ANOIXTO ΜΒΑ Mάνατζμεντ με… οδηγό το οικονομικό κέρδος

Για όλες τις εταιρείες, το Μάνατζμεντ έχει το ίδιο βασικό επιχειρηματικό
αντικείμενο: να βρει και να τοποθετήσει σπάνιο κεφάλαιο στην πιο παραγωγική
του χρήση. Για να αυξηθεί η αξία της εταιρείας, το Μάνατζμεντ της εταιρείας
που βρίσκεται σε ανταγωνισμό, θα πρέπει να επιτύχει καλύτερη απόδοση από τους
ανταγωνιστές/πλειοδότες για προσέλκυση κεφαλαίων. Στη συνέχεια – όταν
αποκτήσει το κεφάλαιο – θα πρέπει να επιτύχει αποδόσεις που ξεπερνούν εκείνες
που προσφέρουν επενδύσεις παρόμοιου κινδύνου από άλλους, που επίσης αναζητούν
κεφάλαια. Αν συμβεί αυτό, το Μάνατζμεντ θα έχει προσθέσει αξία στα κεφάλαια
που του εμπιστεύθηκαν οι προμηθευτές του κεφαλαίου. Αν αποτύχει, θα υπάρξει
κακός επιμερισμός του κεφαλαίου και η αξία της εταιρείας θα βρεθεί σε έκπτωση
(discount) έναντι της αξίας των συνολικών κεφαλαίων που επενδύθηκαν σε αυτήν.
Το EVA αποτελεί ένα σύστημα Χρηματοοικονομικού Μάνατζμεντ που συνδέεται με τη
δημιουργία αξίας. Κατά τη χρήση του συστήματος, το Μάνατζμεντ – αλλά και οι
εργαζόμενοι στην εταιρεία – εστιάζει στη χρήση του κεφαλαίου και στο πώς
δημιουργείται το cash flow από τη χρήση του. Με τον τρόπο αυτόν ανατρέπεται η
λανθασμένη παραδοχή ότι η μακροπρόθεσμη οικονομική αξία της εταιρείας
προέρχεται από τα κέρδη.

ΔΙΠΛΗ ΩΦΕΛΕΙΑ

H εστίαση στη μεγέθυνση του EVA παρέχει διπλή ωφέλεια:

* στρέφει την προσοχή του Μάνατζμεντ προς τον πρωταρχικό στόχο που
πρέπει να έχει, δηλαδή στην αύξηση της αξίας της εταιρίας και την ωφέλεια για
όλους τους stakeholders και

* αποτρέπει το Μάνατζμεντ από το να διοικεί την εταιρεία κοιτώντας πίσω
στη βάση των πληροφοριών και των στρεβλώσεων της λογιστικής του ιστορικού
κόστους.

Ως αποτέλεσμα, το Μάνατζμεντ ξοδεύει τον χρόνο του προσπαθώντας να βρει
τρόπους ώστε να αυξήσει το EVA και δεν χάνεται συζητώντας τις ίντριγκες των
μεταβολών του λογιστικού κέρδους που θα πρέπει να δημοσιευθούν για τους
χρήστες των οικονομικών καταστάσεων.

ΠΡΟΑΓΕΙ THN ΥΠΕΥΘΥΝΟΤΗΤΑ

Το EVA μετρά το ποσό της αξίας που η εταιρεία δημιουργεί σε συγκεκριμένη –
οσοδήποτε μικρή – περίοδο από τις λειτουργικές της αποφάσεις που αφορούν τη
βελτίωση των περιθωρίων και της διαχείρισης του κεφαλαίου κίνησης, την
αποτελεσματική χρήση των παραγωγικών της εγκαταστάσεων και την ανακατανομή (ή
απο-επένδυση) των χαμηλής αποδοτικότητας παραγωγικών της πόρων. Επομένως, το
EVA προάγει την υπευθυνότητα για τη χρήση των παραγωγικών πόρων, ανεξάρτητα αν
αυτοί καταχωρούνται στα Αποτελέσματα, τον Ισολογισμό ή στο Προσάρτημα των
Οικονομικών καταστάσεων (σχήμα 1).

