[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

ΠΑΡΑ TO ΓΕΓΟΝΟΣ ότι κάτι φαίνεται να αλλάζει τελευταίως στην Ευρωπαϊκή
Ένωση, το έτος που κλείνει μπορεί να χαρακτηρισθεί ως τραυματικό για το
ευρωπαϊκό αλλά και ευρύτερο διεθνές σύστημα. Τόσο το ευρωπαϊκό όσο και το
διεθνές σύστημα έχουν κινηθεί σε μια επικίνδυνη διαδικασία «πολιτικής
απο-ολοκλήρωσης», που όμως αναπτύσσεται παράλληλα με τη διαδικασία της
βαθύτερης οικονομικής ολοκλήρωσης (παγκοσμιοποίησης). Το κεντρικό ερώτημα
είναι βεβαίως εάν η διαδικασία απο-ολοκλήρωσης θα συνεχισθεί ή θα ανακοπεί
εντός του νέου έτους. Για την Ευρώπη, η «διαδικασία απο-ολοκλήρωσης»
σηματοδοτήθηκε με το πάγωμα της προσπάθειας συνταγματοποίησης της Ένωσης μετά
την καταψήφιση του Ευρωπαϊκού Συντάγματος από τη Γαλλία και την Ολλανδία. Το
«πάγωμα» σημαίνει, μεταξύ άλλων, τον (πρόσκαιρο;) τερματισμό της διαδικασίας
για την παραπέρα εμβάθυνση της ευρωπαϊκής ενοποίησης με τη μετεξέλιξη της
Ένωσης σε πολιτική οντότητα (Πολιτική Ένωση) με ισχυρό σύστημα κεντρικής,
υπερεθνικής διακυβέρνησης και κατάλληλες κοινωνικές πολιτικές κ.λπ. Ακόμη το
πάγωμα της ενοποιητικής διαδικασίας έχει ήδη αρχίσει να θέτει σε αμφισβήτηση
(και σε ορισμένες περιπτώσεις να υπονομεύει) επιτεύγματα τα οποία εθεωρούντο
ως ακλόνητα και διαδικασίες που κρίνονταν ως «μη αναστρέψιμες» (irreversible).
Έτσι για πρώτη φορά, π.χ., γίνεται λόγος για την ενδεχόμενη αποχώρηση κρατών
από την Ευρωζώνη, ενώ μελέτες παρουσιάζονται για το «κόστος της ενδεχόμενης
αποχώρησης». Πολιτικές δυνάμεις, κυρίως του συντηρητικού χώρου αλλά όχι μόνο,
συνασπίζονται με διακηρυγμένο στόχο «να συρρικνώσουν την Ένωση σε χαλαρή
οικονομική, διακυβερνητική ένωση» («Financial Times», 7/12/2005). Και οι
προοπτικές του 2006 φοβάμαι ότι δεν εμφανίζονται ως ιδιαίτερα ελπιδοφόρες. Το
χειρότερο: είναι πιθανόν η «διαδικασία απο-ολοκλήρωσης» να συνεχισθεί. Σε
σημαντικό βαθμό, τούτο οφείλεται στην απουσία πολιτικής και θεσμικής ηγεσίας
την περίοδο αυτή στην Ευρώπη. Ούτε ιδιαίτερα προικισμένοι πολιτικοί ηγέτες
υπάρχουν, αλλά ούτε και θεσμοί (π.χ. Ευρωπαϊκή Επιτροπή) που θα μπορούσαν να
αναλάβουν πρωτοβουλίες για την έξοδο από την κρίση. Και εν πάση περιπτώσει,
γενικότερη είναι η εκτίμηση ότι καμία σοβαρή προσπάθεια για «την αντιστροφή
των πραγμάτων» δεν μπορεί να γίνει πριν από τις γαλλικές προεδρικές εκλογές,
την άνοιξη 2007. Όπερ, επί του παρόντος, κρίση…

Ο Π.K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος
του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ.