«Κλειδί» ένα σύμφωνο για την ανάπτυξη και οι σωστές συμμαχίες

Η γαλλογερμανική φιλία είναι μια διπλωματική έννοια που γεννήθηκε μετά τον Β’ Παγκόσμιο Πόλεμο, ο οποίος ήταν ο τρίτος πόλεμος σε λιγότερο από έναν αιώνα μεταξύ των δύο χωρών. Οι δύο πλευρές κατέβαλαν προσπάθειες εξομάλυνσης των σχέσεων προκειμένου να αποφευχθεί ένας νέος πόλεμος και να τεθεί τέλος στον ρεβανσισμό. Το 1963 ο γάλλος πρόεδρος Σαρλ ντε Γκολ και ο γερμανός καγκελάριος Κόνραντ Αντενάουερ υπέγραψαν τη συνθήκη των Ηλυσίων σε μια προσπάθεια η συνεργασία των δύο χωρών να γίνει μέρος της ζωής των πολιτών τους. Πολλές πόλεις, σχολεία, περιφέρειες και πανεπιστήμια αδελφοποιήθηκαν και από τη χρονιά εκείνη η OFAJ, η γαλλογερμανική νεολαία προσέφερε σε εκατομμύρια νεαρούς πολίτες και από τις δύο χώρες την ευκαιρία να πάρουν μέρος σε ανταλλαγές. Εκτοτε Γαλλία και Γερμανία προώθησαν την ιδέα της ευρωπαϊκής ολοκλήρωσης. Μεταξύ των σχεδίων που υλοποιήθηκαν ήταν η γαλλογερμανική ταξιαρχία του Eurocorps με έδρα τη Γερμανία, η δημιουργία του γαλλογερμανικού τηλεοπτικού σταθμού Arte και η προετοιμασία ενός κοινού βιβλίου Ιστορίας.

Η συνεργασία εντάθηκε καθώς περνούσαν τα χρόνια και μάλιστα ορισμένοι πολιτικοί και από τις δύο πλευρές πρότειναν τη δημιουργία συνομοσπονδίας. Η πρόταση διατυπώθηκε το 1994 από τον Βόλφγκανγκ Σόιμπλε, σημερινό υπουργό Οικονομικών και τότε επικεφαλής των Χριστιανοδημοκρατών στο Κοινοβούλιο και από τον επίσης Γερμανό Καρλ Λάμερς ο οποίος τότε εξελέγη για πρώτη φορά στην Μπούτενσταγκ. Δύο χρόνια νωρίτερα ο γάλλος πρόεδρος Φρανσουά Μιτεράν και ο γερμανός καγκελάριος Χέλμουτ Κολ είχαν πρωτοστατήσει στην υπογραφή της Συνθήκης του Μάαστριχτ. Ακολούθησε η υιοθέτηση του ευρώ και η στενή συνεργασία Μέρκελ – Σαρκοζί, παρ’ ότι όπως περιέγραψαν επανειλημμένα σύμβουλοί τους δεν συμπάθησαν ποτέ ο ένας τον άλλον πραγματικά.

Τώρα, με τον Φρανσουά Ολάντ τα πράγματα μπορούν να αλλάξουν, σε προσωπικό επίπεδο τουλάχιστον. Βέβαια ως υποψήφιος ο Σοσιαλιστής ηγέτης βρήκε τις πόρτες πολλών ευρωπαίων ηγετών κλειστές. Επισκέφθηκε το Λονδίνο αλλά ο Πρωθυπουργός Κάμερον δεν τον δέχθηκε, στην Ιταλία ο Μάριο Μόντι δεν βρήκε χρόνο να τον συναντήσει ενώ η Ανγκελα Μέρκελ όχι μόνο δεν τον συνάντησε στο Βερολίνο αλλά υποστήριξε ανοιχτά τον αντίπαλό του. Ολα αυτά όμως έχουν μείνει πλέον πίσω. Ισα ίσα η γαλλική «Φιγκαρό» αναφέρει πως οι δύο ηγέτες έχουν κοινά σημεία. «Η μοναδική καλή έκπληξη, όταν η Μέρκελ υποδεχθεί τον Ολάντ στο Βερολίνο, μπορεί να είναι ότι θα συναντηθούν δύο ηγέτες οι οποίοι έχουν δείξει φυσιολογικές και ταπεινές προσωπικότητες». Αυτός ο προσωπικός δεσμός, συνεχίζει η γαλλική εφημερίδα είναι επί δεκαετίες τα θεμέλια μιας σχέσης που επιτρέπει σε Παρίσι και Βερολίνο να ξεπεράσουν τις διαφορές τους. «Εάν ο Ολάντ και η Μέρκελ ξεκινήσουν τη σχέση τους καλά, τα πάντα είναι πιθανά».