Το EVA δημιουργεί «MIA» οικονομική κατάσταση που περιλαμβάνει όλο το κόστος
τού να «κάνει κανείς δουλειές», συμπεριλαμβανομένου και του κόστους του
συνολικού κεφαλαίου. H Οικονομική Κατάσταση EVA δίνει στο Μάνατζμεντ την πλήρη
εικόνα των σχέσεων μεταξύ επενδυμένου κεφαλαίου, περιθωρίων και δημιουργίας
αξίας (EVA). Κάνει το Μάνατζμεντ να έχει επίγνωση της αξίας κάθε ευρώ που
ξοδεύει, αλλά και του αν αυτό ξοδεύεται για δημιουργία αποτελέσματος ή για
λειτουργικά έξοδα ή κεφάλαιο κίνησης ή για πάγια κεφάλαια.

ΠΡΟΣΘΕΤΕΣ ΩΦΕΛΕΙΕΣ

Κάποιες πρόσθετες διακριτές ωφέλειες του EVA για την εταιρεία είναι ότι:

* Δημιουργεί μια κοινή γλώσσα επικοινωνίας για λήψη αποφάσεων, κυρίως
στρατηγικής φύσεως.

* Βοηθά στην επίλυση προβλημάτων budget.

* Αξιολογεί την απόδοση των επιχειρηματικών μονάδων (SBU – Strategic
Business Units) και των διοικήσεών τους.

* Μετρά τη δυναμική ανάπτυξη νέων ευκαιριών που αυξάνουν την εταιρική
αξία. Αποτέλεσμα της δημιουργίας ενός τέτοιου περιβάλλοντος αποφάσεων είναι η
αύξηση της ποιότητας των αποφάσεων και ο προσανατολισμός προς μακροπρόθεσμου
ορίζοντα στρατηγικούς στόχους.

ΓΙΑ ΛΕΙΤΟΥΡΓΙΚΕΣ ΑΠΟΦΑΣΕΙΣ

Όταν το EVA αποτελεί τη βάση των αποφάσεων, το Μάνατζμεντ της εταιρείας
διερευνά explicitly τη χρήση μετρητών προστιθέμενης αξίας που καθοδηγούν τις
λειτουργικές δραστηριότητες της εταιρείας. Λόγω αυτού, μεγαλύτερη έμφαση
δίδεται στο λειτουργικό περιθώριο που δικαιολογεί τις δαπάνες κεφαλαίου. Είναι
αυτή ή αυξημένη γνώση της αποτελεσματικής χρήσης του κεφαλαίου που ευνοεί τη
δημιουργία πρόσθετου πριμ υπεραξίας.

ΚΛΕΙΔΙ ΑΠΟΦΑΣΕΩΝ

Με τη χρήση μετρητών προστιθέμενης αξίας (value drivers) στο επίπεδο της
επιχειρηματικής μονάδας, οι εταιρείες είναι σε θέση να διαπιστώσουν πού μπορεί
να επενδυθεί το κεφάλαιο αποτελεσματικότερα και ποια είναι η συνεισφορά κάθε
επιχειρηματικής μονάδος στη συνολική αξία της εταιρείας. Οι Μάνατζερ μπορούν,
στη συνέχεια, να αμειφθούν στη βάση αυτής της συνεισφοράς. Σύμφωνα και με το
σλόγκαν «ό,τι μπορεί να μετρηθεί, μπορεί και να διοικηθεί» («what gets
measured, gets managed»), η εφαρμογή του EVA οδηγεί σε βελτίωση των
καθημερινών λειτουργικών δραστηριοτήτων και των αποφάσεων του Μάνατζμεντ. Με
τον τρόπο αυτό, λαμβάνονται αποφάσεις που απελευθερώνουν ρευστότητα (cash) για
χρήση σε άλλες δραστηριότητες, στις οποίες είναι πιο χρήσιμη.

