[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΕΔΩ KAI APKETO καιρό η Ελλάδα φαίνεται να ζει στον κόσμο της. Το ένα
σκάνδαλο διαδέχεται το άλλο. Το ένα «δραματικό γεγονός» επισκιάζει το
προηγούμενο. Συνεχώς η χώρα είναι σε μια ένταση, αγωνία, αβεβαιότητα και
απροβλεπτικότητα. Κανένας δεν γνωρίζει τι μπορεί να ξημερώσει αύριο. Τα
δημοκρατικά συστήματα υποτίθεται ότι, μεταξύ άλλων, παρέχουν έναν
ικανοποιητικό βαθμό «προβλεπτικότητας», γιατί στηρίζονται σε διαφανείς
κανόνες, θεσμούς, αποδεκτές διαδικασίες, εμπεδωμένες ρυθμίσεις, έτσι ώστε να
ελαχιστοποιείται το τυχαίο, το απρόβλεπτο, το αβέβαιο και το δραματικό. Από τη
φύση του το δημοκρατικό πολιτικό σύστημα έχει κάτι το «νωθρό», το
αποδραματοποιημένο, το «business as usual». Δεν έχει επαναστατικές εξάρσεις.
Δεν έχει ρήξεις και συγκρούσεις πέρα από ένα ορισμένο όριο που ορίζεται από
κοινώς αποδεκτές ρυθμίσεις. Δεν έχει έντονες, ανεξέλεγκτες συγκινήσεις και
δραματοποιήσεις. Ο πολιτικός διάλογος διεξάγεται (υποτίθεται) με ορθολογικά
επιχειρήματα και με ορθολογικό τρόπο μέσα σε προκαθορισμένα θεσμικά πλαίσια.
Όλα αυτά προϋποθέτουν βεβαίως ότι θεσμοί και διαδικασίες λειτουργούν λίγο –
πολύ ομαλά και αποτελεσματικά. Και αυτό συμβαίνει λίγο – πολύ στις ευρωπαϊκές
χώρες. Σε ορισμένες περιπτώσεις βέβαια, οι θεσμικές διαδικασίες και οι κανόνες
«μπλοκάρουν», χάνουν την πολιτική δυναμική τους και δεν εκφράζουν έτσι την
κοινωνική δυναμική. Στις περιπτώσεις αυτές έχουμε τις αναπόφευκτες δραματικές
εκρήξεις (π.χ. πρόσφατα επεισόδια στη Γαλλία). Αλλά όλα αυτά θεωρούνται
γενικώς η εξαίρεση στον κανόνα. Το δράμα σταματά με τη «διόρθωση» της
εξαίρεσης και τα πράγματα επιστρέφουν στη (νωθρή) κανονικότητά τους. Τα δελτία
ειδήσεων (των εννέα το βράδυ) έχουν διάρκεια περίπου μισής ώρας και είναι
πολυθεματικά. Όλα αυτά μπορεί να εκτρέφουν την απολιτικοποίηση και τον
πολιτικό κυνισμό. H Ελλάδα όμως βρίσκεται στο άλλο άκρο. «Ζει ένα καθημερινό
δράμα» είτε λόγω σκανδάλων είτε λόγω απρόβλεπτων γεγονότων (φυσικές
καταστροφές, κ.λπ.) στα οποία, ανεξάρτητα από το μέγεθός τους, προσδίδονται
δραματικές διαστάσεις. Από την άποψη αυτή τουλάχιστον, η Ελλάδα δύσκολα θα
μπορούσε να χαρακτηριστεί «κανονική» ευρωπαϊκή χώρα. Πολύ περισσότερο που,
καθώς κυριαρχεί το «δράμα», απουσιάζει η πολιτική. Στην Ελλάδα μπορεί κάποιος
να υποφέρει από υπερβολικό άγχος και ένταση, αλλά οπωσδήποτε όχι από ανία.

Ο Π.K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος
του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.