Ένας αιώνας κίτρινα γκάζια

Εκατό χρόνια ζωής έκλεισαν τα yellow cabs, τα ταξί της Νέας Υόρκης. Όλα αυτά τα χρόνια τα πέρασαν στους δρόμους αλλά και στο σινεμά και η φήμη τους ξεπέρασε τα όρια της αμερικανικής μεγαλούπολης.
«Τον Αλεξάντρ Λιτβινένκο τον γνώριζα προσωπικά. Στο Λονδίνο τον σκότωσαν πράκτορες της ΚGΒ κι αν θες να μάθεις, διάβασε τι γράφει εδώ». Βιαστικός να πάει στη δουλειά του, ο δημοσιογράφος της εφημερίδας «Στάμπα» δεν μπορεί να κάνει αλλιώς. Υπομένει τη λογοδιάρροια του ταξιτζή που τον πηγαίνει στην Λέξινγκτον Άβενιου. Είναι ένας από τους 42.000 οδηγούς των 13.000 yellow cabs, των κίτρινων ταξί που έχουν γίνει αναπόσπαστο μέρος της ζωής στη Νέα Υόρκη από το 1907, όταν βγήκαν για πρώτη φορά στους δρόμους της.

Πριν από 100 χρόνια, το Μανχάταν ήταν συγκεντρωμένο ανάμεσα στο Λόουερ Ιστ Σάιντ και τη Γουόλ Στριτ. Μια νέα γενιά πελατείας, που ήταν διατεθειμένη να πληρώσει κάτι παραπάνω για να διασχίσει πιο γρήγορα την Πέμπτη Λεωφόρο, απαυδισμένη από τις άμαξες που τις έσερναν άλογα και δύσπιστη ακόμη μπροστά στο Μετρό, ήταν αυτό που έδωσε στον Χάρι Άλεν της Νew Υork Τaxicab Company την ιδέα να φέρει τα πρώτα 65 μηχανοκίνητα οχήματα από το Παρίσι, που γρήγορα έγιναν 600. Δέκα χρόνια αργότερα η Ford και η General Μotors πλημμύρισαν την αγορά με δικά τους ταξί, αλλά το μοντέλο που προτιμούσαν πάντα οι Νεοϋορκέζοι ήταν το κίτρινο «Τσέκερ» με τις μαύρες λωρίδες που σχεδίασε ο Ρώσος μετανάστης Μόρις Μάρκιν και που απαθανατίστηκε σε χιλιάδες χολιγουντιανές ταινίες.

Η διαδήλωση. Όταν πια τα ταξί επιβλήθηκαν ως ένα νέο μέσο μεταφοράς, δύο χιλιάδες ταξιτζήδες κατέλαβαν το 1934 την Τάιμς Σκουέαρ ζητώντας από τον δήμαρχο να αναγνωρίσει το καθεστώς τους. Ο δήμαρχος Φιορέλο Λα Γκουάρντια ψήφισε τότε τον νόμο Χάας που ρυθμίζει μέχρι σήμερα τους κανόνες του επαγγέλματος.

Τότε, οι ταξιτζήδες της Νέας Υόρκης ήταν κυρίως Ιρλανδοί, Ιταλοί και Εβραίοι. Όμως, ο πληθυσμός των ταξιτζήδων της Νέας Υόρκης αλλάζει πρόσωπο διαρκώς.

Στα πρώτα μεταπολεμικά χρόνια, αυτοί που έπιαναν το τιμόνι ήταν κυρίως μετανάστες από την Ανατολική Ευρώπη και τη Ρωσία. Από τη δεκαετία του 1980 άρχισαν να πλημμυρίζουν το επάγγελμα Αφροαμερικανοί, ισπανόφωνοι, μεσογειακοί και τα τελευταία χρόνια Ινδοί και Πακιστανοί. «Σε αυτή την πόλη όλα αλλάζουν συνεχώς, αλλά το ταξί δεν παύει να είναι μια δουλειά για μετανάστες», λέει στην εφημερίδα «Στάμπα» ο Τέρι Γκέλμπερ, στέλεχος της Cab Αcademy του Λονγκ Άιλαντ, όπου κάθε μήνα καταφτάνουν εκατοντάδες υποψήφιοι ταξιτζή δες για τα απαραίτητα μαθήματα οδήγησης. Στους ρυθμούς της πόλης. Να τους συναντάει κανείς και να μιλάει μαζί τους, σημαίνει να ζει στους ρυθμούς της Νέας Υόρκης. Μετά την 11η Σεπτεμβρίου, πολλοί Ινδοί ταξιτζήδες έβαλαν στα τουρμπάνια τους τα αστέρια της αμερικανικής σημαίας για να διαχωρίσουν τη θέση τους από τους τρομοκράτες, ενώ ύστερα από την καταστροφή της Νέας Ορλεάνης από τον κυκλώνα Κατρίνα Αφροαμερικανοί ταξιτζήδες έβαζαν στη διαπασών μουσική του Κέιν Γουέστ που κατηγορούσε την κυβέρνηση για ρατσισμό. Ο δήμαρχος της πόλης Μάικλ Μπλούμπεργκ θεωρούσε πάντα τα ταξί αναπόσπαστο μέρος του συστήματος μεταφορών. Και με το μπλακ άουτ του 2003 επιβεβαιώθηκε, όταν, ενώ όλα τα άλλα μέσα μεταφοράς ήταν «νεκρά», οι ταξιτζήδες έπαιρναν πέντε πέντε τους πανικόβλητους επιβάτες για να τους πάνε στον προορισμό τους.

