Επιστήμη

Άγνωστοι εισβολείς από το διάστημα

Ήταν 15 Σεπτεμβρίου 2007. Ο ήλιος έκαιγε πάνω από τα υψίπεδα του Περού. Οι κάτοικοι των χωριών Καράνκας και Ντεσαγουαδέρο βρίσκονταν στα χωράφια τους, όταν ξαφνικά μια λάμψη που ήταν τόσο φωτεινή όσο ο ήλιος έσκισε τον ουρανό και χάθηκε με κρότο πίσω από τις Άνδεις. Δευτερόλεπτα αργότερα ακούστηκε ένας εκκωφαντικός θόρυβος και το έδαφος σείστηκε
Oι χωρικοί έτρεξαν αμέσως στο σημείο απ΄ όπου προήλθε ο θόρυβος και, γεμάτοι έκπληξη, αντίκρυσαν έναν απόκρημνο λάκκο, ο οποίος είχε βάθος περίπου 2 μέτρα και πλάτος 13 μέτρα. Μέσα του είχε εισχωρήσει νερό που άφριζε και εξατμιζόταν. Λίγες ημέρες αργότερα, αρκετοί από τους χωρικούς που είχαν επισκεφθεί τον κρατήρα άρχισαν να παραπονιούνται ότι ένιωθαν άρρωστοι και τα νέα από το περιστατικό σύντομα έκαναν τον γύρο του κόσμου.

Χ Files… Για τους αστρονόμους, τους γεωλόγους και τους άλλους επιστήμονες που ασχολούνται με τις προσκρούσεις εξωγήινων σωμάτων στον πλανήτη μας, το περιστατικό που συνέβη στο Περού είχε πιθανότητες να τύχει μία φορά στα 100 χρόνια. Όμως η ιστορία αυτή ήταν από την αρχή κάπως περίεργη. Το νερό που βρέθηκε μέσα στον κρατήρα και η μυστηριώδης ασθένεια που άρχισε να μεταδίδεται στους χωρικούς θύμιζαν περισσότερο το σίριαλ «Χ-Files», παρά ένα γεωλογικό συμβάν. Οι περισσότεροι ερευνητές αντέδρασαν αρχικά με σκεπτικισμό.

Ο Πίτερ Σουλτς, που είναι κορυφαίος ειδικός στις προσκρούσεις εξωγήινων σωμάτων και εργάζεται στο Πανεπιστήμιο Βrown των ΗΠΑ, επισκέφθηκε την περιοχή τον περασμένο Δεκέμβριο μαζί με άλλους γεωλόγους και παραξενεύτηκε ιδιαίτερα από αυτό που αντίκρυσε.

Τα στοιχεία που συνέλεξε για το μέγεθος και τη σύσταση του μετεωρίτη τον έκαναν να εκφράσει την άποψη ότι… αυτό το χτύπημα δεν έπρεπε κανονικά να έχει συμβεί. Με άλλα λόγια, το περιστατικό που καταγράφηκε στο Περού ήταν απλώς το κερασάκι στην τούρτα. Ακόμη μία περίπτωση όπου κανείς ειδικός δεν ήταν σε θέση να καταλάβει τι ακριβώς έπεσε στη Γη…

190 κρατήρες. Οι κρατήρες από χτυπήματα ουράνιων σωμάτων πάνω στη Γη είναι σχετικά δυσεύρετοι. Σε αντίθεση με ό,τι συμβαίνει στην επιφάνεια της Σελήνης, του Άρη ή του Ερμή, ο δικός μας πλανήτης διαθέτει περίπου 190 επιβεβαιωμένους κρατήρες, οι περισσότεροι από τους οποίους είναι μεγάλοι και αρχαίοι. Αυτό συμβαίνει επειδή η τεκτονική των πλακών και η διάβρωση έχουν εξαφανίσει τα περισσότερα ίχνη κρατήρων.

