου.

Ο ρυθμός ανάπτυξης του φυτοπλαγκτού είναι από τους υψηλότερους που καταγράφηκαν ποτέ σε νερά των πόλων της Γης και, σύμφωνα με τους ειδικούς, η παραγωγή του κάτω από τους αρκτικούς πάγους μπορεί να είναι δέκα φορές μεγαλύτερη απ’ ό,τι στον ανοικτό ωκεανό.

Παλαιότερα οι ερευνητές θεωρούσαν ότι η παγοκάλυψη στον αρκτικό ωκεανό παρεμπόδιζε μεγάλο μέρος της ηλιακής ακτινοβολίας να φθάσει στο νερό, με αποτέλεσμα να μην ευνοείται η ανάπτυξη των πλαγκτονικών μονοκύτταρων οργανισμών.

Το δεδομένο αυτό ανατράπηκε όμως τις τελευταίες δεκαετίες όταν καινούργιος, λεπτότερος πάγος αντικατέστησε τον παλαιότερο και άρχισε να λειτουργεί ως παράθυρο της ηλιακής ακτινοβολίας προς τον ωκεανό.

Οι ερευνητές δεν γνωρίζουν εδώ και πόσο καιρό συμβαίνει αυτό το φαινόμενο στον Αρκτικό Ωκεανό, ούτε και τι επιπτώσεις μπορεί να έχει στο οικοσύστημα. Σίγουρα η παραγωγή του φυτοπλαγκτού θα επεκταθεί αν συνεχιστεί η μείωση του πάχους των πάγων. Η επιβίωση ορισμένων μεταναστευτικών ειδών όπως οι φάλαινες και τα πουλιά στηρίζεται στο φυτοπλαγκτόν. Τα είδη αυτά τρέφονται είτε με μικρότερα ζώα που τρώνε το φυτοπλαγκτόν είτε με τους ίδιους τους μονοκύτταρους οργανισμούς.