TPITH AΠOΨH Xάσμα φύλων (online)

Έχουν περάσει περισσότερο από δέκα χρόνια, ωστόσο το ερώτημα παραμένει
επίκαιρο. Ετέθη για πρώτη φορά όταν κάποιοι σχολιαστές βάπτισαν το Ίντερνετ
«κυβερνοχώρο» και άρχισαν τις αναφορές και διατριβές σε έναν «εικονικό» κόσμο,
παράλληλο με τον πραγματικό. Έκτοτε, με σταθερή περιοδικότητα, οι ειδήμονες
των MME εξετάζουν τις ομοιότητες και διαφορές των δύο αυτών κόσμων – σε
πληθυσμό, πρακτικές και σχετικές τάσεις. Όπως, για παράδειγμα, ο αμερικάνικος
οργανισμός ερευνών Pew που πρόσφατα ανακοίνωσε τα ευρήματα μελέτης του για τις
διαδικτυακές προτιμήσεις και δραστηριότητες των δύο φύλων.

Το βασικό (και προφανές) συμπέρασμα που προκύπτει είναι ότι όσο αυξάνεται η
διασπορά του Ίντερνετ τόσο οι διαφορές των δύο κόσμων μειώνονται σημαντικά –
τουλάχιστον σε σύγκριση με το 2000, τελευταία χρονιά που το Pew διενήργησε
ανάλογη έρευνα. Εν ολίγοις, το ιστορικό online χάσμα των φύλων (όπου οι άνδρες
συνιστούσαν σαφώς μεγαλύτερο κομμάτι των χρηστών, περίπου 60%) έχει
εκμηδενιστεί και έχει έλθει η απόλυτη ισορροπία του πενήντα-πενήντα. Αυτό
σημαίνει πως εξέλειψαν οι διαφορές; Τουναντίον: απλούστατα, μεταφέρθηκαν από
το ποσοτικό επίπεδο στο ποιοτικό και, επιπρόσθετα, εναρμονίζονται με τον
πραγματικό κόσμο. Για παράδειγμα, οι άνδρες ενδιαφέρονται κυρίως για γενικές
ειδήσεις, οικονομική ενημέρωση (π.χ. για το χαρτοφυλάκιό τους), αθλητικά και
πορνογραφία – βέβαια το γεγονός ότι η δεδηλωμένη προτίμηση (μόνον ένας στους
πέντε δηλώνει πως καταναλώνει online πορνογραφία) δεν συνάδει με την ιλιγγιώδη
επισκεψιμότητα των σχετικών sites, μάλλον σημαίνει πως στην πραγματικότητα οι
ενδιαφερόμενοι είναι κάπως περισσότεροι. Αντίθετα, οι γυναίκες είναι
επικεντρωμένες σε μεγάλο βαθμό σε θέματα οικογένειας, υγείας και θρησκείας.

Ίσως το κεντρικό εύρημα της έρευνας του Pew να είναι ότι, στο Διαδίκτυο, οι
άνδρες είναι σε μεγαλύτερο βαθμό προσανατολισμένοι στην δράση και οι γυναίκες
στις ανθρώπινες σχέσεις – κάτι που, καίτοι κοινότοπο, μάλλον αποτελεί
αναπαραγωγή στερεοτύπων του πραγματικού κόσμου. Οι άνδρες, λόγου χάρη,
«κατεβάζουν» μουσική, παίζουν παιχνίδια, πραγματοποιούν αγορές (σε
καταστήματα, χρηματιστήρια και πλειστηριασμούς) και συμβουλεύονται σελίδες «do
it yourself» ώστε να επιδοθούν στο κλασικό χόμπι του μαστροχαλαστή. Οι
γυναίκες χρησιμοποιούν σαφώς συστηματικότερα το ηλεκτρονικό ταχυδρομείο –
όπως, άλλωστε, και το τηλέφωνο – για να επικοινωνήσουν με συγγενείς, φίλους,
γνωστούς και αγνώστους. Και το εύρημα που λέει ότι, παρά την αριθμητική
ισορροπία, οι άνδρες εν γένει συνδέονται με το Ίντερνετ συχνότερα και περνούν
περισσότερες ώρες μπροστά στον υπολογιστή; Αυτό πιθανότατα οφείλεται σε μεγάλο
βαθμό στις συνδέσεις υψηλής ταχύτητας (broadband) – όπου οι άνδρες ακόμα
υπερέχουν ξεκάθαρα – που καθιστούν την εμπειρία χρήσης του Διαδικτύου σαφώς
συναρπαστικότερη αφού επιτρέπουν την κατανάλωση ήχου και κινούμενης εικόνας.

Ωστόσο, το σημείο που ενδεχομένως αξίζει να σταθεί κανείς αφορά μία κρίσιμη
παράμετρο για την μελλοντική οικονομική ευημερία του Μέσου: το «άρωμα
γυναίκας», δηλαδή τον βαθμό στον οποίο οι γυναίκες μακροπρόθεσμα θα
αγκαλιάσουν το Ίντερνετ και θα το εισαγάγουν σε κεντρική θέση της
καθημερινότητάς τους. Κι εδώ τα στοιχεία είναι εντυπωσιακά: στις ηλικίες
18-29, οι γυναίκες όχι μόνον δεν υστερούν (έστω οριακά) αλλά προηγούνται καθώς
το 86% είναι online ενώ στους άνδρες το αντίστοιχο ποσοστό είναι 80 τοις
εκατό. H αποδοχή από πλευράς γυναικείου φύλου δεν είναι μόνο κρίσιμη
αριθμητικώς – όσο και εάν, σε άλλα Μέσα, η παρουσία τους μπορεί να κάνει την
διαφορά: πρόσφατη έρευνα της Διεθνούς Ένωσης Εφημερίδων έδειξε ότι ένα από τα
κοινά σημεία των (εμπορικά) κορυφαίων εφημερίδων ανά τον πλανήτη είναι το
υψηλότατο (άνω του 50% του συνόλου) ποσοστό αναγνωστριών. H βασική αιτία
συνίσταται στο ότι οι γυναίκες αποτελούν το αγαπημένο κοινό των
διαφημιζόμενων, κυρίως διότι τείνουν να επιλέγουν τα προϊόντα που θα
καταναλώσει το νοικοκυριό. Έκπληξη; Εάν είστε «δεσμευμένος» αναλογιστείτε πόσα
καταναλωτικά προϊόντα επιλέγετε εσείς – πλην της εφημερίδας που κρατάτε…

Ο Κων/νος Καμάρας είναι σύμβουλος της Διεθνούς Ένωσης Εφημερίδων και
αντιπρόεδρος του IAB Europe, Πανευρωπαϊκού Οργανισμού για τη Διαδραστική
Επικοινωνία.