Ένα προσχέδιο Iστορίας

Στην εξουσία για μεγαλύτερο χρονικό διάστημα από οποιονδήποτε άλλον Γάλλο
αρχηγό κράτους μετά τον Ναπολέοντα Γ’, ο Φρανσουά Μιτεράν έμοιαζε ανέκαθεν
άνετος στον ρόλο του σοσιαλιστή μονάρχη.

Ο Φρανσουά Μιτεράν δίπλα στον Γερμανό καγκελάριο Χέλμουτ Κολ, τον Σεπτέμβριο του 1994

Απόμακρος, χειραγωγός, γοητευτικός, ενορχήστρωνε κάθε δημόσια εμφάνισή του
ώστε να προβάλλει μια εικόνα που να είναι ταυτόχρονα λαϊκή και βασιλική. Όταν
πέθανε, τον Ιανουάριο του 1996, οκτώ μήνες μετά την «αποχώρησή του», παρέμενε
για πολλούς Γάλλους ένα μυστήριο.

H ιδέα να αναβιώσει ο Μιτεράν στην οθόνη τόσο σύντομα μετά τον θάνατό του
ήταν, λοιπόν, σίγουρο ότι θα προκαλούσε ενδιαφέρον στη Γαλλία, γράφει ο Άλαν
Ράιντινγκ στην «Ιντερνάσιοναλ Χέραλντ Τρίμπιουν». Ουδείς άλλος μεταπολεμικός
πρόεδρος της Γαλλίας, ούτε καν ο στρατηγός ντε Γκωλ, έχει γίνει θέμα
κινηματογραφικής ταινίας. Επιπλέον, οι μνήμες από τα 14 χρόνια του Μιτεράν
στην εξουσία είναι ακόμη νωπές, όχι μόνο μεταξύ των δεξιών αντιπάλων του, αλλά
και μεταξύ των αριστερών που είτε τον λάτρευαν είτε αισθάνονταν απογοητευμένοι
απ’ αυτόν. H πολιτική του Μιτεράν δεν είναι, όμως, το κύριο θέμα της ταινίας
του Ρομπέρ Γκεντιγκιάν «Ο περιπατητής του Πεδίου του Άρεως».

Το δράμα. H ταινία επικεντρώνεται στο προσωπικό δράμα του Μιτεράν –
αυτό των τελευταίων μηνών της ζωής ενός υπερήφανου, περίπλοκου και
καλλιεργημένου ηγέτη που παρακολουθεί αδύναμος την εξουσία, τη ζωή και τη φήμη
του να εξασθενίζουν. Για τον Γκεντιγκιάν, η ταινία αφηγείται «τον θάνατο ενός
βασιλιά».

Δεν είναι όμως μόνον αυτό. Δείχνοντας την προσωπική πλευρά ενός άνδρα που οι
περισσότεροι Γάλλοι γνώριζαν μόνον ως δημόσιο πρόσωπο, ο σκηνοθέτης προτείνει
– ποιητική αδεία – ένα προσχέδιο της εικόνας που θα έχει ο Μιτεράν στην
Ιστορία.

Γεννημένος στη Μασσαλία και πρώην κομμουνιστής, ο Γκεντιγκιάν είχε γιορτάσει
την εκλογική νίκη του Μιτεράν, τον Μάιο του 1981, ως την έλευση του
σοσιαλισμού στη Γαλλία. Θυμάται επίσης την οργή του το 1983, όταν ο Μιτεράν
εγκατέλειψε το ριζοσπαστικό πρόγραμμά του. Αλλά, πάνω από δύο δεκαετίες
αργότερα, οι απόψεις του έχουν γλυκάνει. «Τώρα πιστεύω – δεν είμαι σίγουρος –
ότι δεν είχε άλλη επιλογή», είπε σε μια συνέντευξη.

Προσωποποίηση. Μολονότι η ταινία δεν είναι αυστηρώς πολιτική, αποτελεί
ωστόσο μια ελεγεία για τον σοσιαλισμό, με τον ίδιον τον Μιτεράν να
προσωποποιεί αυτό που ο σκηνοθέτης αποκαλεί «μη δυνατότητα» υλοποίησης της
ιδέας. Ο Μιτεράν του είναι ένας αριστερός, ο οποίος όμως σημειώνει πικρά – την
παραμονή της προεδρικής εκλογής του 1995 – για την επιλογή του διαδόχου του:
«Μπορεί να είμαι ο μοναδικός που ψήφισε τον σοσιαλιστή υποψήφιο». Ο νεαρός
δημοσιογράφος Αντουάν Μορό (Τζαλίλ Λεσπέρ) τον φέρνει, επίσης, αντιμέτωπο με
αναπάντητα ερωτήματα για τον ρόλο του στο δωσιλογικό καθεστώς τού Βισί και για
για τη σχέση του, αργότερα, με τον κατηγορούμενο για εγκλήματα πολέμου Ρενέ
Μπουσκέ.

H ταινία δεν επιτρέπει στον Μιτεράν να ξεφύγει εύκολα. Ενώ εκείνος ισχυρίζεται
πως εντάχθηκε στην Αντίσταση το 1942, ο Μορό βρίσκει στοιχεία ότι διαχώρισε τη
θέση του από το Βισί έναν χρόνο αργότερα. Ακόμη πιο σκοτεινή είναι η μακρά
φιλία του Μιτεράν με τον Μπουσκέ, τον αρχηγό της αστυνομίας του Βισί που το
1942 έστειλε χιλιάδες Εβραίους στα ναζιστικά στρατόπεδα θανάτου.

«Είμαι ο τελευταίος των μεγάλων προέδρων»

«Ο περιπατητής» δείχνει επίσης μια πιο συμπαθητική πλευρά του προέδρου,
ιδιαίτερα όταν η Γαλλία πληροφορείται πως έχει μια μεγάλη εξώγαμη κόρη. «Δεν
καταλαβαίνω όλη αυτήν τη φασαρία», λέει. «Αν είχα ένα μωρό έξι μηνών, εντάξει,
αλλά είναι 20 χρόνων. Είναι χαριτωμένη, δεν είναι;». Στο τέλος, ο Μιτεράν
φαίνεται σίγουρος για τη θέση του στην Ιστορία. «Ξέρεις, Αντουάν, και δεν το
λέω αλαζονικά, είμαι ο τελευταίος των μεγάλων προέδρων. Εννοώ ο τελευταίος σε
μία σειρά που ξεκινάει από τον ντε Γκωλ. Εξαιτίας της Ευρώπης, της
παγκοσμιοποίησης, τίποτε δεν θα είναι όπως πριν. Είναι λυπηρό, αλλά είναι
αλήθεια». Και καθώς ο θάνατος πλησιάζει, αισθάνεται, σαν τον Δον Ζουάν, πως
πρέπει να τον περιγελάσει. «Οι δημοσιογράφοι δεν έχουν ευρύ λεξιλόγιο ούτε
φαντασία», λέει. «Είναι τόσο συμβατικοί: εγώ είμαι “μακιαβελικός” και το τέλος
μου είναι “σαιξπηρικό”. Μόνο αυτό ξέρουν να γράψουν. Προτιμώ τα τελευταία
λόγια του Προυστ, που παρήγγειλε σαμπάνια και εξεπλάγη από την απίστευτη
ελαφρότητα του θανάτου».