Οι άλλοι πρωταγωνιστές «Ευτυχώς, ακόμα ζω στην Ελλάδα»

Θα σας μιλήσω ειλικρινά. Η σχέση μαζί της ήταν πάντα παράξενη. Ξέρω ότι θα βρεθούν πολλοί που θα πουν ότι ποτέ δεν την πρόσεξαν, ποτέ δεν την ήθελαν, ποτέ δεν την προτίμησαν. Για μένα δεν ήταν έτσι. Στην αρχή, ήμουν σχεδόν γοητευμένος από την ύπαρξή της. Θυμάμαι, στα πρώτα μου ταξίδια στο εξωτερικό τη δεκαετία του ΄80, είχα εντυπωσιαστεί από τα χρώματα και την ποιότητά της. Αυτό που, τέλος πάντων, μπορεί να ορίσει κανείς ως ποιότητα σε μια πλαστική σακούλα. Μαθημένος μέχρι τότε στις μουντές σακούλες των Αθηνών, νόμιζα ότι είχα ανακαλύψει το πιο μοντέρνο αξεσουάρ. Πολλές απ΄ αυτές τις κουβάλησα πίσω στην Αθήνα. Τις έκανα συσκευασία δώρου, τις έσερνα στο γραφείο. Μία μάλιστα την είχα κρατήσει, μπορεί και μια δεκαετία.
Μου την είχαν δώσει σε ένα παζάρι στην Άγκυρα, η άτεχνη βεζιροπούλα είχε ξεθωριάσει και μόνο το φέσι της φαινόταν, εγώ όμως επέμενα να την κρατώ.
Ηπρώτη σοβαρή κρίση συνέβη ένα καλοκαίρι σε μιαν απομακρυσμένη παραλία. Βράδιαζε, οι λιγοστοί επισκέπτες έφευγαν και εγώ έπαιζα με την άμμο. Μια μεγάλη μαύρη σακούλα, από χοντρό πλαστικό, διέκοψε τη δακτυλική μου περιπλάνηση. Κάποτε θα κουβαλούσε μια ομπρέλα ή τα βατραχοπέδιλα της οικογένειας, ίσως τα φαγητά μιας παρέας κατασκηνωτών και τώρα βρισκόταν θαμμένη πέντε εκατοστά κάτω από τη μούρη μου. Από εκείνη την ημέρα η σχέση μας κλονίσθηκε. Η ανθεκτικότητά της, που μέχρι τότε νόμιζα ότι ήταν το μεγάλο της προσόν, ήταν και το μεγάλο της μειονέκτημα. Μετά, την είδα να καίγεται. Στην παλιά χωματερή, στα Άνω Λιόσια, σε μικρούς λόφους που σκόρπαγαν μαύρους καπνούς, που σου έκαιγαν τον λαιμό. Η τελειωτική ρήξη ήρθε μιαν άνοιξη- ή μήπως ήταν καλοκαίρι και δεν θυμάμαι; Ήλιος πάντως, με ένα ελαφρύ αεράκι, σε ένα ξωκκλήσι. Βάπτιση ή κάτι τέτοιο. Τα θυμάρια στην πλαγιά γυάλιζαν και, εάν πρόσεχες, γυάλιζαν λίγο παράξενα. Πήδησα στην ασβεστωμένη μάντρα και άρχισα να «κυνηγώ» τη γυαλάδα που τελικά ήταν κορδέλες και κομφετί πλαστικού! Στην κορυφή, οι κορδέλες είχαν γίνει σακούλες ολόκληρες και είχαν στεφανώσει θυμάρια, χαρουπιές και θάμνους. Η πίσω πλευρά του λόφου ήταν ένας εφιάλτης. Σακούλες, λάστιχα, σακούλες, καναπέδες, σακούλες, πλυντήρια, σακούλες, τελάρα. Στεκόμουν πάνω από την παράνομη χωματερή του νησιού. Έξι χιλιόμετρα από την παραλία, τρία από την πόλη και τριακόσια βήματα από τους Αγίους, μήπως και συγχωρεθούν οι αμαρτίες τους.

