Ποιος θα με πει αποτυχημένο;

Έκανε χθες το ταξίδι της επιστροφής από την Αθήνα στην Πορτογαλία. Ύστερα
από δύο συναπτά χρόνια στην AEK (και τρία συνολικά), ο Φερνάνος Σάντος δεν
μένει πια εδώ. Αποχαιρέτησε την Ελλάδα, τη «δεύτερη πατρίδα του», όπως λέει
και το πρόσωπό του λάμπει. Πέμπτη βράδυ, την ώρα που η Πορτογαλία στο πάρτι
της Eurovision έδινε μάχη να μπει στα τελικά, ο Σάντος ξεδιψούσε με δύο μπίρες
σε ξενοδοχείο του Κεφαλαρίου. Από τις τελευταίες του ελληνικές γουλιές…
Επέλεξε την «ΟΜΑΔΑ» για να πει το «αντίο». Όπως και τότε, το καλοκαίρι του
2001, όταν ερχόταν στην καυτή Αθήνα για την περιπέτεια. Τα περί Eurovision δεν
είναι τυχαία. Τη Δευτέρα υποδέχθηκε μέλη της αποστολής που τα γνωρίζει καλά.
Την Τρίτη έτρεχε στις τράπεζες. Μετά έκανε το τραπέζι στους παίκτες. Χθες,
έκανε μια εκδρομή στην Αρχαία Κόρινθο. « Όλα αυτά τα μικρά πράγματα, τα
καθημερινά που έπρεπε να τακτοποιήσω. Ξέρεις, είναι πολύ δύσκολο. Το
ψυχολογικό στρέσινγκ είναι μεγάλο. Καλύτερα να φεύγεις αμέσως. Έρχεται κόσμος,
φίλοι της ομάδας και σου μιλάνε, σε ρωτούν τι έγινε. Τι να πεις… Δύσκολο όλο
αυτό».

O Φερνάντο Σάντος δεν κρύφτηκε. Άναψε αρκετά τσιγάρα. Μίλησε για πολλά – αν
θέλετε, για τα περισσότερα. Για τον Ντέμη. Τους στόχους της AEK. Τους μικρούς
που δεν έπαιξαν όσο θα περίμενε ο κόσμος. Τις απαιτήσεις των οπαδών.
Χαρακτήρισε τις σεζόν που πέρασε στον πάγκο της AEK. Θυμήθηκε μεταγραφικούς
στόχους. Αναφέρθηκε στον Βέλιτς. Και την επόμενη ημέρα. Της AEK, αλλά και τη
δική του.

«Ο Ντέμης είναι φίλος μου. Αν θέλει στο εξής τις συμβουλές μου, τη γνώμη μου,
ασφαλώς και θα του δώσω αν μου τηλεφωνήσει. Και σήμερα (Πέμπτη), άλλωστε,
μιλήσαμε. Αυτό είναι το ποδόσφαιρο, έτσι είναι η ζωή», τονίζει ο Σάντος. Και
συνεχίζει:

