«Η μυστική γνώση» στην πυρά

Ο ένας είναι δημοσιογράφος, ένα αιρετικό πνεύμα, που τραυμάτισε ανεπανόρθωτα το αριστερό του προφίλ όταν τάχθηκε στο πλευρό των «Γερακιών» της κυβέρνησης Μπους υπέρ της αμερικανικής επέμβασης στο Ιράκ. Ο άλλος είναι ένας θεατρικός συγγραφέας, ένας ευφυής ανατόμος της αμερικανικής κοινωνίας, που αιφνιδίασε πολλούς όταν συστήθηκε ως «συντηρητικός τελευταίας κοπής». Ξάφνιασε – και απογοήτευσε – ακόμη περισσότερους όταν στο τελευταίο του βιβλίο, «Η μυστική γνώση: περί της αποσύνθεσης της αμερικανικής κουλτούρας» (Εκδ. Sentinel), μοιάζει να αναζητά τη χαμένη τιμή της χώρας του στο πρόσωπο της Σάρα Πέιλιν. Αυτή η απρόσμενη, σχεδόν ανεξέλεγκτη στροφή του συγγραφέα Ντέιβιντ Μάμετ έκανε τον δημοσιογράφο Κρίστοφερ Χίτσενς να γράψει ένα κείμενο στους «Νιου Γιορκ Τάιμς», αιχμηρό, ευθύ και – κυρίως – οργισμένο. Η αρχή προϊδεάζει γι’ αυτό που θα ακολουθήσει: «Αυτό είναι ένα βιβλίο που σε εκνευρίζει, γραμμένο από εκείνο το είδος των ανθρώπων που θεωρεί, πλήρως ικανοποιημένο με τον εαυτό του, ότι όταν χάνει την πίστη βρίσκει ipso facto τη λογική. Για να πειστείτε από τη “Μυστική γνώση”, πρέπει να είστε έτοιμοι να δεχθείτε φράσεις όπως αυτή: “Η ξέφρενη επιθετικότητα της Αριστεράς απέναντι στη Σάρα Πέιλιν δεν οφείλεται στο γεγονός ότι είναι γυναίκα ή ότι είναι δεξιά, αλλά στο γεγονός ότι είναι προλετάρια”. Ή αυτή: “Η Αμερική είναι μια χριστιανική χώρα, το Σύνταγμά της είναι το απόσταγμα της σοφίας και της εμπειρίας χριστιανών στα χνάρια μιας παράδοσης κωδικοποιημένης στη Βίβλο”».

Ο Κρίστοφερ Χίτσενς ανακαλύπτει έκπληκτος στο βιβλίο του Ντέιβιντ Μάμετ ότι το 1973 είναι η χρονιά που οι Ηνωμένες Πολιτείες «κέρδισαν» τον πόλεμο του Βιετνάμ και ότι «ο Καρλ Μαρξ δεν εργάστηκε ούτε μία μέρα στη ζωή του». Και εξεγείρεται: «Το να λες ότι ο Μπέρτραντ Ράσελ, δημιουργός μίας από τις πρώτες αναφορές από τη Μόσχα που ανέλυαν και επέκριναν οξύτατα τον Λένιν, ήταν ένας χρήσιμος ηλίθιος και μωρόπιστος α λα Τζέιν Φόντα, δεν είναι άγνοια, είναι κάτι χειρότερο». Ο Χίτσενς διάβασε ένα «προπαγανδιστικό» βιβλίο, περισσότερο βαρετό παρά εκνευριστικό, όταν ο συγγραφέας του υποχρεώνει τον αναγνώστη να διαβάσει ότι οι Ισραηλινοί θέλουν να ζήσουν ειρηνικά στο εσωτερικό των συνόρων τους, αντίθετα με τους Αραβες που θα ήθελαν να τους σκοτώσουν όλους. «Ο καθένας μπορεί να πιστεύει ό,τι θέλει για την αραβοϊσραηλινή σύγκρουση, αλλά ο ισχυρισμός του Μάμετ (τον επαναλαμβάνει δύο φορές) εξουδετερώνει κάθε ανάγκη για να τον αναλύσεις ή ακόμη και να τον συζητήσεις», γράφει ο Χίτσενς κι έπειτα κάνει μια στάση στην άποψη του συγγραφέα για την κλιματική αλλαγή: «Με αυτά τα δεδομένα, μάλλον δεν θα σας προκαλέσει καμία έκπληξη το γεγονός ότι ο Μάμετ θεωρεί την υπερθέρμανση του πλανήτη έναν ψεύτικο συναγερμό, ενώ απαιτεί να του εξηγήσει κάποιος “βάσει ποιας μαγικής διαδικασίας” τα αυτοκόλλητα στα παρμπρίζ των αυτοκινήτων μπορούν να “σώσουν τις φάλαινες και να απελευθερώσουν το Θιβέτ”».

Ο Ντέιβιντ Μάμετ δίνει μια εξήγηση για τον τίτλο που επέλεξε στον πρόλογο και ξανά στην τελευταία σελίδα του βιβλίου του, την οποία ο Κρίστοφερ Χίτσενς ομολογεί ότι δυσκολεύεται να κατανοήσει. Ενδεχομένως, όμως, η πιο δυσάρεστη έκπληξη βρίσκεται στις ευχαριστίες. Ο Μάμετ περιλαμβάνει στα πρόσωπα που ευγνωμονεί για τη βοήθειά τους και τον Γκλεν Μπεκ, το δημοσιογραφικό αστέρι της πιο φανατικής και μισαλλόδοξης Δεξιάς που εξαπολύει μύδρους κατά δικαίων και αδίκων από τη συχνότητα του Fox News. Κι όμως. Ο Μάμετ αισθάνεται να χρωστάει σε αυτόν τον άνθρωπο τη λύτρωσή του από «τον συγκεχυμένο και θλιβερό πατερναλισμό του φιλελεύθερου ραδιοφώνου…».