Επιπλέον, το μεγαλύτερο μέρος της Γης είναι καλυμμένο με νερό. Και ας μην ξεχνάμε την ύπαρξη της πυκνής ατμόσφαιρας. Καθώς αντικείμενα από το Διάστημα χτυπούν συνεχώς τη Γη, η μεγάλη πλειονότητα εξ αυτών καίγονται και εξαϋλώνονται στον αέρα προτού φτάσουν στο έδαφος. Η ποσότητά τους λέγεται πως φτάνει τους 100 τόνους καθημερινά.

Δεν εξαερώθηκε. Από το μέγεθος του κρατήρα οι ειδικοί συμπέραναν ότι ο μετεωρίτης που χτύπησε το Περού πρέπει να είχε διάμετρο από μισό έως 2 μέτρα. Η διαπίστωση αυτή δημιούργησε επιπλέον ανησυχία στους επιστήμονες, οι οποίοι άρχισαν να αναρωτιούνται πώς είναι δυνατόν να διαπέρασε τα στρώματα της ατμόσφαιρας χωρίς να εξαερωθεί. Ο Σουλτς τονίζει προς την επιστημονική επιθεώρηση «Νew Scientist» ότι ο μετεωρίτης αυτός, που μάλλον ήταν πετρώδης και όχι από σίδερο και νικέλιο, θα έπρεπε να είχε θρυμματιστεί στον αέρα. Αυτό θα είχε ως αποτέλεσμα να αφήσει στην περιοχή διάσπαρτα θραύσματα, αλλά σε καμιά περίπτωση να δημιουργήσει έναν κρατήρα με πλάτος 13 μέτρα.

Τα υπολογιστικά μοντέλα που έχουν δημιουργήσει στα κομπιούτερ τους οι επιστήμονες, σε συνδυασμό με εργαστηριακές αναλύσεις, τους έχουν οδηγήσει στο συμπέρασμα ότι μετεωρίτες με μέγεθος έως 50 μέτρα είναι ακίνδυνοι.

Επίσης, μετεωρίτες με μέγεθος περίπου 20 μέτρων πέφτουν στη Γη μία φορά ανά αιώνα. Οι ειδικοί τώρα συνεχίζουν να συλλέγουν στοιχεία από τον κρατήρα του Περού και να καταγράφουν τα όσα είδαν αυτόπτες μάρτυρες. Θέλουν να σιγουρευτούν για τη γωνία εισόδου του μετεωρίτη και την κατεύθυνσή του, ώστε να μπορέσουν να καταλάβουν από ποια «γειτονιά» του Διαστήματος ήρθε.

Το μυστικό. Ο κρατήρας του Περού, όπως και άλλοι κρατήρες, φυλάσσουν καλά τα μυστικά τους. Δεν αποκαλύπτουν την ταυτότητα των αντικειμένων που προσέκρουσαν στο έδαφος. Οι επιστήμονες δεν ξέρουν ακριβώς ποια είναι η χημική σύσταση των σωμάτων αυτών, που παρά το μικρό τους μέγεθος καταφέρνουν να διαπερνούν τα ανώτατα στρώματα της ατμόσφαιρας. Είναι μετεωρίτες ή κάτι άλλο; Η ύπαρξη νερού στον κρατήρα του Περού αποτελεί ακόμη ένα μυστήριο. Όπως και η ασθένεια που άρχισε να εξαπλώνεται ανάμεσα στους ντόπιους.


Το μυστήριο της Σιβηρίας

ΕΝΑΝ ΑΙΩΝΑ μετά, πυκνό μυστήριο εξακολουθεί να περιβάλλει την ταυτότητα του διαστημικού επισκέπτη που προξένησε την τεράστια καταστροφή στη Σιβηρία. Ό,τι κι αν είχε διαπεράσει την ατμόσφαιρα, φαίνεται πως εξερράγη στον αέρα και η έκρηξη ήταν 1.000 φορές μεγαλύτερη από τη βόμβα της Χιροσίμα. Ο κρότος της έκρηξης ακούστηκε στο μεγαλύτερο κομμάτι της Ασίας και της Ευρώπης, ενώ ο ουρανός φωτίστηκε σε ολόκληρο σχεδόν το βόρειο ημισφαίριο. Μέχρι πρόσφατα κανείς ειδικός δεν είχε εντοπίσει στην περιοχή κάποιον κρατήρα, αλλά πέρυσι μια ομάδα επιστημόνων υποστήριξε ότι μια λίμνη που έχει διάμετρο 500 μέτρων και βάθος 50 μέτρων και η οποία βρίσκεται περίπου 8 χιλιόμετρα μακριά από το επίκεντρο της έκρηξης, κρύβει μέσα της τον κρατήρα.