Αυτές τις μέρες, δεκαέξι για να ακριβολογούμε, οι σακούλες που γνώρισα ήρθαν ξανά στο μυαλό μου. Είναι άλλωστε παντού. Στο σπίτι, στο σινεμά, στον φούρνο, στο πάρκο, στο φαρμακείο, στο καφέ, στο γραφείο. Στην αρχή αφράτες, τώρα λειωμένες. Παντού το ίδιο ρεκόρ. Παντού; Τυχαία, χθες, πήρα τον δρόμο προς τη Ραφήνα, που παίρνει κάθε μέρα ο Πρωθυπουργός.

«Κάθε Έλληνας παράγει την ημέρα 1,3 κιλά σκουπίδια. Οι Αθηναίοι δηλαδή παράγουν ημερησίως 6.500 τόνους σκουπιδιών και δεν υπολογίζω τους χιλιάδες τόνους βιομηχανικών και νοσοκομειακών αποβλήτων»

Πουθενά σκουπίδια. Και μετά περιπλανήθηκα στη γειτονιά του. Ραφήνα, Νέα Μάκρη, Μαραθώνας. Λες και η απεργία αφορούσε μιαν άλλη χώρα. Το βράδυ ξαναγύρισα «απέναντι» από τις σακούλες μου και τις άσχημες μυρωδιές τους.

Και σήμερα εδώ; Και εδώ να μην είμαι, θα είμαι δίπλα σου, στη χωματερή. Δε θα αλλάξει τίποτα, απλώς δεν θα με βλέπεις.

Τι έχεις μέσα σου,θα μου πεις; Όλες περίπου τα ίδια έχουμε. Αποφάγια από το τραπέζι και το ψυγείο, περίπου στο 40% του βάρους μου. 25% χαρτί, 20% πλαστικό. Λίγο γυαλί, ελάχιστα μέταλλα, κάνα κομμάτι ξύλο, αποτσίγαρα.

Και όλα αυτά κάνουν τα 5 εκατ.τόνους οικιακών απορριμμάτων που παράγουμε; Ναι, αν μας προσθέσεις και βάλεις μαζί και τα ογκώδη αντικείμενα που πετάνε οι Έλληνες, μπορείς να καλύψεις την Εθνική Οδό από το Ναύπλιο ώς την Αλεξανδρούπολη με ένα στρέμμα απορριμμάτων ύψους ενός μέτρου. Πάντα τόσα πολλά ήταν; Όχι, κάποτε καλύπταμε την Εθνική μόνο από την Αθήνα ώς τη Θεσσαλονίκη, αλλά τα τελευταία 10 χρόνια είχατε μιαν αύξηση των σκουπιδιών σας κατά 40%!

Έχεις εξήγηση,γιατί αυξήθηκαν τόσο πολύ τα σκουπίδια μας τα τελευταία χρόνια; Υπερκατανάλωση, φίλε. Υπερκατανάλωση. «Αγοράζω, άρα υπάρχω». Πηγαίνετε στο σούπερ μάρκετ για 2 γιαούρτια και αγοράζετε την οικονομική δήθεν συσκευασία των 4. Όταν λήγουν, τα πετάτε. Σκέψου ότι από τα 50 ευρώ που θα δώσει μια νοικοκυρά στη Λαϊκή, τα 15 θα καταλήξουν αφάγωτα στα σκουπίδια.

