Οι άλλοι πρωταγωνιστές «Τα τραγούδια και η κόρη μου είναι όλη μου η ζωή»

«Και ο παράφρων, και ο εραστής, και οι ποιητής, όλοι από φαντασία είναι φτιαγμένοι», διάβασα ότι έλεγε ο Σαίξπηρ. Είναι βράδυ και φεύγω από το Δρομοκαΐτειο ύστερα από τρεις ημέρες. Έμπαινα ξημέρωμα και έβγαινα όταν τα τελευταία μικρά φώτα έσβηναν. Η αλήθεια είναι ότι δεν περίμενα να μου δοθεί η άδεια να κινηθώ χωρίς περιορισμούς μέσα στο Δρομοκαΐτειο. Να ανοίξω σφραγισμένες πόρτες, να μιλήσω με γιατρούς και νοσοκόμους. Να ακούσω με προσοχή τα λόγια των τρελών. Παραξενεύεστε από τη λέξη; Δεν ξέρω. Το «ψυχασθενής», μου είπε ένας γιατρός, είναι ένα ψέμα, γιατί δεν νοσεί καμιά ψυχή. Το μυαλό νοσεί (εάν νοσεί). Το «τρόφιμος» παραπέμπει στα άσυλα, στη Λέρο που προσπαθούμε να ξεχάσουμε. «Πες καλύτερα τρελός, μήπως καταφέρουμε να την ελαφρύνουμε σιγά- σιγά τη λέξη, από τις φοβίες που την έχουμε φορτώσει».

Στο Δρομοκαΐτειο, λοιπόν, συνάντησα σπουδαίους ανθρώπους. Τον κύριο Μανώλη από την Κρήτη. Πάνω του, μισόν αιώνα τώρα, έχουν δοκιμαστεί όλα. Ζουρλομανδύες και ηλεκτροσόκ. Ο Μανώλης όμως άντεξε και σήμερα ζει στον ξενώνα του νοσοκομείου στα Πατήσια. Την Αθανασία, που διαβάζει Ελληνίδες συγγραφείς και είναι κόρη ταγματασφαλίτη, αλλά αυτή ψήφιζε πάντα κεντροαριστερά. «Θα μείνω εδώ να βοηθήσω τους καινούργιους», μου είπε όταν τη ρώτησα αν θα φύγει από το νοσοκομείο. Τον Στέλιο, που πάσχει από τη νόσο του χορευτή. Έτσι το λέμε εμείς, οι γιατροί λένε ότι ο Στέλιος εξαναγκάζεται σε χορευτικές κινήσεις λόγω μιας σπάνιας νόσου. Με τον Στέλιο δεν μίλησα. Δεν μου μίλησε δηλαδή, αλλά τα μάτια του νομίζω ότι «φωνάζουν». Θα τον δείτε ίσως στο Μega στους «Πρωταγωνιστές» και θα καταλάβετε. Ο Μάκης ήταν ο χαμογελαστός ροκάς της παρέας. Μου μιλούσε στον πληθυντικό και έσταζε ευγένεια. Ακόμη και όταν τον διέκοψα- κατά λάθος- μπαίνοντας στην αίθουσα που τραγουδούσε το αγαπημένο του «Ηotel California».

Πού γεννήθηκες; Εδώ κοντά. Λίγα μέτρα απ΄ το νοσοκομείο. Το 1968. Το πέμπτο παιδί, ο βενιαμίν. Είχαν προηγηθεί 4 κορίτσια.

Φτωχή οικογένεια; Του μεροκάματου. Ο μπαμπάς οδηγός σε φορτηγάκι, έκανε μεταφορές. Η μαμά μοδίστρα. Σχολείο; Παρακολουθούσα μετ΄ εμποδίων το νυχτερινό. Το πρωί δουλειά με τον πατέρα μου, μετακομίσεις, και το βράδυ μάθημα. Πήγα μέχρι και τη Β΄ Λυκείου. Τα καλοκαίρια στα ποστάλια. Στα επιβατικά που κάνουν το δρομολόγιο Πάτρα- Ιταλία. Καμαροτάκι.

