«Σκοτεινά σημεία» σε καταθέσεις και επενδυτικούς λογαριασμούς

Έξαρση παρατηρείται το τελευταίο διάστημα στα παράπονα αποταμιευτών προς τον
Τραπεζικό Μεσολαβητή και τις τράπεζες, σχετικά με την ελλιπή ενημέρωση, τις
«κρυφές» χρεώσεις και τα «ψιλά γράμματα» που υπάρχουν στους όρους καταθετικών
και επενδυτικών προϊόντων. Οι περισσότερες παρεξηγήσεις παρατηρούνται στα
λεγόμενα σύνθετα προϊόντα (π.χ. εγγυημένου κεφαλαίου, μεικτές καταθέσεις,
αμοιβαία κεφάλαια κ.λπ.), όπου δεν διευκρινίζεται πάντα ο βαθμός του κινδύνου
και το πώς ακριβώς προκύπτει η απόδοση.

Τα «ψιλά γράμματα»

Τα «ψιλά γράμματα» στις καταθέσεις και τους επενδυτικούς λογαριασμούς
σχετίζονται κυρίως με:

1. Το επιτόκιο ή τα επιτόκια που εφαρμόζονται ανάλογα με τη διάρκεια
και το ποσό της κατάθεσης. Για παράδειγμα, αν υπάρχει επιτόκιο 0,5% για ποσό
μέχρι 500 ευρώ και 0,75% για ποσά άνω των 500 ευρώ και ο αποταμιευτής
καταθέσει 1.000 ευρώ, τι ισχύει; Τοκίζονται τα 1.000 ευρώ με 0,75% ή τα 500 με
0,5% και τα υπόλοιπα 500 με 0,75%;

2. Τον χρόνο έναρξης και λήξης της τοκοφορίας.

3. Τη χρονική βάση υπολογισμού των τόκων. H τράπεζα, δηλαδή, πρέπει να
διευκρινίζει πόσες ημέρες τοκίζει το έτος (π.χ. 280 ή 365 ημέρες) και τον
μήνα.

4. Τις ημέρες που λαμβάνονται υπόψη για τον υπολογισμό των τόκων της
κατάθεσης και την αντίστοιχη ετήσια πραγματική απόδοση. Για παράδειγμα, αν ένα
ποσό τοκίζεται με 3% μία φορά τον χρόνο, η απόδοση είναι 3%. Αν τοκίζεται δύο
φορές (κάθε εξάμηνο), η απόδοση είναι 3,02%. Αν τοκίζεται κάθε τρίμηνο, η
απόδοση είναι 3,03% και αν τοκίζεται κάθε ημέρα, η πραγματική απόδοση είναι
3,05%.

5. Τους πρόσθετους όρους και προϋποθέσεις για το άνοιγμα λογαριασμού ή
για τη συμμετοχή σε επένδυση (π.χ. ελάχιστο όριο κατάθεσης, μέσο υπόλοιπο
κατάθεσης, όροι πρόωρης απόδοσης κ.λπ.).

6. Τους φόρους επί των τόκων (υπάρχουν αποδόσεις που φορολογούνται και
άλλες που δεν φορολογούνται).

7. Τις προμήθειες και τα τυχόν έξοδα (εφάπαξ ή επαναλαμβανόμενα) με τα
οποία επιβαρύνονται οι καταθέτες για την τήρηση και κίνηση των λογαριασμών
(έκδοση επιταγών, πάγιες εντολές, μεταφορές ποσών μεταξύ λογαριασμών του ίδιου
δικαιούχου κ.λπ.).

8. Την ενημέρωση σχετικά με το πώς προκύπτει η απόδοση στα σύνθετα
προϊόντα.

9. Την περιγραφή των παραγόντων που προσδιορίζουν την απόδοση των
προϊόντων με εναλλακτικά σενάρια για την πορεία των δεικτών (ισοτιμιών κ.λπ.)
από την οποία εξαρτάται η απόδοση. Οι επενδυτές πρέπει να ζητούν τουλάχιστον
δύο αντιπροσωπευτικά παραδείγματα (συνήθως το πιο απαισιόδοξο και το πιο
αισιόδοξο).

10. Το ύψος της απόδοσης. Οι επενδυτές πρέπει να ζητούν την απόδοση σε
ετήσια βάση, ανεξάρτητα από τον χρονικό ορίζοντα της τοποθέτησης.