«Όταν πρωτοήρθα στην AEK, ο Νικολαΐδης ήταν ποδοσφαιριστής και πρώτος
επαγγελματίας. Έως την περασμένη Κυριακή, υπήρξε ο πρόεδρος και ο φίλος. Μαζί.
Τώρα αυτά διαχωρίστηκαν». Θυμάται όσα έγιναν τον περασμένο χειμώνα, τις
συζητήσεις με τον Νικολαΐδη για την ανανέωση του συμβολαίου του. «Τον
Δεκέμβριο μιλήσαμε εκτενώς. Για πολλά θέματα. Μεταγραφές, παίκτες, τα πάντα.
Είχαμε το ίδιο πλάνο. Τα εξήγησα και στη συνέντευξη Τύπου μετά την Ξάνθη.
Σταδιακά κατάλαβα πως η κατάσταση δεν είναι η ίδια με πριν. Κοντά στον Μάρτιο,
είχα πάρει την απόφασή μου. Θα έφευγα. Ο πρόεδρος ποτέ δεν μίλησε. Μάλλον
γνωρίζαμε και οι δύο και δεν συζητήσουμε για το θέμα», λέει και χαμογελά.
Πολλοί – εκείνη την εποχή – επέμεναν πως ο Σάντος θα κριθεί από τα
αποτελέσματα. Από το αν η AEK βγει στο Τσάμπιονς Λιγκ ή κατακτήσει το Κύπελλο
ΟΥΕΦΑ. Ο Σάντος, ωστόσο, καταλάβαινε «τι παίζει» και ακόμη και σε θρίαμβο στο
Κύπελλο θα έφευγε. «Με ξέρεις καλά, θα έλεγα ποτέ κάτι στον Τύπο ή στους
ποδοσφαιριστές αν δεν το γνώριζε ο Ντέμης; Ποτέ!». Αν θέλουμε να βρούμε ένα
παράπονο και μάλλον είναι μεγάλο, σχετίζεται με τη σιγή των αρμοδίων της AEK,
του Ντέμη ή του Ίβιτς, στα συνεχή δημοσιεύματα που αναφέρονταν πως «ο Σάντος
κρίνεται από τα αποτελέσματα». Κανείς δεν έβαλε φρένο και ο Νικολαΐδης όφειλε
να το κάνει. Να μιλήσει. Να διευκρινίσει τι συμβαίνει. «Ο τεχνικός δεν
κρίνεται από ένα ή δύο ματς», του λέμε και μειδιά με νόημα, λες και συμφωνεί.

«Αν κερδίζαμε το Κύπελλο η χρονιά θα ήταν φανταστική. Τώρα, τη χαρακτηρίζω
πολύ καλή. Φεύγω επιτυχημένος από την AEK. Την πρώτη σεζόν, αυτή με τον
Ψωμιάδη, ένιωσα πως έκανα καλή δουλειά. Πήραμε το Κύπελλο. Και αν μετρούσε το
γκολ του Ντέμη με τον Ολυμπιακό, ίσως και τον τίτλο. Πρόπερσι, διεκδικήσαμε
έως το φινάλε το πρωτάθλημα. Αυτό ήταν ένα θαύμα. Εφέτος, παίξαμε στον τελικό
του Κυπέλλου και ήρθαμε δεύτεροι. E, αν παίρναμε τίτλο θα ήμουν ένας Έλληνας
αρχαίος Θεός!».

Πιάνει με δύναμη τα χαρτιά που βγάζω με συστολή μπροστά του. Απλώνει το χέρι,
αγγίζει το στυλό και γράφει. «Πόσους βαθμούς κατακτήσαμε πέρυσι; 62. Ο
Ολυμπιακός πήρε 65 και ο Παναθηναϊκός 64. Κάναμε μόνο δύο ήττες. Κοίτα τι
συνέβη στο πρωτάθλημα που μόλις έληξε. H AEK πήρε παραπάνω βαθμούς, έφτασε
τους 67 και ήρθε δεύτερη. Αυτό δεν λέγεται βελτίωση; Είναι τρελό να
υποστηρίζεται κάτι διαφορετικό από την πραγματικότητα. Ήμασταν καλύτεροι, αλλά
θέλω να είμαι ειλικρινής: ήταν πολύ βελτιωμένος και ο Ολυμπιακός».

«ΣΤΟΧΟΣ HTAN TO ΤΣΑΜΠΙΟΝΣ ΛΙΓΚ. TON ΠΕΤΥΧΑΜΕ»

Μετράει το αποτέλεσμα, όχι μόνο η εικόνα

«Σε μένα δεν περνούν ποιος φέρνει ποιον. Ούτε ποτέ μού είπε κάποιος ποιον να βάλω. Ποτέ. Ο Βιενγλίσκι ήταν συχνά τραυματίας» λέει ο Σάντος ξεκαθαρίζοντας το τοπίο για τους παίκτες που έφερε ο Ίβιτς

