«Πουλήστε με ρήτρα βελτίωσης»

Η Τρόιχαντ μπήκε πλέον στο λεξιλόγιό μας. Ηταν το ίδρυμα που διαχειρίστηκε την ιδιωτικοποίηση των κρατικών επιχειρήσεων και της κρατικής περιουσίας της Γερμανικής Λαοκρατικής Δημοκρατίας με την ενοποίηση της Γερμανίας το 1990. Η μοναδική αυτή ιστορική εμπειρία προτείνεται τώρα ως μοντέλο και για τις ιδιωτικοποιήσεις στην Ελλάδα.

«Η Ελλάδα θα έπρεπε να έχει αρχίσει τις ιδιωτικοποιήσεις ήδη πριν από δύο χρόνια. Τώρα υπάρχει η πίεση, αλλά οι κινήσεις υπό πίεση δεν είναι κινήσεις σύνεσης. Ο,τι είναι σημαντικό πολιτικά δεν είναι οπωσδήποτε και συνετό οικονομικά. Και αντιστρόφως» λέει στα «ΝΕΑ» ο καθηγητής Ούλριχ Μπλουμ, πρόεδρος του Ινστιτούτου Οικονομικών Ερευνών Χάλε (IWH) που ιδρύθηκε το 1992, με ιδιαίτερο ερευνητικό βάρος στον μετασχηματισμό της ανατολικογερμανικής οικονομίας. Ο καθηγητής Μπλουμ μιλά λοιπόν μετά λόγου γνώσεως, όταν αναφέρεται στην Τρόιχαντ και την εμπειρία της Ανατολικής Γερμανίας. Για την περίπτωση της Ελλάδας πιστεύει ότι η Τρόιχαντ είναι «φύλλο συκής για ικανοποιηθεί η Ε.Ε.». Ο ίδιος θεωρεί ότι «πολύ σημαντικότερο από μία Τρόιχαντ είναι να διαμορφωθεί ευνοϊκό πλαίσιο για ιδιωτικοποιήσεις και επενδύσεις. Αν αυτό γίνει με Τρόιχαντ ή όχι, είναι ζήτημα οργάνωσης» λέει ο πρόεδρος του IWH.

Σε επίπεδο πρακτικής εφαρμογής του μοντέλου, ο Ούλριχ Μπλουμ έχει συγκεκριμένη συνταγή. «Είναι πολύ σημαντικό να τεθεί το ίδρυμα υπό την αιγίδα του υπουργείου Οικονομικών και όχι του υπουργείου Οικονομίας» τονίζει, επισημαίνοντας ότι το υπουργείο Οικονομίας (δηλαδή το υπουργείο Ανάπτυξης) λόγω των σχέσεων με τους παράγοντες της ιδιωτικής οικονομίας είναι ευάλωτο και σε πιέσεις. Ετσι έγινε με τη γερμανική Τρόιχαντ, «γιατί ήθελαν τότε να κρατήσουν μακριά από το υπουργείο Οικονομίας την τεράστια πολιτική πίεση που αναπτύσσεται σε περιπτώσεις ιδιωτικοποιήσεων».

Για την Ελλάδα «οι ιδιωτικοποιήσεις πρέπει να είναι μια μεσοπρόθεσμη προοπτική, όχι βραχυπρόθεσμη. Δεν έχει κανένα νόημα να ξεπουλάς τα “ασημικά” του κράτους σε τιμή κάτω από τα επίπεδα της αγοράς, μόνο και μόνο επειδή η πίεση για πώληση είναι μεγάλη» λέει ο Ούλριχ Μπλουμ. Επικαλείται το παράδειγμα της Ανατολικής Γερμανίας όπου η πώληση τεράστιων εκτάσεων γης οδήγησε τελικά σε πτώση των τιμών ακινήτων και στη Δυτική Γερμανία. «Εχουμε μια αγορά που αντιδρά. Οταν πουλάς κρατικές παραθεριστικές εκτάσεις π.χ. μειώνεται η αξία και των υπολοίπων, οι τράπεζες έχουν πρόβλημα να καλύψουν τις πιστώσεις και πρέπει να πουληθούν ξανά. Ετσι μπαίνεις σε τροχιά αποπληθωρισμού. Και αυτό πρέπει να αποφευχθεί».

Και πώς μπορούν να ξεπεραστούν οι αρνητικές επιπτώσεις της πίεσης για ιδιωτικοποιήσεις, που στην περίπτωση της Ελλάδας είναι μεγάλες; «Κάνεις αυτό που έκανε η Τρόιχαντ. Πουλάς με ρήτρα βελτίωσης. Π.χ. πουλάμε μια επιχείρηση για 10 εκατ. ευρώ αλλά αν στα επόμενα δέκα χρόνια η επιχείρηση είναι σε πολύ καλύτερη θέση από ό,τι υπολογίζουμε σήμερα η τιμή επαναδιαπραγματεύεται. Ετσι μπορείς να πουλήσεις γρήγορα αλλά να διασφαλίζεσαι μέσω της ρήτρας βελτίωσης». Η βασική αυτή ιδέα μπορεί να προσαρμοστεί και να μορφοποιηθεί ανάλογα με τις ανάγκες.

Συμπληρωματικά, λέει ο πρόεδρος του IWH, θα μπορούσαν να εφαρμοστούν και μεικτά μοντέλα με τη συμμετοχή κράτους, ιδιωτών και συνδικάτου των εργαζομένων της επιχείρησης, οι οποίοι αποκτώντας μετοχές της θα έχουν ένα σημαντικό αντικίνητρο για απεργίες.

Η εμπειρία πάντως δείχνει πως στις ιδιωτικοποιήσεις χρειάζεσαι επενδυτές με υψηλή τεχνογνωσία και μεγάλη αποτελεσματικότητα. «Ο δημόσιος τομέας όχι μόνο καλύπτει μεγάλο εύρος δραστηριοτήτων, αλλά έχει υπεράριθμο προσωπικό με συγκριτικά υψηλές αμοιβές. Χρειάζεται εξυγίανση με τη δημιουργία ευνοϊκού πλαισίου προϋποθέσεων. Η Ελλάδα πρέπει να αλλάξει νόμους, να ελαστικοποιήσει το εργασιακό καθεστώτος κ.λπ. Ενας επενδυτής θα επενδύσει μόνον όταν το πλαίσιο είναι ελκυστικό».