[ΤΡΙΤΗ ΑΠΟΨΗ] Έχει ευρωπαϊκό μέλλον η Τουρκία;

O γνωστός νομπελίστας λογοτέχνης Οrhan Ρamuk διώχθηκε πέρυσι από τις ποινικές αρχές της Τουρκίας, γιατί παραβίασε το αποκρουστικό άρθρο 301 του Ποινικού Κώδικα. Ποια ήταν η άδικη πράξη που διέπραξε ο Ρamuk; Παραβίασε το εθνικό συναίσθημα- ή την «τουρκικότητα»- αυτού του τόπου, επειδή έκανε λόγο για τις μαζικές σφαγές των Αρμενίων από την Οθωμανική Αυτοκρατορία κατά τη διάρκεια του Α΄ Παγκοσμίου Πολέμου(«Νew Υork Τimes», «Τurkish Νovelist who dissects Ιslam- West Clash wins Νobel»,13/10/2006)! Μέσα στο ίδιο φοβερό πλαίσιο περιορισμού της ελευθερίας της έκφρασης ο συγγραφέας Cemal Τokpinar καταδικάστηκε σε ενός έτους φυλάκιση, επειδή υποστήριξε σε ένα άρθρο του ότι ο σεισμός του 1999 στην Τουρκία ήταν μια θεϊκή τιμωρία που επιβλήθηκε στους πολυπράγμονες στρατιωτικούς αυτής της χώρας! Όμως είναι δυνατόν να υποστηρίζει κανείς σοβαρά ότι έχει εξασφαλίσει το τουρκικό κράτος την ευρωπαϊκή του προοπτική, όταν ακρωτηριάζεται τόσο ασύστολα όχι μόνο η ελευθερία της έκφρασης, αλλά και ολόκληρο το «αξιακό σύστημα» της Ευρωπαϊκής Ένωσης(αν θέλουμε φυσικά να μιλάμε για την ελευθερία, την ισότητα, το habeas corpus και όλα τα άλλα στοιχεία που συγκροτούν την πνευματική κληρονομιά αυτής της ηπείρου); Έτσι, το Ευρωπαϊκό Παρατηρητήριο για τα Ανθρώπινα Δικαιώματα διαπίστωσε μέσα στο 2006 σωρεία φρικτών παραβάσεων σε όλα τα πεδία της συνταγματικής οργάνωσης αυτής της χώρας.

Υπ΄ αυτήν την έννοια- εντελώς ενδεικτικά- τα βασανιστήρια και οι άγριοι ξυλοδαρμοί των κρατουμένων στα αστυνομικά τμή -ματα συνεχίστηκαν και ο εκφοβισμός του ανεξάρτητου δικαστικού σώματος ξεπέρασε κάθε όριο(αφού ο ανώτατος δικαστής Μustafa Υocel δολοφονήθηκε γιατί συμμετείχε στην έκδοση μιας απόφασης που αφορούσε την απαγόρευση της ισλαμικής μπούρκας, «Ηuman Rights Watch», «Οverview of human rights issues in Τurkey», 2006).

Γιατί τα αναφέρω αυτά; Γιατί έχω την εντύπωση ότι δεν είναι μόνο το ζήτημα της Κύπρου

ΟΙ ΑΞΙΕΣ ΤΗΣ ΕΥΡΩΠΗΣ

δεν πρέπει να υπονομευθούν εξαιτίας της Τουρκίας, γιατί συγκροτούν μια στοιχειώδη «ευρωπαϊκή συνείδηση και ταυτότητα»

που απομακρύνει την Τουρκία από την Ευρωπαϊκή Ένωση(δηλαδή το γεγονός ότι η γειτονική χώρα αρνείται να ανοίξει τα λιμάνια και τα αεροδρόμιά της στους Ελληνοκυπρίους), όπως βολικά επικαλούνται πολλοί αναλυτές.

Ίσως, μάλιστα, η Γερμανία και η Γαλλία να προβάλλουν αυτό το πρόβλημα στις διαπραγματεύσεις εντελώς προσχηματικά και ανειλικρινώς για να καθησυχάσουν το δικό τους εθνικό ακροατήριο, το οποίο μάλλον απορρίπτει μετά βδελυγμίας την προοπτική μιας μελλοντικής ένταξης της Τουρκίας στην ευρωπαϊκή ήπειρο.

Όμως το παραπάνω πρόβλημα έχειμια ευρύτερη διάσταση(και δεν πρέπει να κρυβόμαστε αφελώς πίσω από κάποιες εικονικότητες). Τι εννοώ; Η Τουρκία έχει σήμερα μια πολιτειακή ταυτότητα η οποία είναι παντελώς ασύμβατη με το δομικό πρότυπο των φιλελεύθερων δυτικών δημοκρατιών.

Αυτό δεν θέλει να κατανοήσει η τουρκική πολιτική ελίτ και περιορίζεται απλώς σε γελοίους συμβιβασμούς που αφορούν το άνοιγμα ενός λιμανιού ή ενός αεροδρομίου στους Ελληνοκυπρίους!

Όμως σε αυτό το σημείο θα ήθελα νακάνω και την εξής παρατήρηση. Κάτω από ένα ελληνοκεντρικό πρίσμα μάς συμφέρει σίγουρα η ευρωπαϊκή προοπτική της Τουρκίας, γιατί θα μειώσουμε σημαντικά το κόστος των αμυντικών μας εξοπλισμών.

Ωστόσο ευρύτερα, η κυοφορία μιας πιο ισχυρής Ευρώπης που θα έχει κοινή εξωτερική πολιτική και δικό της αμυντικό σύστημα σίγουρα δεν μπορεί να πραγματοποιηθεί με μια διεύρυνση η οποία θα περιλαμβάνει και την αχανή Τουρκία. Μια τέτοια επιλογή θα εκκολάψει απλώς μια τεράστια αγορά(δηλαδή αυτό που επιδιώκουν οι Βρετανοί).

Όπως λέει όμως και ο U. Εco, χάρη σε μια εγελιανή επιταγή που θέλει να πορεύονται τα πράγματα όπως επιβάλλει μια ορθολογική πραγματικότητα, η Ευρώπη ή θα γίνει ευρωπαϊκή ή θα κατακερματιστεί(«Θερμοί πόλεμοι και λαϊκισμός των ΜΜΕ»).

Ποιο είναι το συμπέρασμα από όλα αυτά; Οι διαπραγματεύσεις της Τουρκίας με την Κοινότητα συναντούν σοβαρά προβλήματα γιατί η χώρα τούτη έχει ένα δημοκρατικό έλλειμμα το οποίο είναι παντελώς ασύμβατο με τις αξίες της Ευρώπης. Όμως οι αξίες αυτές δεν πρέπει να υπονομευθούν εξαιτίας της Τουρκίας, γιατί συγκροτούν μια στοιχειώδη «ευρωπαϊκή συνείδηση και ταυτότητα»( Εco)!

Ο Γρηγόρης Καλφέλης είναι καθηγητής της Νομικής Σχολής του ΑΠΘ.