Με χαμηλό μπάτζετ, ο Φερνάντο Σάντος δεν θα έμενε στην AEK. Την πρώτη σεζόν το
ποσό που διέθετε η AEK έφτασε τα 5 εκατ. ευρώ. Πέρυσι, το μπάτζετ έφτασε τα 6
εκατ. ευρώ. «Για του χρόνου, δεν γνωρίζω. Ποτέ δεν μιλήσαμε για νούμερα. Τα
λεφτά για μένα δεν ήταν ποτέ το ζητούμενο. Ούτε οι παίκτες επηρεάστηκαν και
πάντα ήταν συνεπέστατοι στις προπονήσεις». Όταν του λέμε αν η AEK θα ήθελε
παίκτες απαντά με ένα ξερό «ναι» και προχωρά ακάθεκτος. «Δείτε τον Ασουνσάο. H
Πόρτο δέχθηκε πρόταση ύψους 10 εκατ. ευρώ από ευρωπαϊκή ομάδα και είπε όχι.
Για τον Άλβες, η αξία του είναι κοντά στα 2,5 εκατ. ευρώ. Όλες οι ομάδες
χρειάζονται μεταγραφές. H Τσέλσι διαθέτει τέτοιο υλικό, τέτοια ποιότητα και
πήγε και πήρε τον Μπάλακ. Έκανε, δηλαδή, άσχημα;».

H θέση του αμυντικού χαφ είναι για τον Σάντος μια από τις πλέον καθοριστικές
στο σύγχρονο ποδόσφαιρο. «Είναι πασιφανές. Με τον Ασουνσάο ο Κατσουράνης ήταν
απελευθερωμένος. Ξέρεις ποιος έκανε τη μεγάλη διαφορά στον Ολυμπιακό; Ο Τουρέ!
Εμείς πήραμε χαφ τον χειμώνα και ήταν ο Έμερσον. Όταν μίλησα με τον Ντέμη,
είπα “Μπασινάς ή Έμερσον”. Για τον Μπασινά ήταν δύσκολο. Καταλήξαμε στον
Έμερσον».

Αρκετοί λένε πως η ομάδα δεν έπαιξε καλό ποδόσφαιρο.

Τι σημαίνει αυτό; Στόχος ήταν να βγούμε σ το Τσάμπιονς Λιγκ.

Και τα άσχημα αποτελέσματα στα ντέρμπι; Λέγονται αρκετά πως δεν τα
καταφέρνετε στα σπουδαία ραντεβού.

Δεν έχετε παρά να δείτε τι κάναμε στο προηγούμενο πρωτάθλημα. Δύο ισοπαλίες με
τον Ολυμπιακό και δεν χάσαμε κανένα δύσκολο ματς. Κανένα!

Με την ήττα να έρχεται στο ματς εναντίον του Ιωνικού.

Ακόμη και τώρα αδυνατώ να καταλάβω τι έγινε. Απίστευτο ήταν . Πιέζαμε και γκολ
δεν βάλαμε. Ήρθε το γκολ του Ιωνικού και έφερε την ήττα. Χάσαμε τον τίτλο. Αν
έλεγα πριν από το πρωτάθλημα πως θα φτάναμε εκεί θα γελούσε ο κόσμος.

H μεγαλύτερη χαρά;

Το Κύπελλο την πρώτη σεζόν. Και το χειροκρότημα στο τέλος των αγώνων με τον
ΠΑΟΚ και την Ξάνθη όταν έφευγα από την AEK. H αναγνώριση από τον κόσμο. Για
μένα αυτό αποτελεί το μεγαλύτερο και πλέον αξιόπιστο γκάλοπ. Σε ποσοστό που
φτάνει το 80%. Τους αγαπώ και τους έχω όλους στην καρδιά μου. Να ξέρεις κάτι
επίσης: αυτό που πετύχαμε την εφετινή σεζόν ήταν καλύτερο από την προηγούμενη.
Πάντα με βάση τις συνθήκες που έγινε. Γι’ αυτό λέω πως αποχωρώ και νιώθω
επιτυχημένος.

