Εναλλακτικά Πέφτουν οι σφαίρες σαν χαλάζι

ΣΑΝ ΧΑΛΑΖΙ πέφτουν οι σφαίρες στα πεδία μαχών της ενημέρωσης. Το 2007 η δημοσιογραφία μέτρησε ενενήντα πέντε νεκρούς. Η αλήθεια είναι πως το Ιράκ- σε δεύτερο πλάνο στα ελληνικά ΜΜΕ, αλλά προτεραιότητα των διεθνών media- επιβαρύνει τη στατιστική. Το ρεπορτάζ δεν είναι απλώς βαρύ και ανθυγιεινό επάγγελμα, είναι θανατηφόρο.

Οι καιροί αλλάζουν. Την εποχή του Βιετνάμ, οι ρεπόρτερ ήταν κάτι σαν τον Ερυθρό Σταυρό. Περνούσαν ελεύθερα τις γραμμές. Μπορεί να τους έπαιρνε καμιά αδέσποτη ή να πατούσαν καμιά νάρκη. Αλλά δεν ήταν στόχοι. Αν συλλαμβάνονταν αιχμάλωτοι, αφήνονταν ελεύθεροι. Αυτό όμως δεν συμβαίνει πλέον. Στη Βαγδάτη, τη Μοσούλη ή το Αφγανιστάν, οι δημοσιογράφοι φορούν κράνη και αλεξίσφαιρα και ενσωματώνονται σε στρατιωτικές μονάδες. Τους πυροβολούν όσο και τους στρατιώτες κι αν τους πιάσουν, τους αποκεφαλίζουν.

Γιατί; Διότι τα ΜΜΕ δεν θεωρούνται πια ουδέτερα. Κάθε πλευρά έχει τα δικά της και για κάθε CΝΝ υπάρχει κι ένα Αl Jazeera. Ακόμη περισσότερο: οι αντιμαχόμενοι- ιδίως οι ισλαμιστές- δεν έχουν ανάγκη από καμία Οριάνα Φαλάτσι για να τους περάσει τη γραμμή. Τη βγάζουν μόνοι τους στο Διαδίκτυο, χωρίς διαμεσολάβηση.

ΚΑΙ Η Ελλάδα; Σίγουρα το 2007 δεν ήταν η χρυσή χρονιά της δημοσιογραφίας. Δολοφονίες- δόξα τω Θεώ- δεν έχουμε. Έχουμε όμως ηθικούς θανάτους. Ένα μέρος του κλάδου έχει την τάση να καθίσταται μέρος του προβλήματος. Ποιου προβλήματος; Του κάθε μείζονος προβλήματος που προκύπτει στη δημόσια ζωή, με ελάχιστες εξαιρέσεις. Η υπόθεση Ζαχόπουλου είναι η «χέβι μέταλ» εκδοχή αυτής της τάσης. Και επιβεβαιώνει την τρίτη διάσταση της ελληνικής πολιτικής, που θέλει κάποιους δημοσιογράφους να μην είναι καλά ενημερωμένοι παρατηρητές ή οξυδερκείς μάρτυρες. Αλλά να είναι παίκτες, με όλες τις παθολογίες και τις παθολογικές συνέπειες που αυτό συνεπάγεται.

Όλα αυτά αρμόζουν στην ωραία γαλλική έκφραση: «Μelange des genres»- ελληνιστί «ανάμειξη των ειδών». Το αποτέλεσμα είναι ότι δεν υπάρχουν κανόνες. Το μπέρδεμα πολιτικής και δημοσιογραφίας καλείται ως έσχατος κριτής να ξεμπλέξει η Δικαιοσύνη. Με τι κριτήρια όμως; Δημοσιογραφικής δεοντολογίας ή ποινικής δικονομίας; Γιατί μπορεί κανείς να είναι αθώος από νομική άποψη, αλλά να έχει παραβεί βασικές αρχές της δημοσιογραφικής δουλειάς.

ΤΟ 2005 η δημοσιογράφος των «Νιου Γιορκ Τάιμς» Τζούντιθ Μίλερ μπήκε στη φυλακή για αρκετές εβδομάδες για να μην παραβιάσει το απόρρητο του ρεπόρτερ. Ήθελε να προστατεύσει τις πηγές της- που έτυχε να είναι υψηλοί αξιωματούχοι της κυβέρνησης Μπους. Και πιο συγκεκριμένα ο στενός συνεργάτης του αντιπροέδρου Τσέινι, Λιούις Λίμπι. Ο ίδιος που άφηνε να διαρρεύσει ότι η Βάλερι Πλέιμ ήταν πράκτορας της CΙΑ- με υπηρεσία και στην Αθήνα- για να εκδικηθεί τον διπλωμάτη σύζυγό της Τζόζεφ Γουίλσον επειδή είχε αμφισβητήσει δημοσίως ότι το Ιράκ είχε πυρηνικά. Η Μίλερ βγήκε τελικά από τη φυλακή. Αλλά απολύθηκε από την εφημερίδα! Κι αυτό γιατί η υπόθεση έδειξε ότι ήταν περίπου αγκαλιά με το σύστημα Μπους. Και ότι στα ρεπορτάζ της είχε διακινήσει την προπαγάνδα περί πυρηνικού προγράμματος του Σαντάμ, χωρίς να προσπαθήσει να το επαληθεύσει όπως θα έπρεπε. Κοινώς είχε λειτουργήσει σαν βαποράκι. «Ψιλά γράμματα», θα πει κανείς- έστω και με τυπογραφικά στοιχεία «Τάιμς». Ανάλογες ευαισθησίες θεωρούνται πολυτέλεια από μεγάλα τμήματα του εγχώριου πολιτικομιντιακού τοπίου- που λειτουργούν με το πριόνι.