Και πότε ξεκινούν τα προβλήματα; Στο Πολεμικό Ναυτικό, εκεί ένιωσα την πρώτη κατάθλιψη. Αλλά τίποτα σημαντικό. Είμαι και προοδευτικός κι όλος αυτός ο μιλιταρισμός με χαλούσε, όπως καταλαβαίνεις.

Πότε μπαίνεις πρώτα φορά στο νοσοκομείο;

Το 1997. Με περιπολικό, ύστερα από εισαγγελική εντολή.

Είχαν χαλάσει οι σχέσεις σου με τους γονείς σου;

Όχι καθόλου. Αλλά είχα κλειστεί στο δωμάτιό μου για μέρες, δεν έβγαινα ούτε για τουαλέτα. Σκεπασμένος στο κρεβάτι. Τι να κάνει και η μάνα μου, ζήτησε βοήθεια.

Τι ένιωθες,για πες μου; Άρχισα να ακούω φωνές, να έχω ψευδαισθήσεις. Και ήταν μεγάλο σοκ στην αρχή. Ψυχωσική συνδρομή.

Πάντα έπαιζες μουσική; Ναι, μου άρεσε από μικρός. Αυτοδίδακτος είμαι. Μόνος μου δηλαδή έμαθα κιθάρα και φυσαρμόνικα. Ακούγοντας διάφορα κομμάτια. Ροκ βέβαια. Μετά άρχισα να γράφω και δικά μου τραγούδια.

Για πες ένα. Στην Αθήνα ταξιδεύουν τα όνειρά μου Και περάσανε τα χρόνια τώρα πια Και η φωνή σου ψιθυρίζει στην καρδιά μου Και εσύ έφυγες για πάντα μακριά Και τις νύχτες μοναχός μου θα γυρίζω Και ξημέρωσε της θλίψης η αυγή Δεν φοβάμαι,δεν μιλάω,δεν δακρύζω Θα αντέξει η δικιά μου η ψυχή.

Έξω έπαιζες μουσική; Ε, έχω παίξει κατά καιρούς, ναι. Σε ρεστοράν, σε μπαράκια…

Τι σε κάνει να γράφεις; Η θλίψη της ζωής μού χαρίζει έμπνευση. Η στενοχώρια με οδηγεί στους στίχους μου. Κλαίω συχνά, εκφράζομαι. Τα τραγούδια και η κόρη μου είναι όλη μου η ζωή.

Για μίλησέ μου για την κόρη σου; Έχω μια κόρη, τη Γωγώ. Γιωργία, δηλαδή, σαν τη μαμά μου. Ίδια όμως η μάνα της! Μένει στη Λέρο μαζί με την πρώην γυναίκα μου. Εκεί γεννήθηκε.

Πόσο χρονών είναι τώρα; Δεκατεσσάρων. Και είναι και πολύ καλή μαθήτρια. Του 19 μισό. Κοπελάρα.

Την βλέπεις συχνά; Ναι, έρχονται στην Αθήνα και τη βλέπω. Το καλοκαίρι είχαν έρθει, γιατί εγώ ακόμη δεν μπορώ να πάω στη Λέρο. Δεν ξέρω, δεν το αντέχω. Έχεις συζητήσει με την κόρη σου για το πρόβλημά σου;

Όχι συγκεκριμένα. Περιμένω να μεγαλώσει για να με καταλάβει. Δεν ντρέπομαι. Είμαι άρρωστος, όπως πολλοί άλλοι. Θα μπορούσα να έχω καρκίνο ή μια άλλη αρρώστια. Έχετε χωρίσει πολλά χρόνια; Από το 1997. Τότε άρχισα να αρρωσταίνω. Σαν κατάθλιψη ξεκίνησε. Χωρίσαμε και έφυγα από τη Λέρο. Έσπασα εντελώς. Γύρναγα στην Αθήνα μόνος μου. Έπαιζα κιθάρα στους δρόμους. Πλανόδιος. Στην Πλάκα, στο Μοναστηράκι και έμενα στα φθηνά ξενοδοχεία.

