Μέσα από έναν δυτικό φακό

Οι φωτογραφίες και τα βίντεο από τις τελευταίες στιγμές του Μουαμάρ Καντάφι είναι αφόρητα. Ο εξευτελισμός, η κακοποίηση και το λιντσάρισμα ενός ανθρώπου – όποιος κι αν είναι αυτός, όσα εγκλήματα κι αν έχει διαπράξει – είναι πράξεις καταδικαστέες, παραπέμπουν σε άλλες εποχές και γεννούν μαύρες σκέψεις για το μέλλον. Πολλοί λίβυοι μαχητές εκφράζουν ανοιχτά τον αποτροπιασμό τους γι’ αυτούς που καταστρέφουν με τον τρόπο αυτόν την επανάστασή τους. Ανάλογες σκέψεις κάνουν και οι δυτικοί πολίτες, είτε έχουν ασπαστεί είτε όχι τη θεωρία της σύγκρουσης των πολιτισμών.

Υπάρχει όμως ένα ερώτημα που αφορά ένα υποσύνολο των τελευταίων, και συγκεκριμένα εκείνους που αντιμετώπισαν από την αρχή τους λίβυους επαναστάτες ως αιμοβόρα πιόνια της ιμπεριαλιστικής Δύσης. Το θέτει ένας άραβας αναλυτής με το ψευδώνυμο Αμπουμπάκρ στην ακτιβιστική ιστοσελίδα Kabobfest: όλοι αυτοί που με αφορμή την εκτέλεση του Καντάφι ενδιαφέρθηκαν ξαφνικά για τη διεθνή νομοθεσία πού βρίσκονταν τα 42 χρόνια του τρόμου; Πού βρίσκονταν όταν ο Καντάφι διέταξε τον φόνο άνω των 1.000 πολιτικών κρατουμένων στο Αμπού Σαλίμ; Γιατί δεν αντέδρασαν όταν λίβυοι φοιτητές απαγχονίστηκαν σε ζωντανή μετάδοση από την κρατική τηλεόραση επειδή τόλμησαν να πουν τη γνώμη τους; Γιατί δεν διαμαρτυρήθηκαν όταν λίβυοι διαφωνούντες δολοφονούνταν στο εξωτερικό από πράκτορες του Καντάφι;

Οσοι παρομοιάζουν τους νέους ηγέτες της Λιβύης με τον ίδιο τον τύραννο – επισημαίνει ο Αμπουμπάκρ – δεν έχουν καταλάβει τίποτα από την οδυνηρή ιστορία των σαράντα τελευταίων χρόνων. Το κοινό σημείο των αντιιμπεριαλιστών και των δεξιών εθνικιστών είναι ότι βλέπουν όλα όσα συμβαίνουν στον μη δυτικό κόσμο μέσα από έναν δυτικό φακό. Οσοι καταδίκασαν τον πόλεμο κατά του Καντάφι είδαν όλη τη σύγκρουση μέσα από το πρίσμα της νατοϊκής επέμβασης, αγνοώντας τα πραγματικά προβλήματα του λιβυκού λαού. Είναι βαθύτατα προσβλητικό απέναντι στη μνήμη των δεκάδων χιλιάδων θυμάτων του καθεστώτος Καντάφι να αντιμετωπίζεται όλη αυτή η ιστορία ως μια συνωμοσία για να αρπάξουν οι ξένοι τα πετρέλαια του «υπερήφανου παναφρικανιστή». Οσο περίεργο κι αν φαίνεται σ’ εκείνους που βλέπουν τον κόσμο με δυτικά μάτια, οι άνθρωποι της «Ανατολής» ονειρεύονται να απαλλαγούν από τους δικούς τους δικτάτορες. Και, ναι, μερικοί μπορεί να προτιμούν τον καπιταλισμό από τις περιπέτειες ενός παράφρονα που έχει εμμονή με το πράσινο χρώμα…

Οι νεαροί που συνέλαβαν τον Καντάφι είναι πιθανότατα οι ίδιοι που αντιμετώπισαν τις σφαίρες της Τζαμαχιρία όταν προσπάθησαν τον περασμένο Φεβρουάριο να διαδηλώσουν, άοπλοι, στους δρόμους της Τρίπολης, της Βεγγάζης, της Μισράτα και άλλων πόλεων. Είδαν φίλους τους να εκτελούνται με τον πιο βίαιο τρόπο, όπως εκτελέστηκαν εν ψυχρώ οι στρατιώτες που αρνήθηκαν να στραφούν εναντίον διαδηλωτών. Δικαιολογούν όλα αυτά το λιντσάρισμα του Καντάφι; Οχι βέβαια. Επιτρέπουν όμως μια σφαιρικότερη και ψυχραιμότερη αντίληψη της κατάστασης. Μια χούφτα φανατικών δεν μπορεί να αμαυρώσει τον αγώνα ενός ολόκληρου λαού.