[ ΠΡΟΒΟΛΕΙΣ ]

Καθώς έχουμε επικυρώσει το Ευρωπαϊκό Σύνταγμα, καλό είναι να διερωτηθούμε εάν
και σε ποιο βαθμό αξιοποιούμε το «κεκτημένο» της Ευρωπαϊκής Ένωσης σε μια
σειρά από ζωτικά θέματα της χώρας. Μήπως δηλ. αυτό που δομήσαμε ως ένα σύνολο
ρυθμίσεων, πολιτικών, δεσμεύσεων για τον «εξευρωπαϊσμό» της χώρας (πολιτικής
διαδικασίας, οικονομίας, εξωτερικής πολιτικής και σχέσεων κ.λπ.) έχουμε, ως
πολιτικό σύστημα, αρχίσει να το ξεχνάμε/παραβλέπουμε/αγνοούμε με αποτέλεσμα να
οδηγούμεθα βαθμιαία στον «απο-(εξ)ευρωπαϊσμό» της πολιτικής διαδικασίας; Οι
πρόσφατες δραστηριότητες της Τουρκίας στο Αιγαίο π.χ. δείχνουν ότι το πολιτικό
κεκτημένο του Ευρωπαϊκού Συμβουλίου του Ελσίνκι (1999), που έθετε διαδικασίες
και σαφείς χρονικούς περιορισμούς (2004) για τη διευθέτηση των ελληνοτουρκικών
προβλημάτων/διαφορών, θα μπορούσε να είχε, εάν είχε γίνει σεβαστό στην
εφαρμογή του, οδηγήσει στην οριστική εξομάλυνση των ελληνοτουρκικών σχέσεων
είτε μέσω της πολιτικής (διαπραγματευτικής) είτε μέσω της δικαστικής
διαδικασίας (Διεθνές Δικαστήριο). Το «κεκτημένο» όμως αυτό δεν το
αξιοποιήσαμε, με αποτέλεσμα να οδηγούμεθα σήμερα στην επανεθνικοποίηση των
ελληνοτουρκικών σχέσεων – την επαναφορά τους δηλ. στο διμερές πλαίσιο, με ό,τι
αυτό συνεπάγεται. Όπως έλεγε ο J. Monnet, εάν ένα θέμα/πρόβλημα δεν μπορεί να
επιλυθεί σε διμερές επίπεδο το μετατρέπεις σε πολυμερές – το τοποθετείς για
επίλυση σε ευρύτερο πλαίσιο (Ευρωπαϊκή Ένωση). Αυτό ακριβώς έκανε η Ελλάδα το
1999 για τις ελληνοτουρκικές σχέσεις, τις «ενσωμάτωσε» στο ευρωπαϊκό πλαίσιο.
Έτσι, από στενά διμερές θέμα και πρόβλημα το κατέστησε θέμα της ευρωπαϊκής
agenda. Επιπλέον, το ευρωπαϊκό κεκτημένο, σε ό,τι αφορά την εξωτερική
συμπεριφορά της Τουρκίας που συμφωνήθηκε το 2002 στο πλαίσιο της διαμόρφωσης
της Κοινής Ευρωπαϊκής Πολιτικής και Άμυνας (ΚΕΠΑΑ), φαίνεται (όπως επισημάναμε
σε πρόσφατο σημείωμά μας στα «NEA») επίσης να ενεργοποιείται. Και πάντως δεν
προκύπτει ότι έχει επιδιωχθεί η περαιτέρω ανάπτυξη του εν λόγω κεκτημένου
(υπήρξαν οκτώ ευκαιρίες όπου θα μπορούσε να γίνει). Θα μπορούσαν να αναφερθούν
κι άλλα σχετικά παραδείγματα. Το θέμα είναι ότι η προϊούσα «εθνικοποίηση» της
πολιτικής agenda δεν εξυπηρετεί τα ελληνικά συμφέροντα, ενώ εγκυμονεί
κινδύνους για τη μελλοντική θέση της χώρας στο ασταθές ευρωπαϊκό σύστημα.

Ο Π. K. Ιωακειμίδης είναι καθηγητής του Πανεπιστημίου Αθηνών και μέλος
του Δ.Σ. του ΕΛΙΑΜΕΠ