Και οι νέοι παίκτες που δεν αγωνίστηκαν;

Πείτε μου ποιοι. Ο Πλιάτσικας έπαιζε στο Χαϊδάρι. Τον Κονέ δεν τον γνώριζε
κανένας νωρίτερα. Όλοι έχουν ταλέντο, αλλά δεν γίνεται να αγωνίζονται από τη
μια στιγμή στην άλλη. Θέλει χρόνο.

Αναγνωρίζω τα λάθη μου

Του μιλάμε για λάθη:

«Όλοι όσοι ασχολούνται με το ποδόσφαιρο κάνουν λάθη. Όλοι. Εγώ έχω στα
παιχνίδια ή σε ορισμένα σημεία της περιόδου. Τα αναγνωρίζω».

Και το πρωτάθλημα το 2002 πώς δεν ήρθε;

Το χάσαμε εκείνο τον δύσκολο χειμώνα που έγιναν τόσο πολλά. Με τις τρεις
συνεχείς ήττες από τον ΠΑΟΚ, τον Ολυμπιακό και τον Ηρακλή.

Ορισμένοι ρωτούν γιατί επελέγη ο Δέλλας στον τελικό του Κυπέλλου.

«Λοιπόν: στα δύο ματς πρωταθλήματος με τον Ολυμπιακό, αντιμετωπίσαμε σημαντικό
πρόβλημα. Δεν μπορούσαμε εύκολα να πάμε στην επίθεση, να ανέβουμε στο κέντρο,
να προωθήσουμε την μπάλα. Ο Δέλλας διαθέτει εμπειρία, είναι ψηλός, έχει
προσωπικότητα, είναι παίκτης νικητής. Γι’ αυτό τον διάλεξα. Έστω και αν ο
Αλεξόπουλος έκανε μια φοβερή χρονιά στην AEK. Καταπληκτική. Ποιος όμως μιλούσε
για τον Δέλλα στην πρώτη ώρα του ματς; Κανένας! Μετά το 60′ μιλούν». Του
κάνουμε νύξη για τα γκολ που δεν έβαλε η AEK. Ζητά να «πάμε παρακάτω». Θα
σκέφτεται προφανώς ότι ο Σοάρες από τα 11 γκολ της μιας περιόδου σημείωσε
κάθετη πρώτη. Ένα «μπαμ» έκανε ο Βραζιλιάνος και αυτό μόνο μια χρονιά.

Οι μεταγραφές που ήρθαν; Ο Τσάνκο για παράδειγμα;

Καλός παίκτης. Για την ομάδα. Όπως ο Κωνσταντινίδης την πρώτη μου σεζόν.

Ο Βιενγλίσκι; Λένε διάφορα για τις μεταγραφές ή όσους έφερε
οΊβιτς.

Πρόβλημα με αυτά δεν έχω. Σε μένα δεν περνούν ποιος φέρνει ποιον. Ούτε ποτέ
μου είπε κάποιος ποιον να βάλω. Ποτέ. Ο Βιενγλίσκι ήταν συχνά τραυματίας. Μόνο
αυτό να πω.

Ο Ογκουνσότο; Γνωρίζω πως δεν ενθουσιάζεστε με τον επιθετικό
αυτό.

H AEK πρέπει να διαθέτει και να βασιστεί σε παίκτες ανώτατου επιπέδου. Για το
Τσάμπιονς Λιγκ. Μου μίλησε ο Ντέμης για τον Ογκουνσότο. Αν μπορούσα θα αγόραζα
τους καλύτερους.

Όπως τον Σαλπιγγίδη;

Εσύ τι λες; Αυτόν ναι! Τους ξέρεις τους παίκτες, μη ρωτάς εμένα. Όλοι
γνωρίζουν τους καλύτερους.