ENA ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

Στο σημείο αυτό μπορεί να παρατεθεί ως παράδειγμα ότι ένας αποτελεσματικός
τρόπος να αυξηθεί το EVA είναι η αύξηση του συντελεστή κυκλοφορίας των
αποθεμάτων που μειώνει το ύψος του cash που δεσμεύεται στις πρώτες ύλες.
Ταυτόχρονα, το αποτέλεσμα της αύξησης του συντελεστή κυκλοφορίας μπορεί
αυτόματα να αποτιμηθεί έναντι του κόστους να «ξεμείνουμε» από πρώτες ύλες, να
καθυστερήσουν οι παραγγελίες ή να δυσαρεστηθεί ο πελάτης με οποιονδήποτε
τρόπο. Σε χαμηλότερο επίπεδο, οι εργάτες της παραγωγής μπορούν εύκολα να
αντιληφθούν ότι με μείωση της «φύρας» αυξάνουν αυτόματα το EVA.

Το EVA βοηθά τις εταιρείες να πάρουν αποφάσεις σε όλα τα επίπεδα, είτε στο
στρατηγικό (εξαγορές, νέες αγορές κ.λπ.) είτε στο καθημερινό λειτουργικό με
αποφάσεις trade off μεταξύ κόστους – ωφέλειας. Στις περιπτώσεις αυτές, το EVA
μάς δίνει μερικά απλά εργαλεία επιλογής μεταξύ εναλλακτικών λύσεων, επειδή
υπάρχουν τρία βασικά μέσα για να αυξηθεί το εταιρικό EVA (σχήμα 2):

1. Με την αύξηση του επιπέδου των λειτουργικών κερδών, χωρίς αύξηση
του επενδυμένου κεφαλαίου. H πλέον προφανής μέθοδος εδώ είναι η μείωση του
κόστους, αλλά ο μάνατζερ που διαθέτει φαντασία θα βρει και άλλους τρόπους.

2. Με τη χρήση λιγότερου κεφαλαίου. Αυτό σημαίνει βελτιώσεις στον
τρόπο με τον οποίο διοικείται η εταιρεία (καινοτομία, εκσυγχρονισμός).

3. Με την επένδυση κεφαλαίου σε υψηλής αποδοτικότητας επενδύσεις. Κάθε
επένδυση θα πρέπει να αξιολογείται στη βάση του ελάχιστου κριτηρίου απόδοσης,
που είναι το κόστος του επενδυμένου κεφαλαίου.

Οι παραπάνω στρατηγικές αποφάσεις και η επίδρασή τους στην υγιή μεγέθυνση μιας
εταιρείας σχηματοποιούνται στα σχήματα 3 – 8.

Όσο μεγαλώνει η εταιρεία, τόσο μειώνεται η οικονομική κερδοφορία της

H σταδιακή βελτίωση του Οικονομικού Κέρδους (EVA) θα πρέπει να αποτελεί τη
βάση του μακροπρόθεσμου στρατηγικού σχεδιασμού μιας εταιρείας, μέσα από την
ποσοτικοποίηση και το ορθολογικό Μάνατζμεντ των οδηγών οικονομικής κερδοφορίας
(value drivers).

To optimum μείγμα των οδηγών οικονομικού κέρδους που μεγιστοποιεί την αξία της
εταιρείας στο μέλλον, πρέπει να ποσοτικοποιηθεί και να αποτελέσει το benchmark
αποδοτικότητας του επενδυμένου κεφαλαίου προς το οποίο θα πρέπει να
συγκρίνονται οι πραγματικές αποδόσεις, ώστε να είναι δυνατόν να γίνονται
σωστές διορθωτικές κινήσεις με στόχο τη δημιουργία του μεγαλύτερου δυνατού
Πριμ Υπεραξίας (MVA) πάνω στο επενδυμένο κεφάλαιο (Value Driver Optimization).

