Mε το μάτι στο στροφόμετρο

Ο Κώστας Καραμανλής ακούει τον Πάνο Παναγιωτόπουλο στη Βουλή. Την κοινή γνώμη την αφουγκράζεται διαρκώς μέσα από ποιοτικές μετρήσεις που διαβάζει στο Μαξίμου

ΑΛΛΟΙ οδηγοί αλλάζουν ταχύτητες κοιτώντας το στροφόμετρο. Άλλοι
μετακινούν το λεβιέ ενστικτωδώς, παρατηρώντας τον δρόμο και «ακούγοντας» τη
μηχανή του αυτοκινήτου.

Ακόμη και ως Πρωθυπουργός, ο Κώστας Καραμανλής είναι τύπος που αρέσκεται να
κάθεται ενίοτε ο ίδιος στο βολάν, κυρίως στις νυχτερινές διαδρομές προς
Ραφήνα. Ωστόσο, στην πολιτική, το μάτι του είναι καρφωμένο στο στροφόμετρο των
δημοσκοπήσεων. Δεν κάνει τίποτε χωρίς προηγουμένως να τις συμβουλευτεί.

Το μοντέλο αυτό πολιτικής οδήγησης ίσχυσε και τους τελευταίους μήνες. Εξηγεί
το ανεβοκατέβασμα του θυμικού του Καραμανλή, αλλά και το ανεβοκατέβασμα του
λεβιέ ταχυτήτων της κυβέρνησης.

H πρωθυπουργική βαρυθυμία των πρώτων μηνών του 2005 σχετίζεται με την
οικονομία. Τότε ο Καραμανλής διαπίστωσε ότι η «ήπια προσαρμογή» ήταν αδύνατη.
Και πως δεν υπήρχαν λεφτά για κοινωνικές πολιτικές. Το όραμα μιας νέας
κοινωνικής Δεξιάς, που θα επεκτεινόταν στον «μεσαίο χώρο», κατά τον νεολογισμό
του Γιάννη Λούλη, δεν ήταν υλοποιήσιμο. Ο νέος Πρωθυπουργός άρχισε να βλέπει
μπροστά του τον εφιάλτη του 1990-93. Υπό την πίεση των Βρυξελλών, διαρθρωτικές
αλλαγές και μεταρρυθμίσεις – κυρίως στα εργασιακά – ήταν αναπόφευκτες.

H αχτίδα φωτός σε αυτό το περιβάλλον απελπισίας ήταν τα περίφημα «ποιοτικά»
που παραγγέλνει διά πάσαν νόσον το Μαξίμου. Το στροφόμετρο έδειξε ότι η κοινή
γνώμη δεν ήταν και τόσο αρνητική απέναντι σε μια σειρά αλλαγών στον ευρύτερο
δημόσιο τομέα. Οι πολίτες δεν ήταν ικανοποιημένοι από τις δημόσιες υπηρεσίες,
ενώ υπήρχε και μια διάχυτη αντιπάθεια για τα λεγόμενα «ρετιρέ», τους
«προνομιούχους» των μεγάλων ΔΕΚΟ. Κάπως έτσι, ξεκίνησε η ιστορία των
μεταρρυθμίσεων.

Ο ΟΤΕ ήταν βαρόμετρο για τους ξένους επενδυτές της Σοφοκλέους. Υπήρχε η
ενεργητική παρουσία του Παναγή Βουρλούμη. Εισηγμένος στη Νέα Υόρκη είχε
ουσιαστικά εκφύγει από το καθεστώς ΔΕΚΟ. Αντίστοιχα, οι εργαζόμενοι στις
μεγάλες κρατικές τράπεζες – Εμπορική και Αγροτική – είχαν εικόνα προνομιούχων.
Συγχρόνως, η λύση του Ασφαλιστικού τους θα τις έκανε πιο ελκυστικές για
ιδιωτικοποίηση, μέσω εξαγοράς ή συγχώνευσης – κάτι που θα έβαζε πάλι σε κίνηση
την αγορά.

TA ποιοτικά, αλλά και οι πρώτες αντιδράσεις, έδειξαν ότι το 1990-93
είναι παρελθόν. Οι πολίτες που δεν είναι στο Δημόσιο θέλουν την περιστολή του.
Καθώς η αλλαγή αντιλήψεων της κοινωνίας άρχισε να γίνεται αισθητή,
κυβερνητικοί παίκτες που είχαν δείξει μια διστακτικότητα στην αρχή, όπως ο
αυτοπροσδιοριζόμενος ως «κοινωνιστής» υπουργός Κοινωνικής Απασχόλησης Πάνος
Παναγιωτόπουλος, χαλάρωσαν και έγιναν πιο κινητικοί.

Βεβαίως, είναι κυρίως ο υπουργός Οικονομίας Γιώργος Αλογοσκούφης που σέρνει
τον χορό των μεταρρυθμίσεων. Αλλά στο Μέγαρο Μαξίμου το κλίμα δεν είναι
πένθιμο. Ο Καραμανλής βρήκε τελικά μια ατζέντα. Την ώρα, πάντως, που ο
Πρωθυπουργός ηγείται μιας κλασικής δεξιάς πολιτικής αλλαγών στα εργασιακά και
το Ασφαλιστικό, επιχειρεί να δημιουργήσει κάποια αντίβαρα. Τόσο η πρόσκληση
Αρσένη στο Μαξίμου όσο και η πρωθυπουργική εμφάνιση στο Σκοπευτήριο της
Καισαριανής με τις ψευδοαριστερές πινελιές, αποσκοπούν στο να ισορροπήσει η
εικόνα του Καραμανλή.

Μπορεί κανείς να οδηγήσει ή να κυβερνήσει, κοιτώντας διαρκώς το στροφόμετρο;
Κακά τα ψέματα, όλοι οι Πρωθυπουργοί παραγγέλνουν και βλέπουν μετρήσεις. Αν
είναι ευνοϊκές για την πολιτική τους, όλα καλά. Τι γίνεται όμως αν δείχνουν
κοινωνική αποδοκιμασία; Υπάρχει μια πολύ μικρή κατηγορία πολιτικών που πατάει
γκάζι. Ο Τόνι Μπλερ είναι μια τέτοια περίπτωση. Πήγε κόντρα στη βρετανική
κοινή γνώμη στο θέμα του Ιράκ, τράκαρε, αλλά επέζησε. H εβδομάδα αυτή – με την
πολιτικά εντυπωσιακή του εμφάνιση ενώπιον του Ευρωκοινοβουλίου – σημαδεύτηκε
από την πολιτική του επιστροφή.