Όταν λες «άρχισα να αρρωσταίνω»;

Στην Αθήνα ταξιδεύουν τα όνειρά μου Και περάσανε τα χρόνια τώρα πια Και η φωνή σου ψιθυρίζει στην καρδιά μου Και εσύ έφυγες για πάντα μακριά Και τις νύχτες μοναχός μου θα γυρίζω Και ξημέρωσε της θλίψης η αυγή Δεν φοβάμαι, δεν μιλάω, δεν δακρύζω Θα αντέξει η δικιά μου η ψυχή.

Άρχισα να ακούω φωνές. Ομιλίες, συζητήσεις. Τίποτε το συγκεκριμένο. Ένιωσα ότι βυθιζόμουν στην κατάθλιψη. Μόνο στενοχωριόμουν, τίποτε άλλο. Ήξερα τι είναι κατάθλιψη, ζούσα ό,τι είχα διαβάσει. Περπάταγα στον δρόμο και πίστευα ότι οι άνθρωποι με φθονούν. Κάρφωνα τα μάτια μου πάνω τους. Άκουγα βρισιές, ποδοβολητά, αισθανόμουν ότι με κυνηγούν. Είχα αυτό που λέμε ψευδαισθήσεις. Δαίμονες ανθρωπόμορφοι ήθελαν το κακό μου. Και ζήτησες βοήθεια από τους γονείς σου; Από φόβο γύρισα στο πατρικό μου. Ήξερα ότι κάτι σοβαρό έχω. Το κατάλαβε και η μάνα μου, μετά κι ο πατέρας μου. «Έλα παιδί μου, να πάμε σε έναν γιατρό». Εγώ καμία αντίδραση. Κλείστηκα στο δωμάτιό μου, για μέρες. Ξαπλωμένος, κουκουλωμένος. Δεν έτρωγα τίποτα. Πίστευα ότι θα με δηλητηριάσουν. Η μάνα μου, ένα πρωί, πήγε στον εισαγγελέα. Δεν είχε και άλλη λύση.

Και ήρθες εδώ; Ναι, εδώ με έφερε το περιπολικό. Με στηρίξανε πάρα πολύ οι γιατροί και οι νοσοκόμοι και θέλω να ευχαριστήσω πάρα πολύ τον κ. Βαλαβάνη. Πέσαν όλοι απάνω μου και με συνεφέρανε.

Πώς ήταν οι πρώτες μέρες; Ε, αναγκάστηκαν και με έδεσαν στο κρεβάτι. Σε καθηλώνουν, και σου κάνουν ενέσεις για να βρεις πιο γρήγορα τον εαυτό σου.

Πώς θες να συνεχιστεί η ζωή σου; Με μουσική, αυτό με κρατάει ζωντανό. Και παίζεις πολύ ωραία. Να ΄σαι καλά, ευχαριστώ. Αυτό τον καιρό είμαι στο σπίτι, με τους γονείς μου. Έχω πάρει εξιτήριο, έχω και μια μικρή αναπηρική σύνταξη. Έχουμε δικό μας σπίτι εδώ στο Χαϊδάρι.

Και έρχεσαι μόνο για τα φάρμακα. Έρχομαι και κάνω τις ενέσεις κάθε μήνα. Έρχομαι και για την ορχήστρα.

Πόσες φορές έχεις νοσηλευτεί εδώ μέσα; Από το ΄97 μέχρι σήμερα, συνολικά 7 φορές. Κάθε φορά που μπαίνω νιώθω ένα βάρος. Δεν το αντέχω, αν και ξέρω ότι είναι για το καλό μου.