Οι αποδόσεις της πλειονότητας των εταιρειών που λειτουργούν σε ώριμους
κλάδους, αν και παράγουν θετικό cash flow, βρίσκονται κάτω από τον μέσο όρο
και συχνά κάτω από το κόστος του απασχολουμένου κεφαλαίου. Σε τέτοια
περίπτωση, τίθεται έντονα το πρόβλημα της υγιούς μεγέθυνσης και του πώς θα
πρέπει να επενδυθεί το διαθέσιμο κεφάλαιο. Συνήθως, οι ταμειακές ροές
μοιράζονται μερικώς στους μετόχους (με τη μορφή μερίσματος), ενώ το υπόλοιπο
επανεπενδύεται στην ίδια την εταιρεία για να αυτοχρηματοδοτήσει τη μεγέθυνσή
της. Αυτό το κεφάλαιο κερδίζει το ίδιο χαμηλό (κάτω από τον μέσο όρο) ποσοστό
απόδοσης όπως και οι παλιές επενδύσεις και με τον τρόπο αυτόν η εταιρεία
γίνεται value destroyer.

ENA ΠΑΡΑΔΕΙΓΜΑ

H δυναμική και η νομοτέλεια είναι τέτοια που όσο μεγαλώνει η εταιρεία, τόσο
μειώνεται η οικονομική κερδοφορία της (και άρα καταστρέφεται αξία). Οι
πίνακες 1 και 2 παρουσιάζουν ένα απλοποιημένο παράδειγμα των σχέσεων
αυτών. Τι συμπεράσματα είναι δυνατόν να εξαχθούν από το απλό αυτό παράδειγμα;

Ότι όσο αναπτύσσεται η A, τόσο απαξιώνεται μειώνοντας την οικονομική αξία της,
επειδή η απόδοση του επενδυμένου κεφαλαίου (ROIC) είναι μικρότερη από
το μεσοσταθμικό κόστος του κεφαλαίου (WACC). Το Μάνατζμεντ, επομένως, θα
πρέπει να αναβάλει τις προσπάθειες ανάπτυξής της και να στρέψει τις
προσπάθειές του στη βελτίωση της αποδοτικότητας του επενδυμένου κεφαλαίου. Θα
πρέπει να εστιάσει τις προσπάθειές του στη μείωση των αναγκών για πρόσθετα
κεφάλαια που αποδίδουν κάτω από το κόστος τους, σε αντίθεση με την
επιχειρηματική μονάδα (SBU) B η οποία έχει υγιή ανάπτυξη και θα πρέπει να
συνεχίσει να αναπτύσσεται, γιατί με τον τρόπο αυτόν αυξάνει την οικονομική
αξία της προς όφελος όλων των εταίρων (stakeholders). Στη βάση της
λογικής αυτής είναι εύκολο να ερμηνεύσει κανείς και την απαξίωση κρατικών
αναποτελεσματικών μονοπωλίων που, αν και απορρόφησαν τεράστια ποσά στη
διαδρομή τους, σήμερα έχουν αξία σχεδόν αμελητέα.

Ο επιμερισμός του κεφαλαίου χωρίς τα παραπάνω κριτήρια δυσκολεύει υγιείς
επενδυτικές πρωτοβουλίες σε τομείς με μέλλον, στους οποίους υπάρχει
αποτελεσματική χρήση των πόρων με συνέπεια την υγιή ανάπτυξη της οικονομίας,
τη δημιουργία νέων διατηρήσιμων (sustainable) θέσεων εργασίας και τη βελτίωση
του συνολικού βιοτικού επιπέδου των πολιτών.

Αυτό αποτελεί, ίσως, το βασικότερο οικονομικό πρόβλημα της Ευρώπης της χαμηλής
κερδοφορίας και της αναποτελεσματικότητας στον επιμερισμό και τη διαχείριση
των πόρων και ταυτόχρονα την κυριότερη αιτία για την υψηλή ανεργία και τη
χαμηλή μεγέθυνση της Οικονομίας – και δεν είναι μόνον εγχώριο φαινόμενο.

Tips

Το EVA…

… δημιουργεί «MIA» οικονομική κατάσταση που περιλαμβάνει όλο το κόστος
τού να «κάνει κανείς δουλειές», συμπεριλαμβανομένου και του κόστους του
συνολικού κεφαλαίου