Όσο πιο πλούσιος είναι κανείς,τόσο πιο πολλά σκουπίδια παράγει;

Και ναι και όχι. Οι πλούσιοι καταναλώνουν περισσότερο, αλλά στα βόρεια προάστια ανακυκλώνουν κατά κανόνα περισσότερο απ΄ ό,τι στα Δυτικά. Κάθε Έλληνας παράγει την ημέρα 1,3 κιλά σκουπίδια. Οι Αθηναίοι δηλαδή παράγουν ημερησίως 6.500 τόνους σκουπιδιών και δεν υπολογίζω τους χιλιάδες τόνους βιομηχανικών και νοσοκομειακών αποβλήτων. Και όλοι μαζί ανακυκλώνουμε λίγο; Βέβαια. Μόνο το 8%, ενώ στην Ολλανδία ανακυκλώνουν το 65%. Και άκουσε κι αυτό: ενώ εδώ το υπόλοιπο 92% καταλήγει στους ΧΥΤΑ, στην Ολλανδία «θάβεται» μόνο το 3%. Τα υπόλοιπα σκουπίδια αξιοποιούνται, παράγουν, ας πούμε, ενέργεια.

Επειδή δεν είμαι καλός στα ποσοτικά,να μιλήσουμε μόνο για σένα;Πόσο ζυγίζεις; Εσύ πόσο με κάνεις; Αστειεύομαι, ένα κιλό. Τα 400 γραμμάρια, όπως σου είπα, είναι αποφάγια από την κουζίνα. Εάν αυτός που με είχε στο σπίτι του είχε έναν κάδο κομποστοποίησης, θα μπορούσαν τα περισσότερα από αυτά να γίνουν λίπασμα για τα λουλούδια του.

Είναι τόσο απλή η κομποστοποίηση,όσο την περιγράφεις;

Μα δεν είναι τίποτα. Ένας κάδος είναι που βάζεις μέσα φλούδια, μαρούλια, ντομάτες, φρούτα που χαλάνε και έπειτα από λίγους μήνες στο μπαλκόνι ή στον κήπο έχεις το καλύτερο λίπασμα. Έτσι, ο καθένας από εσάς θα πετούσε τουλάχιστον κατά 1/3 λιγότερα σκουπίδια. Και δεν μιλώ για τα χαρτιά, τις συσκευασίες των απορρυπαντικών, τα τενεκεδάκια, τα γυαλιά, γιατί ελπίζω ότι όλοι πλέον έχουν καταλάβει πως αυτά μπορούν να πάνε στους ειδικούς μπλε κάδους και να ανακυκλωθούν.

Μίλησέ μου λίγο για τους Χώρους Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων,στους οποίους άλλωστε θα καταλήξεις.

Μη βάζεις στοίχημα. Γιατί στην Ελλάδα έχετε λίγους ΧΥΤΑ και περισσότερες από 1.500 παράνομες και ανεξέλεγκτες χωματερές. Να δω πώς θα ξεμπλέξετε με την Ε.Ε., που της έχετε υποσχεθεί

«Ο Χώρος Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων έχει χρόνο ζωής περίπου 28 χρόνια. Μόνο στην Ελλάδα γεμίζουν κάθε 4-5 χρόνια.
Δεν ενισχύετε την ανακύκλωση, δεν κάνετε κομποστοποίηση, δεν επαναχρησιμοποιείτε τις συσκευασίες, δεν, δεν, δεν…»

ότι έως το τέλος του 2008 δεν θα έχετε ούτε μία ανεξέλεγκτη χωματερή.

Έρχονται πρόστιμα; Ε, τίποτα σ΄ αυτήν τη ζωή δεν είναι τσάμπα. Όλοι θα πληρώνουν γι΄ αυτούς που θα συνεχίσουν να πετάνε ή να καίνε χωρίς έλεγχο τα σκουπίδια τους. Μόνο για τον Κουρουπητό, στα Χανιά, η χώρα σας έχει πληρώσει 5 εκατ. ευρώ.

Βέβαια κανείς δεν θέλει έναν ΧΥΤΑ στην περιοχή του.