Είναι αλήθεια, όμως, ότι η ανάπτυξη έχει έλθει στο προσκήνιο σε όλες τις ευρωπαϊκές πρωτεύουσες μια και τα αποτελέσματα του διδύμου «Μερκοζί» κρίνονται αξιοθρήνητα: ένας Ισπανός στους τέσσερις είναι άνεργος, η Ιταλία βυθίζεται εκ νέου στην ύφεση (-1,2% φέτος), ενώ ακόμη και η Ολλανδία δυσκολεύεται να συγκροτήσει μια πλειοψηφία για να ψηφίσει τα μέτρα λιτότητας. Οσο για το ένα τρισεκατομμύριο ευρώ που έριξε η Ευρωπαϊκή Κεντρική Τράπεζα στο τραπεζικό σύστημα, δύσκολα τα βρίσκει κανείς στην πραγματική οικονομία. Ο κίνδυνος να χρεοκοπήσει το ισπανικό κράτος ή οι μεγαλύτερες ιβηρικές τράπεζες είναι ορατός. Ο πρώτος που έκρουσε τον κώδωνα του κινδύνου ήταν ο Μάριο Ντράγκι. «Εχουμε ένα δημοσιονομικό σύμφωνο», είπε ο διοικητής της ΕΚΤ στο Ευρωκοινοβούλιο. «Πρέπει να δημιουργήσουμε κι ένα σύμφωνο για την ανάπτυξη». Ανάλογες δηλώσεις έκανε και η Ανγκελα Μέρκελ.

«Αυτό που λείπει από την Ευρώπη», έγραψε το γαλλικό περιοδικό «Μαριάν», «δεν είναι ιδέες, αλλά η βούληση να δαπανηθεί δημόσιο χρήμα για την ανάπτυξη. Το υπόμνημα του Ολάντ παραπέμπει περισσότερο στη ρεαλπολιτίκ παρά σε μια επανάσταση στην οικονομική πολιτική. Το συντηρητικό τείχος είναι ακόμη ισχυρό. Οι 24 από τις 27 χώρες της ΕΕ εξακολουθούν να κυβερνώνται από Συντηρητικούς, οι οποίοι είναι πάντα στρατευμένοι πίσω από την κυρίαρχη πολιτική: περισσότερος ανταγωνισμός, περισσότερη φιλελευθεροποίηση, ειδικά στην αγορά εργασίας, όχι στη διάθεση δημοσίου χρήματος. Ο Ολάντ πρέπει λοιπόν να βρει συμμάχους στη Δεξιά. Ολες οι χώρες του Νότου, από την Ελλάδα έως την Πορτογαλία, αλλά και του Βορρά, όπως η Ολλανδία, ενδιαφέρονται να συνομιλήσουν με τη Γαλλία προκειμένου να χαλαρώσει το φορτίο που τους έχει επιβάλει η Γερμανία. Ο Μάριο Μόντι, για παράδειγμα, έχει ταχθεί στο παρελθόν υπέρ μιας διαφορετικής ερμηνείας της Συνθήκης του Μάαστριχτ, ώστε οι δαπάνες για επενδύσεις να μην περιλαμβάνονται στον υπολογισμό των ελλειμμάτων. Ο ίδιος Μόντι βέβαια, σύμφωνα με τη «Ρεπούμπλικα», εργάζεται για την αντικατάσταση του παραδοσιακού γαλλογερμανικού διδύμου από μια συνεργασία Βερολίνου – Ρώμης.