Οθόνες πλάσματος. Για τους Νεοϋορκέζους, τα ταξί είναι μαζί ένα βίτσιο και ένας εφιάλτης. Το βίτσιο τους είναι πως τα θέλουν ανά πάσα στιγμή μπροστά τους σε κάθε γωνιά του Μανχάταν, όπου συγκεντρώνεται το 70% της κυκλοφορίας. Και ο εφιάλτης τους; Δεν τα βρίσκουν ποτέ διαθέσιμα τις ώρες αιχμής, είτε βρέχει είτε χιονίζει. Για τους τουρίστες, το κίτρινο ταξί της Νέας Υόρκης είναι ένα από τα πιο αναγνωρίσιμα αμερικανικά σύμβολα.

Τα επόμενα εκατό χρόνια όμως, τα ταξί της Νέας Υόρκης θα είναι εντελώς διαφορετικά. Ήδη εγκαθίστανται στα καντράν τους οθόνες πλάσματος που μεταδίδουν τις τελευταίες ειδήσεις και χρήσιμες πληροφορίες, και που δείχνουν το ακριβές στίγμα του οχήματος. Χάρη στον ανταγωνισμό ανάμεσα στις 60 εταιρείες που δραστηριοποιούνται στον τομέα, θα ακολουθήσουν και άλλοι νεωτερισμοί: τα νέα ταξί θα έχουν λουκ του 21ου, με υβριδικούς κινητήρες και σχεδιασμό που θα προσφέρει άνεση στους επιβάτες, οι οποίοι αποτελούν την πελατεία μιας τεράστιας βιομηχανίας με τζίρο 1,8 δισεκατομμύρια δολάρια.


Ένα ένδοξο παρελθόν

1. ΟΙ ΑΠΑΡΧΕΣ: Η πρώτη εταιρεία ταξί, Νew Υork Τaxicab Company, ιδρύθηκε το 1907, με 600 βενζινοκίνητα αυτοκίνητα που εισήχθησαν από τη Γαλλία.

2. ΤΟ ΧΡΩΜΑ: Τα πρώτα ταξί ήταν βαμμένα κοκκινοπράσινα. Μόλις το 1967 ο δήμαρχος της Νέα Υόρκης επέβαλε σε όλα το κίτρινο χρώμα, για να ξεχωρίζουν από τα παράνομα.

3. Η ΤΑΡΙΦΑ: Η ελάχιστη είναι 2,5 δολάρια, που γίνονται 3 μετά τις οκτώ το βράδυ και 3,5 στις ώρες αιχμής.

4. ΟΙ ΑΡΙΘΜΟΙ: Το 2005 τα ταξί της Νέας Υόρκης μετέφεραν 241 εκατ. επιβάτες. Οι οδηγοί ταξί είναι 42.000, από τους οποίους το 82% είναι μετανάστες.

Χόλιγουντ καλεί ταξί (από τη Νέα Υόρκη)
●Ο ΦΡΕΝΤ ΑΣΤΕΡ ερμήνευσε τον ρόλο του μυστηριώδους Νεοϋορκέζου ταξιτζή στην ταινία του 1979 «Ο άνθρωπος με τη στολή του Αϊ-Βασίλη».

●ΣΤΟΝ «ΤΑΞΙΤΖΗ» του Μάρτιν Σκορτσέζε, το 1976, ο Ρόμπερτ Ντε Νίρο (φωτό) έπαιξε τον ρόλο ενός βετεράνου του Βιετνάμ που αποφασίζει ξαφνικά να τινάξει στον αέρα το «σύστημα».