Στην AEK θα γυρίζατε για τρίτη φορά; Αν – λέμε, τώρα – σας
καλέσει ο Ντέμης ξανά τον Δεκέμβριο.

Στην πατρίδα μου λένε ποτέ μη λες ποτέ. Πρέπει όμως να πω ότι είναι δύσκολο.
Ας είμαστε ειλικρινείς. Τρίτη φορά… Πάντως δεν μετάνιωσα που επέστρεψα.

Σας κόστισε η αποχώρηση του Βέλιτς;

«Τον είχα χρόνια για βοηθό μου. Και ήταν καλός βοηθός. Στο ματς, στην
προπόνηση. Ξύπνιος. Πώς να το πω… Και Έλληνας, αλλά και Σέρβος! Έφυγε,
έληξε».

Φεύγει και αυτός συγκινημένος – ίσως να σκέφτεται την επιστροφή ή τη χώρα που
αφήνει. Την Ελλάδα των 10 αθλητικών εφημερίδων («απίστευτο είναι, νομίζω πως
έρχεται πίεση και είναι κακό για το ποδόσφαιρο»). Ίσως πάλι τον ζεστό κόσμο
της AEK που ζητεί τίτλο και ας ξέρει κατά βάθος ότι πλην εξαιρέσεων ελάχιστοι
θα έπαιζαν στην ενδεκάδα – ας πούμε – του Ολυμπιακού! Ενώ οι αναπληρωματικοί
του Ολυμπιακού ποιος λέει πως δεν θα αγωνίζονταν βασικοί στην AEK;

Φεύγει συγκινημένος. «Θα έρθω το καλοκαίρι στην Ελλάδα. Το… επόμενο
καλοκαίρι. Τώρα θα σκεφθώ για το μέλλον μου. Ίσως εκτός Πορτογαλίας, ίσως στην
εθνική ομάδα».

Τα φώτα του αυτοκινήτου ανάβουν. Οι φίλοι της ομάδας, αυτοί που διαπίστωσαν
την προφανή πρόοδο, του γνέφουν με νόημα. «Σ’ αγαπάμε»!

«Κάποιοι μιλούσαν για υποβιβασμό»

Στο μυαλό του σφηνώνεται η πρώτη του χρονιά στην AEK. Επί Ψωμιάδη: « Θυμάσαι
τι παίκτες είχαμε; Ζήκο, Ζαγοράκη, Γκαμάρα, Τσιάρτα. Αν βάλουμε σε αυτούς τον
Ντέμη, προσθέσουμε και τον Κατσουράνη, σου λέω πως θα κατακτούσαμε πολύ άνετα
το πρωτάθλημα. Εύκολα. Εύκολα, φίλε μου». Το «easy» το λέει δύο τρεις φορές
για να δώσει έμφαση στην άποψή του πως ήταν η καλύτερη AEK που δούλεψε.
Θυμάται, όμως, τις συνθήκες που συνάντησε όταν επανήλθε το καλοκαίρι του 2004.
«Ήξερα το μπάτζετ, τι υπάρχει στην AEK, πώς θα δουλέψουμε. Έπρεπε να
συνθέσουμε ξανά μια ομάδα. Να συναρμολογήσουμε όλα τα κομμάτια. Πολλοί έλεγαν
πως θα κινδυνεύσουμε με υποβιβασμό, να πέσουμε κατηγορία! Στην Ιταλία όπου
κάναμε προετοιμασία υπήρχε ανησυχία. Ήρθαν οι Ασουνσάο και Άλβες,
ποδοσφαιριστές που γνώριζα και βοήθησαν πολύ την ομάδα. Πηγαίναμε για έκτη
θέση. Εκεί που δεν περίμενε κανείς χτυπήσαμε τον τίτλο και όλοι έλεγαν
“μπράβο”. Δεν υπήρχε άγχος. Αντίθετα με τη φετινή σεζόν. Τότε, ήταν επιτυχία
όσα κάναμε, τώρα όχι. Μα είναι τρελό».