Το όραμα του Κωνσταντίνου

ΣΕ ΜΙΑ ΠΕΡΙΟΧΗ της Κεντρικής Ιταλίας, κοντά στο χωριό Σιρέντε, υπάρχει μια σειρά από κρατήρες- ανάμεσα στους οποίους και ένας γεμάτος νερό, με διάμετρο 120 μέτρα. Η χρονολόγησή τους με βάση τον άνθρακα έδειξε ότι σχηματίστηκαν τον 4ο αιώνα μ.Χ. και κάποιοι επιστήμονες από το Εθνικό Ινστιτούτο Αεροδιαστημικής Τεχνολογίας της Ισπανίας υποστηρίζουν ότι πρόκειται για το φωτεινό σημάδι που είδε στον ουρανό ο αυτοκράτορας Κωνσταντίνος («Εν Τούτω Νίκα») λίγο προτού νικήσει τους εχθρούς του στον Τίβερη ποταμό, στις 28 Αυγούστου του 312. Οι επιστήμονες ανακάλυψαν στην περιοχή περίπου 20 κρατήρες και βρήκαν μαγνητικές ανωμαλίες και άλλες ενδείξεις ότι επρόκειτο για πρόσκρουση. Όμως το αν αυτοί οι κρατήρες δημιουργήθηκαν από κάποιον μετεωρίτη ή από άλλη αιτία, αποτελεί ακόμη αντικείμενο διαμάχης.


Δεξιοί – αριστεροί εκ γενετής!

Τα γονίδια καθορίζουν τις πολιτικές πεποιθήσεις μας, σύμφωνα με μια επαναστατική αλλά αμφισβητούμενη θεωρία που βρίσκει οπαδούς στην επιστημονική κοινότητα. Βασιζόμενοι σε σειρά ερευνών, οι ειδικοί λένε πως οι πολιτικές θέσεις καθορίζονται κατά μεγάλο μέρος από τη βιολογία γι΄ αυτό και είναι δύσκολο- έως απίθανο- να αλλάξουν όσο και αν προσπαθεί γι΄ αυτό η αντίθετη πλευρά.

«Αυτές οι απόψεις είναι βαθιά αποτυπωμένες στον εγκέφαλό μας. Το να προσπαθείς να αλλάξεις τις πολιτικές πεποιθήσεις κάποιου γαλανομάτη φιλελεύθερου είναι σαν να προσπαθείς να τον πείσεις ότι έχει καστανά μάτια», λέει χαρακτηριστικά ο Τζον Άλφορντ, πολιτικός επιστήμων στο Πανεπιστήμιο Ράις του Χιούστον.

Απόψεις από γονίδιο. Οι ειδικοί τείνουν να καταλήξουν σε αυτό το συμπέρασμα ερευνώντας τα χαρακτηριστικά της προσωπικότητας χιλιάδων ανθρώπων. Για παράδειγμα, έρευνες σε πανομοιότυπους (μονοζυγωτικούς) διδύμους δείχνουν πως οι απόψεις για θέματα όπως η διδασκαλία των Θρησκευτικών στα σχολεία, η πυρηνική ενέργεια ή τα δικαιώματα των ομοφυλοφίλων έχουν γενετικές ρίζες. Ακόμα και η απόφαση να ασκήσει κάποιος τα πολιτικά του δικαιώματα αντί να απέχει, ίσως βασίζεται στα γονίδια. Με πειράματά τους, οι νευροεπιστήμονες βρίσκουν τις διαφορές στη λειτουργία των εγκεφάλων φιλελευθέρων και συντηρητικών ψηφοφόρων.

