Γορίλλες ούτε στην ομίχλη

Οι γορίλλες θα έχουν εξαφανιστεί έως το 2050, αν συνεχιστούν με τον
σημερινό ρυθμό η λαθροθηρία και η καταστροφή του οικοσυστήματός τους,
προειδοποίησαν τα Ηνωμένα Έθνη.

Μέσα σε μια δεκαετία, τρία από τα τέσσερα υποείδη του μεγάλου αυτού πιθήκου
είναι πιθανό να έχουν εξαφανιστεί. «Πολλοί πληθυσμοί γοριλλών αντιμετωπίζουν
άμεσα το ενδεχόμενο να εξαλειφθούν», λέει στον κυριακάτικο «Ιντιπέντεντ» ο
Μάθιου Γουντς τού Προγράμματος του ΟΗΕ για την Επιβίωση των Μεγάλων Πιθήκων.
«H κατάσταση είναι απίστευτα σοβαρή».

Οι περιβαλλοντολόγοι επισημαίνουν έναν νέο κίνδυνο, πέρα από τις πάντα
παρούσες απειλές από το κυνήγι, την υλοτομία και την εκμετάλλευση ορυχείων:
τις επιπτώσεις από τις εκλογές που θα διεξαχθούν στο τέλος αυτού του μήνα στη
Λαϊκή Δημοκρατία του Κονγκό (ΛΔΚ), το αχανές κράτος της Κεντρικής Αφρικής, στο
οποίο κατοικούν πιθανόν περισσότεροι γορίλλες απ’ ό,τι σε οποιαδήποτε άλλη
χώρα. Τα άτομα ενός υποείδους, του γορίλλα των ανατολικών πεδιάδων ή γορίλλα
γκράουερ, ζουν όλα στη χώρα αυτή. Δύο άλλα, ο ορεινός γορίλλας – έγινε
διάσημος από τις μελέτες της Νταϊάν Φόσεϊ και την ταινία του Ντέιβιντ
Ατένμπορο για τις μελέτες αυτές – και ο γορίλλας των δυτικών πεδιάδων,
απαντώνται επίσης στη ΛΔΚ.

Ο πόλεμος μαινόταν για περισσότερο από μια δεκαετία στο Ανατολικό Κονγκό.
Στοίχισε τη ζωή σε περισσότερους από τέσσερα εκατομμύρια ανθρώπους και ήταν η
πιο αιματηρή σύγκρουση μετά το τέλος του A’ Παγκοσμίου Πολέμου. Ακόμη και
τώρα, τρία χρόνια μετά την υπογραφή των ειρηνευτικών συμφωνιών, 1.200 άνθρωποι
σκοτώνονται κάθε μέρα από τη συνεχιζόμενη βία και από ασθένειες που
σχετίζονται με τον πόλεμο. Μία παρενέργεια της σύγκρουσης αυτής ήταν η
εξαφάνιση των γοριλλών της περιοχής. Πρόσφυγες που δεν μπορούσαν να
καλλιεργήσουν για να τραφούν, αναγκάσθηκαν να σκοτώσουν γορίλλες και άλλα
μεγάλα θηλαστικά για να επιβιώσουν. Οι περιβαλλοντολόγοι όχι μόνον ήταν
ανίσχυροι να προστατεύσουν τα ζώα, αλλά και αρκετοί σκοτώθηκαν κατά τις
συγκρούσεις των ενόπλων.

Το αποτέλεσμα στην περίπτωση του υποείδους γκράουερ ήταν ο αποδεκατισμός του.
Ο πληθυσμός του μειώθηκε κατά 90% τα 10 τελευταία χρόνια και περιορίστηκε σε
μόλις 2.000 άτομα. Μερικοί περιβαλλοντολόγοι πιστεύουν πως η κατάσταση είναι
ακόμη χειρότερη, αλλά η βία που επικρατεί ακόμη στην περιοχή τους τούς
εμποδίζει να επιβεβαιώσουν τις υποψίες τους.

Κλειδί οι εκλογές

Το περισσότερο απειλούμενο υποείδος είναι ο γορίλλας του ποταμού Κρος, που
κατοικεί σε μια μικρή δασώδη περιοχή τής Δυτικής Αφρικής. Αλλά το κλειδί για
την επιβίωση των υπολοίπων πιστεύεται πως βρίσκεται στις εκλογές που θα γίνουν
στη ΛΔΚ, τις πρώτες στη χώρα εδώ και περισσότερο από 40 χρόνια. Μόνον η
επιτυχία των εκλογών μπορεί να μειώσει τη βία και την αστάθεια που έχουν
αποδεκατίσει τους πληθυσμούς των γοριλλών, ιδιαίτερα στις ανατολικές
περιφέρειες Ιτούρι, Βόρειο Κίβου και Νότιο Κίβου. Μολονότι υπάρχουν φόβοι ότι,
αν τελειώσουν οι μάχες, θα αυξηθεί η υλοτομία, με αποτέλεσμα να περιοριστεί
ακόμη περισσότερο το φυσικό οικοσύστημα των γοριλλών. Ο κίνδυνος από τη
συνεχιζόμενη αναρχία θεωρείται μεγαλύτερος.