Για πόσο διάστημα κάθε φορά; Λίγους μήνες. Συνήθως 2-3 μήνες, και μετά φεύγω. Το βασικό είναι να μην κόβεις τα φάρμακα. Και τα περισσότερα παιδιά που υποτροπιάζουν και ξανάρχονται είναι γιατί δεν τα πάνε καλά με τα φάρμακα. Θέλει προσοχή. Όταν είσαι στα φάρμακα, δεν έχεις κανένα πρόβλημα.

Και συ κατά καιρούς σταματάς τα φάρμακα, ε; Παλιά. Τα ΄χα μπερδέψει και τα σταμάτησα και ξανάρθα μέσα.

Πώς ήταν τότε; Ε, ζορίστηκα πάρα πολύ για να συνέλθω. Ξανά φωνές, ξανά ψευδαισθήσεις. Όλο αυτό το σύμπλεγμα.

Τι λένε αυτές οι φωνές; Κάποιες φορές μού χαϊδεύουνε τ΄ αυτιά, κάποιες φορές με βρίζουνε. Τίποτα, είναι καθαρά μια κρίση του μυαλού.

Με τα φάρμακα μπορείς να έχεις μια κανονική ζωή;

Όχι ακριβώς. Γιατί, εντάξει, εγώ ας πούμε τώρα παίρνω τρία νοζιλάν, τρία ντιζιλάν και ένα εξακοσάρι το βράδυ. Ε, το πρωί δεν μπορείς να σηκωθείς να πας για μεροκάματο, είναι αδύνατο να σηκωθείς έξι η ώρα να πας για δουλειά. Ναι,αλλά δεν πρέπει να κάθεσαι.Κάτι πρέπει να κάνεις.

Ασχολούμαι με τη μουσική. Ερχόμαστε στο μουσικό εργαστήριο, παίζουμε. Μελετάω τραγούδια, γράφω, διασκευάζω.

Θα μπορούσες να δουλεύεις σε μια απογευματινή δουλειά.

Δεν το ξέρω αυτό. Δεν το έχω δοκιμάσει. Αυτό που με γεμίζει εμένα είναι η μουσική.

Οι φίλοι πώς σε αντιμετωπίζουνε; Οι φίλοι; Με αγάπη θα έλεγα. Δεν είχες προβλήματα; Όχι. Υπήρχαν βέβαια και μεμονωμένες περιπτώσεις που με αντιμετωπίσανε με ρατσισμό, αλλά εντάξει, τους συγχωρώ.

Τι λέγανε; Ο τρελός, ξέρεις, τη ρετσινιά. Φοβόντουσαν. Ενώ δεν είναι κάτι φοβερό. Αυτό ο καθένας μπορεί να το πάθει. Δηλαδή, αν εμένα πριν δέκα χρόνια, μου έλεγες ότι θα βρεθείς στο ψυχιατρεία, δεν θα το πίστευα ποτέ. Θα σου έλεγα, πλάκα μού κάνεις. Αλλά τελικά μπορεί να συμβεί στον καθένα μας.

Υπήρχαν φίλοι δηλαδή που χάθηκαν; Χαθήκανε ορισμένοι, αλλά είναι οι δρόμοι της ζωής που χωρίζουνε κάποια στιγμή τους ανθρώπους. Δεν φταίνε οι άνθρωποι αλλά οι δρόμοι της ζωής.