Η εξήγηση του Άλφορντ. Δεν είναι καινούργια η ιδέα πως οι πολιτικές πεποιθήσεις μας έχουν σχέση με τα γονίδια, αλλά μόνο πρόσφατα έχει κερδίσει έδαφος στον χώρο της πολιτικής επιστήμης. Το 2005, ο Άλφορντ δημοσίευσε έρευνα με τις πολιτικές απόψεις 30.000 διδύμων στη Βιρτζίνια των ΗΠΑ. Σύμφωνα με το περιοδικό «Νew Scientist», οι μονοζυγωτικοί δίδυμοι δίνουν κοινές απαντήσεις σε πολιτικές ερωτήσεις συχνότερα από ό,τι οι διζυγωτικοί. Ο Άλφορντ δίνει μια εξήγηση: Οι πρώτοι έχουν ίδια γονίδια, ενώ οι δεύτεροι έχουν κοινά μόνο τα μισά γονίδια. Άρα, οι διαφορές στις απαντήσεις τους ενδεχομένως επηρεάζονται από το DΝΑ.

Η θεωρία του Σαλογουέι. Τα αποτελέσματα αυτά είναι εντυπωσιακά. Η βιολογική εξέλιξη είναι αργή διαδικασία και χρειάζεται αιώνες για να επιφέρει οποιαδήποτε αλλαγή. Γιατί όμως να ασχολείται με γονίδια που καθορίζουν ζητήματα τα οποία είναι τόσο προσωρινά και ασήμαντα στην εξελικτική κλίμακα; Ο Φρανκ Σαλογουέι, ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο του Μπέρκλεϊ της Καλιφόρνιας, υποστηρίζει την ιδέα πως η κληρονομικότητα επηρεάζει τις πολιτικές πεποιθήσεις, καθώς κάποια γονίδια διαμορφώνουν χαρακτηριστικά της προσωπικότητάς μας και αυτά με τη σειρά τους συνδέονται με τις πολιτικές απόψεις.

Σημαντικοί συσχετισμοί. Το 2003 ο Τζον Τζοστ, ψυχολόγος στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης, μελέτησε 88 έρευνες με 20.000 συμμετέχοντες σε 12 χώρες. Θέμα τους ήταν η σχέση χαρακτηριστικών της προσωπικότητας με τον πολιτικό προσανατολισμό. Κάποια χαρακτηριστικά συσχετίζονται αναμφίβολα με την πολιτική, όπως η ξενοφοβία και η άκρα Δεξιά. Υπάρχουν όμως και άλλοι σημαντικοί συσχετισμοί. Για παράδειγμα, αυτοί που φοβόντουσαν περισσότερο τον θάνατο, είχαν πολύ περισσότερες πιθανότητες να είναι συντηρητικοί στις απόψεις τους. Επίσης οι δογματικοί τύποι είναι συντηρητικοί, ενώ όσοι ενδιαφέρονται για νέες εμπειρίες τείνουν να υποστηρίζουν φιλελεύθερες απόψεις. Οι συντηρητικοί προτιμούν την απλή και «κατανοητή» τέχνη (πίνακες, ποιήματα και τραγούδια). Οι πέντε κατηγορίες. Ο Τζοστ παρατήρησε ορισμένες γενικές τάσεις που φαίνονται στα αποτελέσματα, οι οποίες ταιριάζουν με τις πέντε αποδεκτές κατηγορίες προσωπικότητας. Πολλοί ψυχολόγοι πιστεύουν πως οι άνθρωποι χωρίζονται σε ευσυνείδητους, δεκτικούς, εξωστρεφείς, ευχάριστους και νευρωτικούς. Οι δύο τελευταίες κατηγορίες δεν συσχετίζονται με τον πολιτικό προσανατολισμό, αλλά τα αποτελέσματα στην κατηγορία του ευσυνείδητου δείχνουν σαφή σχέση με την πολιτική θέση του ατόμου.

Το ίδιο συμβαίνει και με τη δεκτικότητα, την οποία οι ψυχολόγοι συνδέουν με γνωρίσματα όπως η ικανότητα αποδοχής νέων ιδεών, η ανεκτικότητα απέναντι στο διαφορετικό και το ενδιαφέρον για άλλους πολιτισμούς. Όταν συνδυάζονται αυτά τα χαρακτηριστικά, οι άνθρωποι με υψηλά «σκορ» στη δεκτικότητα έχουν διπλάσιες πιθανότητες να είναι φιλελεύθεροι.