Ναι, και γι΄ αυτό το λιβανίζετε. Από το 2003 η Βουλή αποφάσισε για 2 ΧΥΤΑ, στο Γραμματικό και την Κερατέα και σήμερα είστε ακόμη στις μελέτες και τις συζητήσεις. Σκέψου όμως πως κάθε παράνομη χωματερή μολύνει με τοξικές ουσίες μια έκταση με ακτίνα έως και 10 χιλιομέτρων γύρω από αυτήν, ενώ ο ΧΥΤΑ είναι αυτό που βλέπουμε, δεν μολύνει.

Τι θα κάνουμε όμως,κάθε 5 χρόνια θα κάνουμε και έναν νέο ΧΥΤΑ;

Ο Χώρος Υγειονομικής Ταφής Απορριμμάτων έχει χρόνο ζωής περίπου 28 χρόνια. Μόνο στην Ελλάδα γεμίζουν κάθε 4-5 χρόνια. Δεν ενισχύετε την ανακύκλωση, δεν κάνετε κομποστοποίηση, δεν επαναχρησιμοποιείτε τις συσκευασίες, δεν, δεν, δεν… Οπότε τιγκάρουν κι αυτές, τι να κάνουν; Μίλησέ μου και λίγο για σένα. Εγώ είμαι τυχερή που προωθήθηκα στα μέρη σας, γιατί στην υπόλοιπη Ευρώπη δεν είχα μέλλον. Στο Παρίσι, από την αρχή της χρονιάς, απαγορεύτηκαν παντελώς οι πλαστικές σακούλες. Στην Ιρλανδία από παλιά και στο Λονδίνο τώρα τελευταία, πρέπει να τις πληρώσεις ακριβά. Εδώ λένε ότι από τις 14 Απριλίου, 9 σούπερ μάρκετ θα αρχίσουν να μας αντικαθιστούν «πιλοτικά» με άλλες «οικολογικές» που ανακυκλώνονται, άρα νομίζω ότι έχουμε ακόμα πολλά χρόνια κυριαρχίας. Πόσα πιστεύεις; Κοίτα, εγώ θα είμαι στη διάθεσή σου μέχρι το 2.400. Εσύ να δούμε πόσο θα αντέξεις!


Όποιος ανακυκλώνει, πληρώνει λιγότερο

Σε αρκετές πόλεις της Ευρώπης χρεώνουν τους κατοίκους ανάλογα με το βάρος των απορριμμάτων που παράγουν. Έτσι, οι πολίτες έχουν και οικονομικό κίνητρο για να ανακυκλώσουν. «Πλήρωσε ανάλογα με το τι πετάς» ή αλλιώς «Ρay Αs Υou Τhrow». Στη Δρέσδη της Γερμανίας, εισήχθη από το 1994 ένα σύστημα ΡΑΥΤ με κάδους που είχαν ενσωματωμένη μία συσκευή αναγνώρισης. Έτσι οι δημοτικές αρχές χρέωναν το κάθε νοικοκυριό ανάλογα με την ποσότητα των απορριμμάτων που παρήγε. Το 2000, στη Γερμανία, πάνω από 4,5 εκατ. κάδοι απορριμμάτων που αντιστοιχούν περίπου σε 9 εκατ. νοικοκυριά είχαν ενσωματωμένη συσκευή αναγνώρισης.

Σε άλλες πόλεις της Βόρειας Ευρώπης τα δημοτικά τέλη για την αποκομιδή των απορριμμάτων ενσωματώνονται στην τιμή ειδικών σακουλών που είναι υποχρεωμένοι να χρησιμοποιούν οι πολίτες για να μεταφέρουν τα σκουπίδια τους. Αν κάποιος δεν χρησιμοποιήσει την ειδική σακούλα, επιβαρύνεται με πρόστιμο ολόκληρη η πολυκατοικία ή η γειτονιά.