«Εγώ τα έδινα όλα, γι΄ αυτό μάζευα τα κομμάτια μου»

O Μάκης έχει κάνει δύο γάμους. Έναν θρησκευτικό το 1993 με τον «σφοδρό του έρωτα» τη Δέσποινα και έναν πολιτικό το 2002 με τη Βάσω. Έτσι τουλάχιστον μου λέει και δεν το έψαξα. Άλλωστε αυτό που είχα αποφασίσει ήταν να ακούσω «τις αλήθειες του» και όχι να κάνω «αποκαλυπτικό ρεπορτάζ». Η πρώτη τον άφησε όταν ήταν «φτωχός μουσικός». Η δεύτερη δεν άντεξε την αρρώστια του. «Δεν κρατάω κακία, συμβαίνουν αυτά». Με τη Δέσποινα θα τους ενώνει πάντα η Γωγώ. Με τη Βάσω κυκλοφόρησε το πρώτο του CD. «Με δικά της χρήματα», μου εξηγεί. «Μια μικρή ανεξάρτητη παραγωγή με 10 τραγούδια». «Το Αέναο Ταξίδι με τη Βάσω», όπως το ονόμασε.

Παθιάζεσαι εύκολα με τις γυναίκες.

Όλα τα ωραία πράγματα στη ζωή θέλουν να τους δοθείς, για να τα ζήσεις. Εγώ πάντα τα έδινα όλα και γι΄ αυτό μετά μάζευα τα κομμάτια μου. Αλλά δεν το έχω μετανιώσει. Το παν στη ζωή είναι να νιώθεις κοντά στον άλλο.

Αυτή την εποχή δεν έχεις σχέση;

Όχι και θέλω μια κοπέλα, να συζητάω, να με καταλαβαίνει, να πίνω καφέ. Τίποτε άλλο. Τι εννοείς τίποτε άλλο;Το σεξ; Πριν από την αρρώστια έκανα εύκολα σχέσεις. Λίγο η κιθάρα, η ροκ μουσική γοήτευε και τα κορίτσια. Τώρα, έχουν παίξει ρόλο και τα φάρμακα. Δεν με ενδιαφέρει πάντως το σεξ. Σαν να το έχω διαγράψει. Είσαι θρήσκος, βλέπω φοράς ένα μεγάλο σταυρό;

Παίζω μουσική για τους αγγέλους. Όχι μόνο αυτούς με τα φτερά, αλλά για όσους στέκονται απέναντί μου

Πιστεύω στον Χριστό. Πιστεύω στο μήνυμα της αγάπης που έδωσε στην ανθρωπότητα. Αλλά δυστυχώς οι άνθρωποι είναι πολύ μα κριά από τον Χριστό. Είχε περάσει απ΄ το μυαλό σου ο μοναχισμός;

Να σου πω την αμαρτία μου; Δεν τα ΄χω τόσο καλά με τους παπάδες, το ΄χουν καταντήσει το πράγμα τυπολατρία, δεν κάνουν έργο. Είναι ωραίο να φεύγεις, να πηγαίνεις σε ερημιές, να βλέπεις τα άστρα, αλλά αυτό δεν έχει σχέση με τους παπάδες.

Και το δαχτυλίδι που φοράς; Μου το έφεραν από την Αγία Αικατερίνη του Σινά.

Χριστιανο-ροκάς δηλαδή; Εγώ παίζω μουσική για τους αγγέλους. Όχι μόνο αυτούς με τα φτερά, αλλά για όσους στέκονται απέναντί μου. Γιατί υπάρχουν άγγελοι στη γη. Κάθε βράδυ πάντως προσεύχομαι πριν κοιμηθώ «να ΄ναι όλος ο κόσμος καλά κι εγώ μαζί του».

Σήμερα έχεις καλή σχέση με την πρώην γυναίκα σου,με τη μητέρα του παιδιού σου;

Πολύ καλή σχέση. Έχει ξαναπαντρευτεί με ένα πάρα πολύ καλό παιδί, τον Αντώνη. Πολύ καλό παιδί ο Αντώνης.

Σωστά σκέφτεσαι πάντως.Ούτε ανταγωνισμοί, ούτε δράματα. Ε, δεν γίνεται και διαφορετικά. Δεν μπορείς να βαράς συνέχεια γροθιά στο μαχαίρι.