Γενετική διαφορετικότητα. Από αυτή την οπτική γωνία, η ιδέα πως η γενετική διαμορφώνει τις πολιτικές μας κλίσεις μοιάζει αληθοφανής. Τα γνωρίσματα που χαρακτηρίζουν τις πέντε κατηγορίες προσωπικότητας έχουν υψηλό βαθμό κληρονομικότητας. Ειδικά στην κατηγορία της δεκτικότητας, οι έρευνες δείχνουν πως οι διαφορές στις απαντήσεις των ερωτηθέντων οφείλονται σε γενετικές διαφορές. Ορισμένα χαρακτηριστικά που συσχετίζονται με τη δεκτικότητα, όπως η κοινωνικότητα, επηρεάζονται από τα επίπεδα των νευροδιαβιβαστών στον εγκέφαλο. Και τα επίπεδα αυτών των χημικών ουσιών ελέγχονται εν μέρει από τα γονίδια. Υπάρχει λοιπόν ένα σύνολο γονιδίων που επηρεάζει τον βαθμό της δεκτικότητας σε κάθε άνθρωπο, η οποία με τη σειρά της μπορεί να επηρεάσει τον πολιτικό προσανατολισμό.
Συντηρητικοί – φιλελεύθεροι: οι διαφορές στον εγκέφαλο

Η ΨΗΦΟΣ έχει σαφή συναισθηματική διάσταση, όπως έχουν δείξει οι έρευνες. Για παράδειγμα, οι ψηφοφόροι δείχνουν εμπιστοσύνη στον υποψήφιο της προτίμησής τους. Αυτό υποδηλώνει πως ίσως παίζουν ρόλο στη διαδικασία δύο καλά μελετημένα γονίδια, τα 5ΗΤΤ και ΜΑΟΑ, τα οποία ελέγχουν τα επίπεδα της σεροτονίνης. Η σεροτονίνη είναι νευροδιαβιβαστής που επηρεάζει περιοχές του εγκεφάλου, οι οποίες σχετίζονται με την εμπιστοσύνη και την αλληλεπίδρασή μας στο κοινωνικό πλαίσιο.

Αυτοί που διαθέτουν γονίδια τα οποία ρυθμίζουν καλύτερα τα επίπεδα της σεροτονίνης, είναι πιο κοινωνικοί. Σύμφωνα με τον Τζέιμς Φάουλερ, πολιτικό επιστήμονα στο Πανεπιστήμιο Καλιφόρνιας στο Σαν Ντιέγκο, αυτοί είναι πιο πιθανό να ψηφίσουν στις εκλογές. Σε νέα έρευνα στην Αμερική, με τη συμμετοχή 25.000 ατόμων, ο Φάουλερ αποδεικνύει πως όσοι διαθέτουν την αποτελεσματική εκδοχή του γονιδίου ΜΑΟΑ έχουν 1,3 φορές μεγαλύτερες πιθανότητες να ψηφίσουν.

Οι επιστήμονες κάνουν πειράματα στον εγκέφαλο για να εντοπίσουν τις διαφορές ανάμεσα σε συντηρητικούς και φιλελευθέρους. Για παράδειγμα, έχει βρεθεί πως οι φιλελεύθεροι παρουσιάζουν μεγαλύτερη δραστηριότητα στον κογχομετωπιαίο φλοιό, την περιοχή του εγκεφάλου που ενεργοποιείται όταν ασχολούμαστε με αντικρουόμενες πληροφορίες. Σε γενικές γραμμές, οι φιλελεύθεροι είναι περισσότερο ανοιχτοί σε διαφορετικές και νέες ιδέες, έτσι ο εγκέφαλός τους σε αυτό το σημείο αναμένεται να λειτουργεί διαφορετικά από των συντηρητικών.

Αυτό έχει διαπιστώσει με τα πειράματά του ο Ντέιβιντ Αμόντιο, νευροεπιστήμων στο Πανεπιστήμιο της Νέας Υόρκης.