Σύμφωνα με πληροφορίες, η Οικολογική Εταιρεία Ανακύκλωσης έχει προτείνει την πιλοτική εφαρμογή του συστήματος «Ρay Αs Υou Τhrow» και στην Ελλάδα, μήπως και το οικονομικό δέλεαρ ωθήσει τους πολίτες στην ανακύκλωση.
Το πείραμα της Ελευσίνας

Την Αθηνά Δήμου μου τη σύστησαν κάτι φίλοι οικολόγοι, όταν τους είπα ότι ψάχνω έναν άνθρωπο παθιασμένο με την ανακύκλωση. Τριαντάρα περιβαλλοντολόγος που εργάζεται στην Οικολογική Εταιρεία Ανακύκλωσης και είναι υπεύθυνη του προγράμματος εναλλακτικής διαχείρισης απορριμμάτων του Δήμου Ελευσίνας. Επειδή οι ταυτότητες δεν λένε πάντα την αλήθεια, αρχίσαμε με τα προσωπικά. «Παράγω μόνο μια σακούλα σκουπιδιών την εβδομάδα», μου λέει με περηφάνια. Δηλαδή, κάνει ανακύκλωση συσκευασιών και κομποστοποίηση. Στο σούπερ μάρκετ πηγαίνει με υφασμάτινες τσάντες και μετακινείται με τα Μέσα Μαζικής Μεταφοράς- ζήτησα και είδα τις κάρτες της! Τις σπάνιες φορές που παίρνει το αυτοκίνητό της, οδηγεί οικολογικά. «Τι είναι αυτό;», τη διέκοψα. «Αργές ταχύτητες και αυτοκίνητο γεμάτο με φίλους και γνωστούς που θέλουν να κάνουν το ίδιο δρομολόγιο». Το ραντεβού μας ήταν στο σπίτι των γονιών της, στο Γαλάτσι. «Για να μοιράσουμε την απόσταση». Το απέναντι πεζοδρόμιο από την πολυκατοικία της ξεχείλιζε από σκουπίδια. Τα παιδιά στο μικρό πάρκο κλωτσάγανε μια την μπάλα και μια τις σακούλες με τα σκουπίδια. Γιατί είστε τόσο υπερήφανη με το πρόγραμμα «Πόρτα- Πόρτα» στην Ελευσίνα;

Γιατί είναι η πρώτη φορά που ένας Δήμος αποφάσισε να ενημερώσει όλους τους πολίτες για την ανακύκλωση, επισκεπτόμενος ένα ένα όλα τα σπίτια της πόλης. Κάτι τέτοιο είναι συνηθισμένο στο εξωτερικό, στην Ελλάδα όμως γίνεται για πρώτη φορά.

Όταν λέτε «όλα τα σπίτια» κυριολεκτείτε;

Βεβαίως. Εκπρόσωποι του Δήμου επισκέπτονται κάθε

«Τα απορρίμματα που καταλήγουν προς ταφή, μήνα με τον μήνα μειώνονται», τονίζει η Αθηνά Δήμου

νοικοκυριό ξεχωριστά και συμπληρώνουν ένα ερωτηματολόγιο. Οι κάτοικοι ενημερώνονται αναλυτικά για το τι πρέπει να κάνουν μέσα στο σπίτι τους ώστε να μειωθούν τα απορρίμματά τους.

Σήμερα,οι κάτοικοι της Ελευσίνας ανακυκλώνουν περισσότερο από τους άλλους Έλληνες;

Ναι, τα απορρίμματα που καταλήγουν προς ταφή, μήνα με τον μήνα μειώνονται. Πέρυσι, ο Δήμος Ελευσίνας ανακύκλωσε περισσότερο από το ένα τρίτο των απορριμμάτων του- 34%, έναντι ποσοστού ανακύκλωσης 20% το 2006. Για την ανακύκλωση των υλικών συσκευασίας, η συλλογή αυξήθηκε από 83 σε 173 τόνους τον μήνα.